Załącznik

     Gmina Ostróda

Urząd Gminy Ostróda
14 – 100 Ostróda
ul. Jana III Sobieskiego 1
tel/fax ( 0 ~ 89 ) 646 0790
NIP: 741-10-04-322

PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
GMINY OSTRÓDA 
NA LATA 2008-2011 

Z UWZGLĘDNIENIEM PERSPEKTYWY 
NA LATA 2012-2015

1. WSTĘP
1.1. Podstawa prawna opracowania
1.2. Uwarunkowania i cele programu
1.3. Procedura opracowania programu
1.4. Obszar objęty zakresem obowiązywania programu
2. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA GMINY
2.1. Dane statystyczne dotyczące gminy
2.2. Struktura funkcjonalno – przestrzenna gminy
2.3. Zewnętrzne powiązania funkcjonalno – przestrzenne gminy
2.4. Główne kierunki rozwoju gospodarczego gminy
2.5. Podmioty mogące znacząco oddziaływać na środowisko, zarejestrowane
i działające na terenie gminy
2.6. Współpraca ponadlokalna gminy
3. UWARUNKOWANIA ZEWNĘTRZNE DO GMINNEGO PROGRAMU,
WYNIKAJĄCE Z DOKUMENTÓW WYŻSZEGO SZCZEBLA
3.1. Polityka Ekologiczna Państwa
3.2. Polityka ochrony środowiska zawarta w dokumentach wojewódzkich
3.3. Powiatowy program ochrony środowiska
4. UWARUNKOWANIA  WEWNĘTRZNE  DO  PROGRAMU
4.1. Plan zagospodarowania przestrzennego gminy
4.2. Programy i strategie gminy
5. OCENA ZASOBÓW I AKTUALNEGO STANU ŚRODOWISKA,
ZAGROŻENIA DLA ŚRODOWISKA I IM PRZECIWDZIAŁANIE
5.1. Informacje ogólne
5.1.1. Geomorfologia i budowa geologiczna
5.1.2. Warunki klimatyczne
5.1.3. Katastrofy i zagrożenia ekologiczne
5.2. Stan sanitarny powietrza atmosferycznego
5.2.1. Źródła zanieczyszczeń powietrza atmosferycznego
5.2.3. Emisja przemysłowa
5.2.4 Emisja niska
5.2.5 Emisja komunikacyjna
5.2.6 Jakość powietrza na terenie gminy na podstawie badań monitoringowych.
5.3. Hałas. Określenie terenów o podwyższonym hałasie
5.3.1. Hałas komunikacyjny
5.3.2. Hałas przemysłowy
5.4. Zasoby wód powierzchniowych
5.4.1. Ogólna charakterystyka hydrograficzna
5.4.2. Zasoby i jakość wód powierzchniowych płynących
5.4.3. Zasoby i jakość wód powierzchniowych stojących
5.4.4. Tendencje zmian czystości wód powierzchniowych
5.4.5. Zagrożenia powodziowe i podtopieniowe oraz budowle piętrzące
5.4.6. Melioracje wodne i mała retencja
5.5. Zasoby wód podziemnych
5.5.1. Ogólne warunki hydrogeologiczne
5.5.2. Zasoby i jakość wód podziemnych
5.5.3. Tendencje zmian czystości wód podziemnych
5.6.Gospodarka wodno – ściekowa
5.6.1. Pobór, uzdatnianie wody i jej dystrybucja
5.6.2. Aktualne zużycie wody
5.6.3. System kanalizacji sanitarnej w gminie
5.6.4. Oczyszczalnie ścieków
5.6.5 Kanalizacja deszczowa
5.6.6. Ocena stanu gospodarki ściekowej
Zbiorcze zestawienie ładunku zanieczyszczeń dla gminy Ostróda w proponowanych aglomeracjach
Rozszerzona aglomeracja Samborowo
5.7. Gospodarka odpadami
5.7.1 Aktualny stan gospodarki odpadami na terenie gminy Ostróda.
5.7.2. Koncepcja organizacji gospodarki odpadami na terenie gminy Ostróda
5.7.3. Planowane obiekty infrastruktury gospodarki odpadami
5.8. Pozostałe zasoby naturalne i ich eksploatacja
5.8.1. Kopaliny, wyrobiska eksploatacyjne i poeksploatacyjne
5.8.2. Zasoby energii odnawialnej
5.8.3. Racjonalizacja zużycia materiałów, wody i energii
5.9. Ochrona gleby
5.9.1. Charakterystyka gleb i ich użytkowanie
5.9.2. Przeobrażenia gleb
5.10. Ochrona przyrody
5.10.1. Szata roślinna, lasy
5.10.2. Świat zwierzęcy
5.10.3. Tereny prawnie chronione
5.10.4. Zasady gospodarowania na terenach chronionych
5.10.5. Zagrożenia dla walorów przyrodniczych
5.10.6. Priorytety w ochronie przyrody oraz obszary i obiekty środowiska przyrodniczego wskazane do ochrony
5.11. Niektóre specyficzne źródła wpływu techniki na środowisko przyrodnicze i człowieka
5.11.1. Źródła wibracji
5.11.2. Źródła promieniowania jonizującego
5.11.3. Źródła promieniowania elektromagnetycznego
6. REALIZACJA ZADAŃ W  ZAKRESIE OCHRONY I KSZTAŁTOWANIA ŚRODOWISKA W OKRESIE OBOWIĄZYWANIA POPRZEDNIEGO PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA
7. DŁUGOTERMINOWA STRATEGIA OCHRONY ŚRODOWISKA  DO 2015 ROKU.
7.1. Wprowadzenie
7.2. Poprawa jakości środowiska
7.2.1 Jakość wód
7.2.2. Jakość powietrza atmosferycznego
7.2.3. Gospodarka odpadami
7.2.4. Ochrona przed hałasem i promieniowaniem elektromagnetycznym
7.3. Ochrona dziedzictwa przyrodniczego i racjonalne korzystanie z zasobów przyrody
7.3.1. Ochrona przyrody i krajobrazu
7.3.2. Lasy
7.3.3. Ochrona gleb
7.4. Zrównoważone wykorzystanie wody i energii
7.4.1. Wodochłonność i energochłonność
7.4.2. Wykorzystanie energii odnawialnej
8. STRATEGIA KRÓTKOTERMINOWA NA LATA 2008 – 2011
8.1 Wprowadzenie
8.2. Ochrona powietrza atmosferycznego
8.3. Ochrona przed hałasem oraz szkodliwym działaniem pól elektromagnetycznych
8.4. Gospodarka wodno-ściekowa
8.5. Gospodarka odpadami
8.6. Ochrona gleb
8.7. Ochrona przyrody
8.8. Zrównoważone wykorzystanie wody i energii
Zadania:
8.9. Edukacja ekologiczna
8.10 Orientacyjne nakłady finansowe na realizację programu w latach 2008 – 2011
8.11. Zadania priorytetowe – wynikające z programu
8.12. Edukacja ekologiczna
8.12. Harmonogram rzeczowo – finansowy zaplanowanych działań, niezależnie od programu
9. NARZĘDZIA I INSTRUMENTY REALIZACJI PROGRAMU I ZARZĄDZANIE NIM
9.1. Wzmocnienie instytucjonalne i zmiany w zakresie prawa lokalnego
9.2. Współpraca ponadlokalna
9.3. Monitoring środowiska
9.4. Dostęp do informacji o środowisku, udział społeczeństwa
9.5. Kontrola i ocena realizacji programu
10. POTENCJALNE DO WYKORZYSTANIA ŹRÓDŁA DO SFINANSOWANIA PROGRAMU
11. STRESZCZENIE
12. SPIS PUBLIKACJI I MATERIAŁÓW ŹRÓDŁOWYCH
13. AKTUALNY SPIS USTAW I ROZPORZĄDZEŃ DOTYCZĄCYCH OCHRONY ŚRODOWISKA

1. WSTĘP

1.1. Podstawa prawna opracowania

Obowiązek opracowania programu ochrony środowiska dla gminy wynika z ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Zgodnie z art. 17 i 18 tej ustawy oraz art. 91 ustawy z dnia                     20 czerwca 2002 r o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. z 2002 r Nr 113, poz. 984) program sporządza organ wykonawczy gminy, a następnie uchwala go Rada Gminy. Program musi spełniać wymagania, wymienione w art. 14 ustawy Prawo ochrony środowiska.

1.2. Uwarunkowania i cele programu

„Program ochrony środowiska Gminy Ostróda” zredagowano uwzględniając analogiczne opracowania wyższego szczebla, tj. programy: krajowy, województwa warmińsko – mazurskiego            i powiatu ostródzkiego.
Celem opracowania dla Gminy Ostróda programu ochrony środowiska jest całościowe ujęcie problematyki środowiska umożliwiające wykorzystanie tego programu do:
●	podejmowania wspólnych działań przez administrację wszystkich szczebli tj. wojewódzką, powiatową i gminną do rozwiązywania ważnych problemów i eliminowania zagrożeń środowiska na terenie gminy, a jako pewien element składowy programu powiatowego i wojewódzkiego, także  w powiecie i województwie, 
●	podejmowania decyzji w zakresie przedsięwzięć inwestycyjnych w dziedzinie ochrony środowiska,
●	kreowania lokalnej i regionalnej polityki ochrony i racjonalnego wykorzystania walorów przyrodniczo – krajobrazowych,
●	wykorzystania zapisów zawartych w programie w planowaniu przestrzennym, 
●	koordynowania i intensyfikowania działań na rzecz ochrony środowiska realizowanych przez administrację na szczeblu gminy jak i jednostki gospodarcze, instytucje, organizacje społeczne. 

1.3. Procedura opracowania programu

Podstawową bazę do opracowania Programu ochrony środowiska dla gminy stanowią:
•	aktualny stan środowiska
•	aktualny stan infrastruktury ochrony środowiska
•	cele i zadania wyszczególnione w analogicznych opracowaniach wyższego szczebla oraz w opracowaniach inwestycyjnych gminy
Do przygotowania Programu wykorzystano również informacje zawarte w:
•	strategii rozwoju powiatu ostródzkiego
•	strategii rozwoju województwa warmińsko-mazurskiego 
•	programie ochrony środowiska i planie gospodarki odpadami województwa warmińsko-mazurskiego
•	raporcie o stanie środowiska w województwie warmińsko-mazurskim.
Materiały źródłowe, którymi posłużono się przy opracowywaniu „Programu...”, wymieniono na końcu niniejszego opracowania.
W „Programie ochrony środowiska Gminy Ostróda”, poza analizą i oceną aktualnego stanu środowiska, określono zadania gminy w zakresie ochrony środowiska wypływające zarówno ze stanu aktualnego jak i z planowanego zagospodarowania przestrzennego. 
Obowiązywanie „Programu...” rozpocznie się jeszcze w roku 2008, dlatego też wszelkie założenia będą dotyczyły lat 2008 – 2011, z perspektywą do roku 2015. W związku z długim okresem prognozowania i planowania, przyjęto dwa etapy realizacyjne założeń „Programu…”: 
●	średnioterminowy program strategiczny, obejmujący okres 8 lat (lata 2008 – 2015),
●	krótkoterminowy plan działań, obejmujący okres 4 lat (lata 2008 – 2011).

1.4. Obszar objęty zakresem obowiązywania programu

Teren, dla którego sporządzono program ochrony środowiska stanowi Gminę Ostróda, położoną             w powiecie ostródzkim, w województwie warmińsko – mazurskim.
2. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA GMINY

2.1. Dane statystyczne dotyczące gminy

Ogólna powierzchnia terenu gminy wynosi 40 196 ha. Charakterystykę użytkowania gruntów przedstawiono w tabeli 2.1.

Tab. 2.1. Struktura użytkowania gruntów na terenie gmina Ostróda (stan na 01.01.2008) 
Użytkowanie gruntów	Skala użytkowania gruntów	
	Powierzchnia (ha)	% ogólnej powierzchni	
Użytki rolne	22 508	56	
Grunty leśne oraz zadrzewione i zakrzewione	12 597	31,3	
Grunty zabudowane i zurbanizowane	1 213	3,1	
Grunty pod wodami	1 925	4,8	
Nieużytki 	1 299	3,2	
Tereny inne, róźne	654	1,6	
 dane źródłowe z gminy

Teren gminy zamieszkuje 15 650 ludności. Wykaz miejscowości wchodzących w skład gminy wraz z liczbą mieszkańców przedstawiono w tabeli 2.2.

    Tab. 2.2. Wykaz miejscowości wchodzących w skład gminy wraz liczbą ludności 

L. p.	Nazwa miejscowości w gminie	Liczba mieszkańców	
1.	Brzydowo	495	
2.	Ryńskie	80	
3.	Durąg	341	
4.	Pancerzyn	81	
5.	Dziadyk	16	
6.	Kroplewo	296	
7.	Prusowo	15	
8.	Gierłoż	86	
9.	Nowa Gierłoż	9	
10.	Podlesie	0	
11.	Giętlewo	50	
12.	Janowo	32	
13.	Glaznoty	132	
14.	Górka	162	
15.	Worniny	59	
16.	Grabin	182	
17.	Grabinek	232	
18.	Idzbark	519	
19.	Młyn Idzbarski	6	
20.	Cibory	13	
21.	Kajkowo	1027	
22.	Lesiak Ostródzki	15	
23.	Szafranki	106	
24.	Kątno	137	
25.	Szklarnia 	5	
26.	Lichtajny	251	
27.	Lipowiec	22	
28.	Wólka lichtajńska	35	
29.	Bałcyny	287	
30.	Lipowo	396	
31.	Marynowo	25	
32.	Lubajny	580	
33.	Nowe Siedlisko	316	
34.	Naprom	146	
35.	Morliny	246	
36.	Ornowo	315	
37.	Ostrowin	358	
38.	Bewdnarki	63	
39.	Miejska Wola	37	
40.	Nowy Folwark	11	
41.	Pietrzwałd	477	
42.	Ryn	111	
43,	Zajączki	206	
44.	Gruda	21	
45.	Reszki	227	
46.	Smykówko	469	
47.	Jankowiec	56	
48.	Pobórze	13	
49.	Rudno	72	
50.	Smykowo	211	
51.	Czarny Róg	10	
52.	Czerwona Karczma	22	
53.	Wałdowo	445	
54.	Czyżówka	2	
55.	Samborowo	1400	
56.	Samborówko	41	
57.	Zabłocie	55	
58.	Buńki	14	
59.	Gąski	3	
60.	Jabłonka	18	
61.	Stare Jabłonki	661	
62.	Zawady Małe	37	
63.	Żurejny	18	
64.	Szyldak	766	
65.	Wyżnice	63	
66.	Turznica	337	
67.	Tyrowo	918	
68.	Nastajki	152	
69.	Wirwajdy	185	
70.	Klonowo	204	
71.	Wólka Klonowska	9	
72.	Wygoda	95	
73.	Wysoka Wieś	104	
74.	Międzylesie	382	
75.	Ruś Mała	59	
76.	Warlity Wielkie	197	
77.	Zwierzewo	406	
	OGÓŁEM:	15 650	

Średnia gęstość zaludnienia wynosi około 39 mieszkańców/ km2. 
Jako główne ośrodki rozwoju osadnictwa i ośrodki koncentrujące urządzenia obsługi ludności określa się miejscowości o wiodącej funkcji osadnictwa podmiejskiego położone                    w bezpośrednim sąsiedztwie miasta Ostródy: Kajkowo, Lubajny, Wałdowo, Szafranki oraz miejscowości wielofunkcyjne takie jak: Samborowo, Stare Jabłonki, Zwierzewo, Kątno, Międzylesie, Tyrowo.

2.2. Struktura funkcjonalno – przestrzenna gminy

	Na strukturę funkcjonalno – przestrzenną gminy mają decydujący wpływ uwarunkowania przyrodnicze. Istniejące uwarunkowania przyrodnicze na terenie gminy wyodrębniają siedem jednostek fizjograficznych o zróżnicowanych możliwościach i ograniczeniach rozwoju.
Część południowa gminy „S” – rejon Wzgórz Dylewskich obszar najwyższej rangi w sieci ekologicznej ECONET – POLSKA, objęty statusem Parku Krajobrazowego Wzgórz Dylewskich. Nadrzędnym celem jest tu zachowanie wartości przyrodniczych, historycznych, kulturowych, krajobrazowych, naukowo – poznawczych i dydaktycznych. Z terenu wzgórz spływają wody powierzchniowe i biorą początek liczne rzeki – jest to obszar tzw. węzła hydrograficznego.
	Obok funkcji naukowo – poznawczych i dydaktycznych, obszar ten predysponowany jest do rozwoju turystyki krajoznawczej, a także rekreacji związanej głównie z uprawnieniem sportów zimowych.
	Jest to obszar nieodpowiedni ze względu na uwarunkowania przyrodnicze do rozwoju przemysłu, osadnictwa i rolnictwa intensywnego.
	Część północna i wschodnia gminy „NE” – o dużym udziale powierzchni leśnej, znacznej ilości jezior (w tym największych na obszarze gminy) jest również biocentrum zachodnio – mazurskiego obszaru węzłowego o znaczeniu międzynarodowym ECONET – POLSKA. Prawie całkowicie objęty strefą chronionego krajobrazu. Obszar ten jest wrażliwy na zanieczyszczenia użytkowego poziomu wód podziemnych Drwęcko – Taborskiego zbiornika wód podziemnych bez izolacji, a w części wschodniej z izolacją niepełną.
	Jest to obszar preferowany do rozwoju funkcji turystycznej i rekreacyjnej.
	Ze względu na dużą wrażliwość obszaru na zanieczyszczenia nie należy tu rozwijać form uciążliwych dla środowiska i otoczenia, głównie przemysłu.
	Część zachodnia gminy „W” – rejon doliny Drwęcy, to głównie trwałe użytki zielone                i kompleks lasów Gierłoż. Jest on również obszarem o najwyższej randze 
w hierarchii krajowej sieci chologicznej ECONET – POLSKA. W całości objęty strefą chronionego krajobrazu. Rzeka Drwęca – rezerwat przyrody i źródło wody pitnej dla Torunia. Obszar predysponowany jest do ekstensywnego rozwoju rolnictwa i gospodarki leśnej. Nie jest wskazany do rozwoju osadnictwa i przemysłu.
	Część środkowa i środkowo-wschodnia gminy „ME” – odznacza się występowaniem wysoko urodzajnych gleb niewielkiej lesistości i dolinami rynnowymi 
z jeziorami, które stanowią korytarze ekologiczne. Jest to obszar o drugiej w kolejności randze             w sieci ekologicznej ECONET – POLSKA. Obszar położony jest w zlewni jezior – akwenów wrażliwych na zanieczyszczenie.
	Warunki przyrodnicze predysponują ten obszar do rozwoju funkcji rolnej jako podstawowej, oraz inne formy gospodarowania – nieuciążliwe dla środowiska.
	Część tego terenu położona jest w otulinie Parku Krajobrazowego Wzgórz Dylewskich „ME” – na którym zagospodarowanie nie może wywierać negatywnego wpływu na obszar Parku i podlegać rygorom Planu Ochrony Parku.

	Część środkowo-zachodnia gminy „MW” – to obszar wysoko urodzajnych gleb kompleksów pszennych III klasy bonitacyjnej, położony poza zlewnią pojezierną, 
o niskich walorach przyrodniczo – krajobrazowych i najbardziej odporny na antropopresję, pozwala rozwijać intensywnie funkcję rolną i przemysł, w tym wodochłonny z uwagi na bliskość chłonnego odbiornika oczyszczonych ścieków – rzeki Drwęcy (pod warunkiem wysokiego stopnia redukcji zanieczyszczenia w tym substancji biogennych).
	Część tego obszaru - „MW” położona jest w otulinie Parku Krajobrazowego Wzgórz Dylewskich. Zagospodarowanie na tym obszarze podlega rygorom Planu Ochrony Parku.

	Pod względem uwarunkowań przyrodniczych najkorzystniejsze tereny dla rozwoju funkcji rekreacyjnej znajdują się w północnej, wschodniej i południowej części gminy, dla rozwoju rolnictwa w środkowo zachodniej, zachodniej i środkowo - wschodniej, dla przemysłu                        w środkowej i środkowo-zachodniej (wyłączając dolinę rzeki Drwęcy).            
	Ograniczeniami dla rozwoju funkcji gospodarczych są tereny wrażliwe na antropopresję:
•	Drwęcko-Taborski zbiornik wód podziemnych bez izolacji
•	zlewnia pojezierna 
•	węzeł hydrograficzny Wzgórz Dylewskich
•	dolina rzeki Drwęcy
•	Park Krajobrazowy Wzgórz Dylewskich

2.3. Zewnętrzne powiązania funkcjonalno – przestrzenne gminy 

Gmina Ostróda podobnie jak większa część województwa warmińsko – mazurskiego leży     w najcenniejszej partii obszaru funkcjonalnego Zielonych Płuc Polski. Walory przyrodnicze, krajobrazowe, naturalność, bioróżnorodność i unikatowość gatunków i siedlisk spowodowały, że prawie cały obszar gminy zakwalifikowany został w sieci ECONET jako obszar węzłowy                      o znaczeniu międzynarodowym. Południowa część gminy wchodzi w skład Parku Krajobrazowego Wzgórz Dylewskich z najatrakcyjniejszą częścią w Gminie Ostróda (teren o dynamicznej rzeźbie            i najwyższym wzniesieniu na Pojezierzu Mazurskim – Górą Dylewską 312 m n.p.m.). Rozległy kompleks leśny zwany Puszczą Taborską (atrakcyjny dla rekreacji i stanowiący bazę genetyczną ekotypu wysoko cenionej w gospodarce sosny Taborskiej) wchodzi na północną i wschodnią część gminy. Liczne jeziora, oraz szlak żeglugi pasażerskiej Kanał Ostródzko – Elbląski, zabytkowy obiekt inżynierii o znaczeniu międzynarodowym, podnoszą atrakcyjność gminy.
Obszar gminy leży prawie całkowicie w dorzeczu rzeki Drwęcy – dopływu Wisły. Jest ona rezerwatem i stanowi źródło wody pitnej dla Torunia.
Wymienione wyżej walory przyrodnicze stwarzają szerokie możliwości rozwoju wielu proekologicznych form gospodarki, a szczególnie turystyki.
Przez gminę przebiegają ważne szlaki drogowe i kolejowe:
•	droga ekspresowa nr 7 Gdańsk - Warszawa - Budapeszt jest ważnym połączeniem międzynarodowym między portami nadbałtyckimi, a południem kraju i południową częścią Europy,
•	droga krajowa nr 16 postulowana do drogi ekspresowej ( z wariantowym ujęciem od Ostródy do zachodniej granicy województwa: po śladzie drogi nr 16 lub nr 52) - jest ważna dla tranzytu z Europy zachodniej do krajów nadbałtyckich (Rosji, Łotwy, Litwy, Estonii). Docelowo droga ta powiąże autostradę A1 (północ - południe Europy) z Via Balticą (Polska - kraje Europy nadbałtyckiej),
•	droga krajowa nr 15 Ostróda – Toruń – Gniezno – Jarocin - Trzebnica
•	linia kolejowa o znaczeniu pierwszorzędnym zelektryfikowana (w większości) relacji Berlin - Poznań - Ostróda - Olsztyn - Korsze - Skandawa (granica z Rosją).

Aktualny system powiązań komunikacyjnych i ich ranga stanowią potencjały rozwoju gminy (ograniczeniem i utrudnieniem w rozwoju jest brak obejść miejscowości położonych przy trasach dróg krajowych nr 7, nr 16, nr 15 oraz wymaganych warunków technicznych dla tych klas dróg). 
Aktualny stan infrastruktury technicznej w dużej mierze posiada charakter ponadgminny (stwarza szanse rozwoju i aktywizacji obszaru gminy).
Istniejący gazociąg wysokiego ciśnienia z Olsztynka do Iławy przebiega przez teren gminy  z odgałęzieniem do miasta Ostródy (w rej. Szyldaka). Linia elektroenergetyczna wysokiego napięcia 110 kV przebiega przez gminę Ostróda ze stacji Mątki ( węzłowej 400/100 kV) do stacji Iława (110/15 kV) poprzez stację w Ostródzie (110/15 kV). Telekomunikacyjna Centrala Okręgowa Ostróda połączona jest z automatyczną międzymiastową centralą cyfrową w Olsztynie linią optoelektryczną o dużej pojemności.

2.4. Główne kierunki rozwoju gospodarczego gminy

Gmina Ostróda położona jest w strefie o korzystnych warunkach rozwojowych. 
W „Strategii i kierunkach rozwoju gminy Ostróda” został sformułowany następujący cel strategiczny (misja) rozwoju gospodarczego gminy: „poprawa warunków życia i kondycji finansowej mieszkańców gminy poprzez rozwój różnorodnej działalności gospodarczej głównie            w zakresie rolnictwa, turystyki i czystego przemysłu z uwzględnieniem uwarunkowań wynikających z zasad rozwoju zrównoważonego”. Do osiągnięcia celu strategicznego określono następujące cele generalne: 
•	Unowocześnienie rolnictwa.
•	Rozwój działalności produkcyjnej małych i średnich przedsiębiorstw. Rozwój przemysłu w zgodzie z ekologią.
•	Rozwój gospodarki turystycznej przy zachowaniu zasad ekorozwoju.
•	Poprawa estetyki i stanu sanitarnego gminy.
•	Poprawa kondycji społecznej ludności.
•	Działanie na rzecz ekorozwoju.

Ograniczeniami rozwoju w sferze uwarunkowań przyrodniczych są obszary o znacznej wrażliwości na zanieczyszczenia:
•	Drwęcko – Taborski zbiornik wód podziemnych bez izolacji obejmujący część północną  i fragmenty zachodniej i wschodniej części gminy,
•	zlewnia pojezierna obejmująca znaczną część gminy Ostróda i sąsiednie gminy od strony północnej i wschodniej,
•	Park Krajobrazowy Wzgórz Dylewskich (obszar węzła hydrograficznego),
•	dolina rzeki Drwęcy.

Przemysł może rozwijać się w oparciu o surowce lokalne:
•	płody rolne,
•	drewno,
•	woda mineralna (wydajny zbiornik plejstoceński szczególnie w rej. Samborowa).
Istnieją warunki do utworzenia uzdrowiska na bazie występującego na terenie gminy surowca leczniczego – solanki na głębokości 1200 – 1500 m (profil leczniczy: choroby układu krążenia, narządu ruchu i reumatyczne).

2.5. Podmioty mogące znacząco oddziaływać na środowisko, zarejestrowane                   
       i działające na terenie gminy

Gospodarka gminy Ostróda związana jest przede wszystkim z rolnictwem, produkcją drobiu i przetwórstwem. Na terenie gminy funkcjonuje około 430 indywidualnych gospodarstw rolnych. Ponadto istnieją także gospodarstwa wielkoobszarowe (dawne PGR-y). 
Do podmiotów gospodarczych, zlokalizowanych na terenie gminy, a mogących znacząco oddziaływać na środowisko, należą:
•	Zakłady Mięsne „Morliny”,
•	Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Ostróda Sp. z o.o. w Tyrowie,
•	Fermy drobiu zlokalizowane w miejscowościach Samborowo i Międzylesie,
•	Ubojnie drobiu w miejscowościach  Lubajny, Międzylesie. 

2.6. Współpraca ponadlokalna gminy

Współpraca Gminy Ostróda z innymi samorządami terytorialnymi przejawia się między innymi w członkostwie z innymi gminami w kilku związkach ponadlokalnych, w celu realizacji wspólnej polityki promocyjno – rozwojowej i osiągnięcia wspólnych celów. Gmina Ostróda jest członkiem następujących związków i stowarzyszeń:
•	Związek Gmin Regionu Ostródzko – Iławskiego „Czyste Środowisko” (podstawa przynależności: uchwała Rady Gminy w Ostródzie Nr XVIII/91/95 z dnia 26-09-1995r. główny cel Związku: rozwiązanie gospodarki odpadami komunalnymi na obszarze funkcjonowania Związku, budowa Zakładu Unieszkodliwiania Odpadów Komunalnych             w Rudnie); 
•	Związek Gmin Kanału Ostródzko – Elbląskiego i Pojezierza Iławskiego (podstawa przynależności: uchwała Rady Gminy w Ostródzie Nr XXXII/225/97 z dnia 22-04-1997r, główny cel Związku: promocja Kanału Ostródzko – Iławskiego, Pojezierza Iławskiego           i Gmin – członków Związku, tworzenie warunków do zagospodarowania Kanału i terenów związanych z Kanałem, tworzenie warunków do rozwoju turystyki); 
•	Stowarzyszenie Gmin RP „Euroregion Bałtyk” (podstawa przynależności: uchwała Rady Gminy w Ostródzie Nr XI/114/99 z dnia 27 maja 1999r, główny cel Stowarzyszenia: działanie na rzecz poprawy warunków życia ludności zamieszkujących teren działania Stowarzyszenia ze szczególnym uwzględnieniem terenów przygranicznych, realizacja celów statutowych w ramach Euroregionu poprzez współudział w opracowywaniu wspólnych programów z pokrewnymi instytucjami i organizacjami działającymi na terenie Euroregionu);
Stowarzyszenie Miast, Gmin i Powiatów Dorzecza Drwęcy (podstawa przynależności: uchwała Rady Gminy w Ostródzie Nr X/49/03 z dnia 24 czerwca 2003r, główny cel Stowarzyszenia: wspieranie i inicjowanie działań gmin, miast i powiatów leżących w dorzeczu Drwęcy na rzecz rozwoju kulturalnego i gospodarczego tego obszaru, podejmowanie działań na rzecz rozwoju demokracji lokalnej, pobudzania aktywności społecznej i dalszego upodmiotowiania społeczeństwa, działania na rzecz zmniejszenia ilości wytwarzanych zanieczyszczeń i odpadów na obszarze dorzecza rzeki Drwęcy oraz proekologicznego ich zagospodarowania, podejmowanie działań na rzecz ochrony środowiska lokalnego, wspieranie i prowadzenie wspólnych inicjatyw gospodarczych mających wpływ na rozwój i bogacenie się gmin, miast i powiatów naddrwęckich, inspirowanie                  i podejmowanie wspólnych inicjatyw służących kulturalnemu rozwojowi gmin, miast i powiatów naddrwęckich, nawiązywaniu przez nie korzystnych kontaktów zagranicznych oraz wymianę naukową i kulturalną).

3. UWARUNKOWANIA ZEWNĘTRZNE DO GMINNEGO PROGRAMU,  
    WYNIKAJĄCE Z DOKUMENTÓW WYŻSZEGO SZCZEBLA

3.1. Polityka Ekologiczna Państwa

Artykuł 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stwierdza, że Rzeczypospolita Polska zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju, ustala w artykule          74, iż ochrona środowiska jest obowiązkiem, m.in. władz publicznych, które poprzez swą politykę powinny zapewnić bezpieczeństwo ekologiczne współczesnemu i przyszłym pokoleniom. Polityka ekologiczna Państwa została określona w następujących dokumentach rządowych:
●	Polityka ekologiczna państwa na lata 2007-2010 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2011-2014
●	„Programie wykonawczym do II Polityki ekologicznej państwa" - przyjętym przez Radę Ministrów 10 grudnia 2002r.
●	„Polityce ekologicznej państwa na lata 2003 – 2006 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2007 – 2010" przyjętej przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej w maju 2003r.

II Polityka Ekologiczna Państwa
II Polityka Ekologiczna Państwa, jako główny cel określa zapewnienie bezpieczeństwa ekologicznego kraju (mieszkańców, infrastruktury, zasobów przyrodniczych), przy założeniu, że strategia zrównoważonego rozwoju Polski pozwoli na wdrożenie takiego modelu rozwoju, który nie stworzy zagrożenia dla jakości i trwałości zasobów przyrodniczych.
Określone w tym dokumencie cele krótko i średniookresowe o charakterze ogólnym, to: istotna poprawa stanu środowiska oraz praktyczne wdrożenie przepisów i standardów ekologicznych Unii Europejskiej, umów i konwencji międzynarodowych, a także wzmocnienie instytucjonalne, umożliwiające realizację strategii zrównoważonego rozwoju kraju.
Cele długookresowe, wiążące się z perspektywiczną wizją zrównoważonego rozwoju społeczno – gospodarczego to:
●	doprowadzenie do ugruntowania zasad zrównoważonego rozwoju, jako trwałej podstawy dla polityki gospodarczej i społecznej państwa, organów samorządowych, instytucji społecznych i obywateli;
●	utrwalenie skutecznej kontroli państwa nad strategicznymi zasobami przyrodniczymi (wody, lasy, surowce mineralne);
●	pełna integracja polityki ekologicznej z politykami sektorów gospodarczych, z polityką przestrzenną i regionalną oraz polityką konsumencką;
●	gruntowna przebudowa modelu produkcji i konsumpcji dla poprawy efektywności energetycznej i surowcowej;
●	maksymalnie możliwa odbudowa zniszczeń w środowisku i stworzenie systemów zabezpieczających przed ich ponownym powstaniem;
●	utrzymanie i ochrona istniejących ekosystemów (w tym naturalnych siedlisk roślin                       i zwierząt) cennych przyrodniczo, a także obszarów o dużym znaczeniu ekologicznym;
●	zachowanie obszarów o wysokich walorach turystyczno-rekreacyjnych, jako bazy dla wypoczynku ludności;
●	renaturyzacja obszarów cennych przyrodniczo;
●	wzrost produkcji w rolnictwie i leśnictwie poprzez lepsze wykorzystanie biologicznego potencjału rolniczej i leśnej przestrzeni produkcyjnej przy jednoczesnym przeciwdziałaniu nadmiernej intensywności procesów produkcji oraz metod upraw i hodowli;
●	rezygnacja z niektórych osiągnięć nauki i techniki, które mogłyby negatywnie wpływać na środowisko.

Cele szczegółowe polityki ekologicznej państwa ujęto w dwóch grupach: cele w sferze racjonalnego użytkowania zasobów naturalnych oraz cele w zakresie jakości środowiska.
W omawianym dokumencie przedstawione zostały zasady polityki ekologicznej,  odnoszące się zarówno do sposobów osiągania celów, jak i instrumentów oraz zakresu ich stosowania.
Nadrzędną zasadą jest, przyjęta w Konstytucji RP zasada zrównoważonego rozwoju. Dla jej wdrożenia określono następujące zasady pomocnicze:
●	zasada przezorności,
●	zasada prewencji,
●	zasada wysokiego poziomu ochrony środowiska,
●	zasada integracji polityki ekologicznej z politykami sektorowymi,
●	zasada równego dostępu do środowiska przyrodniczego,
●	zasada regionalizacji,
●	zasada uspołecznienia polityki ekologicznej,
●	zasada „zanieczyszczający płaci”. 

Program wykonawczy do II Polityki Ekologicznej Państwa na lata 2002 – 2010
Program wykonawczy opracowany przez Ministerstwo Środowiska zgodnie z zaleceniem tezy 185 „II Polityki Ekologicznej Państwa" i przyjęty przez Radę Ministrów w grudniu 2002r, jest dokumentem o charakterze operacyjnym. W programie tym zostały określone sposoby osiągania celów polityki ekologicznej w formie zadań inwestycyjnych i pozainwestycyjnych (działań w sferze prawa, programowania, instrumentów ekonomicznych, planowania przestrzennego, kontroli                     i innych) na lata 2002 -2010.
Struktura programu wykonawczego generalnie odpowiada strukturze „II Polityki Ekologicznej Państwa". Przedstawia zadania ukierunkowane na racjonalne użytkowanie zasobów naturalnych, na poprawę jakości środowiska, zawiera narzędzia realizacji oraz szacunkowe nakłady na realizację polityki ekologicznej państwa.

Polityka ekologiczna państwa na lata 2007 – 2010 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2011 – 2014 
„Polityka ekologiczna państwa na lata 2007 – 2010 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2011 – 2014 została sporządzona jako realizacja ustaleń ustawy Prawo ochrony środowiska. Ustawa ta w art.13-16 wprowadziła nowe zasady krajowej polityki ekologicznej, w tym obowiązek jej sporządzania i aktualizowania co 4 lata. Opracowanie to, określające kierunki polityki ekologicznej na lata 2007 – 2010 oraz 2011 – 2014, należy traktować jako wypełnienie obowiązku aktualizacji .Polityki ekologicznej Państwa na lata 2003-2006 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2007-2010", a więc odniesienia jej celów i niezbędnych działań do aktualnej sytuacji społeczno-gospodarczej oraz stanu środowiska. Potrzeba tej aktualizacji wynikała też z uzyskania przez Polskę członkostwa w Unii Europejskiej, co wymusiło uwzględnienie nie tylko strategicznych i programowych dokumentów rządu Rzeczpospolitej Polskiej, ale także Wspólnoty Europejskiej.
Omawiany dokument zawiera cele średniookresowe do 2014 r. oraz kierunki działań na lata 2007 – 2010, pogrupowane w pięciu rozdziałach:
●	cele i zadania o charakterze systemowym,
●	ochrona dziedzictwa przyrodniczego,
●	zrównoważone wykorzystanie surowców, materiałów, wody i energii,
●	 środowisko i zdrowie, dalsza poprawa jakości środowiska i bezpieczeństwa ekologicznego, 
●	ochrona klimatu, 

3.2. Polityka ochrony środowiska zawarta w dokumentach wojewódzkich

Do najważniejszych dokumentów wojewódzkich uchwalonych przez Sejmik Województwa, odnoszących się do środowiska należą:
●	Program ochrony środowiska województwa warmińsko-mazurskiego na lata 2007-2010              z uwzględnieniem perspektywy na lata 2011-2014
●	Plan zagospodarowania przestrzennego województwa warmińsko-mazurskiego,
●	Strategia rozwoju społeczno – gospodarczego województwa warmińsko-mazurskiego do roku 2020,
●	Inne programy wojewódzkie

Program ochrony środowiska województwa warmińsko-mazurskiego
Program ochrony środowiska województwa warmińsko-mazurskiego na lata 2007-2010              z uwzględnieniem perspektywy na lata 2011-2014 został uchwalony przez Sejmik Województwa uchwałą nr XIII/248/07 z dnia 27 listopada 2007 r.
Program ochrony środowiska województwa zawiera opis uwarunkowań zewnętrznych wynikających z polityki ekologicznej państwa oraz zapisów dotyczących ochrony środowiska, zawartych w uchwalonych przez Sejmik Województwa dokumentach, strategiach i programach. Zamieszczono opis stanu wyjściowego, cele średniookresowe i kierunki działań na lata 2007-2010 pogrupowane w następujących rozdziałach:
●	Ochrona dziedzictwa przyrodniczego, 
•	Zrównoważone wykorzystanie materiałów, wody i energii,
•	Środowisko i zdrowie. Dalsza poprawa jakości środowiska i bezpieczeństwa ekologicznego.
•	Ochrona klimatu.
Ponadto w Programie zawarto wskaźniki oceny realizacji programu oraz nakłady finansowe na realizację programu w latach 2007 – 2010. 
Celem strategicznym programu ochrony środowiska województwa warmińsko - mazurskiego na lata 2007 - 2010 jest: Dobry stan środowiska umożliwiający zrównoważony rozwój. Do realizacji tego celu przewidziane są działania z zakresu:
●	Ochrony dziedzictwa przyrodniczego:
•	Ochrona przyrody i krajobrazu
•	Ochrona i zrównoważony rozwój lasów
•	Ochrona powierzchni ziemi
•	Ochrona zasobów kopalin i wód podziemnych
●	Zrównoważonego wykorzystania materiałów, wody i energii
•	Zmniejszenie materiałochłonności, wodochłonności i odpadowości
•	Wykorzystanie energii ze źródeł odnawialnych
•	Kształtowanie zasobów wodnych oraz ochrona przed powodzią i skutkami suszy
●	Dalszej poprawy jakości środowiska i bezpieczeństwa ekologicznego w kontekście zdrowia człowieka:
•	Zahamowanie powstawania środowiskowych zagrożeń zdrowia
•	Poprawa stanu wód
•	Poprawa jakości powietrza
•	Minimalizacja zagrożeń środowiska powodowanych przez odpady
•	Zapobieganie i kontrola zagrożeń wynikających z poważnych awarii i stosowania substancji i preparatów niebezpiecznych
•	Poprawa klimatu akustycznego
•	Obniżenie poziomu pól elektromagnetycznych poniżej dopuszczalnego poziomu
●	Ochrony klimatu i zapobiegania niszczeniu ozonu atmosferycznego
●	Edukacji ekologicznej
●	Monitoringu środowiska

Strategia rozwoju społeczno – gospodarczego województwa warmińsko – mazurskiego 
Strategia rozwoju społeczno – gospodarczego województwa warmińsko – mazurskiego została uchwalona przez Sejmik Województwa uchwałą nr XXXIV/474/05 z dn. 31 sierpnia 2005 r.
Cel główny strategii województwa brzmi: „Spójność ekonomiczna, społeczna i przestrzenna Warmii i Mazur z regionami Europy”. Strategia rozwoju województwa warmińsko-mazurskiego            w horyzoncie 2020 r. wskazuje trzy priorytety, które w szerokim rozumieniu obejmują całość zjawisk społeczno-gospodarczych włącznie z relacjami ze środowiskiem przyrodniczym. Priorytety te to:
●	Konkurencyjna gospodarka.:
●	Otwarte społeczeństwo
●	Nowoczesne sieci.
Priorytety te będą realizowane będą między innymi poprzez cele operacyjne mające na celu utrzymanie wysokiej jakości środowiska przyrodniczego w kontekście idei trwałego rozwoju,                 a także coraz bardziej rzeczowego traktowania relacji środowisko-gospodarka. Pomocne w tym mają być następujące cele:
●	W Priorytecie Otwarte społeczeństwo
•	Różnorodna i dostępna edukacja – Planowane działanie to uwzględnienie edukacji ekologicznej dorosłej części społeczeństwa (szkolenia, popularyzacja wydawnictw, obszerne informacje nt. środowiska naturalnego w mediach, dokształcanie nauczycieli w zakresie działań proekologicznych)
•	Poprawa jakości i ochrona środowiska – Utrzymanie wysokiej jakości środowiska przyrodniczego jest jednym z podstawowych zagadnień w kontekście idei trwałego rozwoju. Kompleksowe dbanie o czystość powietrza, wód, ziemi oraz poziom hałasu itp. wymaga nie tylko dalszych usprawnień, ale również coraz bardziej rzeczowego traktowania relacji środowisko-gospodarka
●	W Priorytecie Nowoczesne sieci
•	Monitoring środowiska – Wyróżnienie monitoringu środowiska spośród innych działań monitorujących już na poziomie celu operacyjnego wynika stąd, że ewentualne skutki negatywnego oddziaływania na środowisko są zazwyczaj trudno odwracalne. Jakość monitoringu wpływa również na trafność podejmowanych działań, co szczególnie                       w przypadku województwa warmińsko-mazurskiego ma duże znaczenie

Plan zagospodarowania przestrzennego województwa warmińsko – mazurskiego 
Plan zagospodarowania przestrzennego województwa warmińsko-mazurskiego uchwalony został przez Sejmik Województwa Uchwałą Nr XXXIII/505/02 z dnia 12 lutego 2002 roku.                  W planie ustalono, że nadrzędnym celem, do którego należy dążyć jest:
„ukształtowanie rozwoju przestrzennego województwa tak, by było to atrakcyjne, przyjazne                   i wyjątkowe miejsce zamieszkania, wypoczynku oraz rozwoju społeczno – gospodarczego w kraju        i Europie”.
Osiągnięcie tego celu nadrzędnego /misji/ możliwe będzie poprzez realizację celów generalnych, a w ich ramach, określonych celów strategicznych. W dziedzinie ochrony                           i racjonalnego kształtowania środowiska przyrodniczego, w tym dziedzictwa kulturowego, cele te zostały sformułowane w następujący sposób:
●	zachowanie równowagi w środowisku przyrodniczym;
●	ochrona walorów i warunków funkcjonowania, w tym ciągłości przestrzennej systemów ekologicznych;
●	ochrona jakości i zasobów wód powierzchniowych i podziemnych dla celów rozwoju społeczno – gospodarczego oraz zabezpieczenia zasobów wód w niezmienionym stanie dla przyszłych pokoleń;
●	powiększanie świadomości ekologicznej społeczeństwa, między innymi poprzez stwarzanie warunków do bezpośredniego kontaktu ze środowiskiem na terenach o wysokich walorach przyrodniczych;
●	zwiększenie lesistości regionu w celu utrzymania ciągłości systemów ekologicznych oraz zagospodarowania gruntów mało przydatnych dla rolnictwa;
●	ochrona walorów krajobrazowych obszarów wiejskich, z uwzględnieniem zachowania ich wysokiego stopnia naturalności;
●	utrzymanie tożsamości kulturowej regionu przez zachowanie istniejących wartości kulturowych;
●	kształtowanie ładu przestrzennego w systemach osadniczych, w celu tworzenia harmonijnego krajobrazu współczesnego;
●	ochrona przestrzeni nie zurbanizowanej przed chaotyczną zabudową niszczącą walory krajobrazowe. 

Plan ustalił następujące zasady ochrony i utrzymania w równowadze środowiska przyrodniczego:
●	na terenach prawnie chronionych funkcje gospodarcze winny być podporządkowane zasadom ochrony, wynikającym z przepisów prawnych;
●	na obszarze węzłów hydrograficznych, zmniejszenie nieregularności odpływu wód realizowane będzie przez zwiększenie zalesień oraz poprawę małej retencji (dotyczy między innymi Garbu Lubawskiego);
●	na obszarze zbiorników wód użytkowych bez izolacji od powierzchni terenu, ochrona                 i poprawa jakości wód podziemnych realizowana będzie przez zwiększenie reżimów                  w gospodarce wodno – ściekowej oraz dolesianie;
●	na obszarze zlewni pojeziernej, ochronę czystości wód powierzchniowych, głównie jezior, realizować się będzie przez zwiększenie reżimów w gospodarce ściekowej (budowę                     i rozbudowę systemów kanalizacyjnych, oczyszczalni ścieków), wprowadzenie form gospodarowania mało uciążliwych dla środowiska, tworzenie wokół jezior i rzek stref ochronnych, zagospodarowywanych trwałą zielenią i nie zabudowywanych, przywracanie dopływom do jezior co najmniej II klasy czystości;
●	na obszarach, gdzie nastąpiły duże przekształcenia środowiska przyrodniczego i ich skutkiem są znaczne negatywne zmiany, polityka przestrzenna polegać powinna na odtworzeniu stanu równowagi przyrodniczej, a także rekultywacji zdegradowanych jezior;
●	na obszarze całego województwa, w celu ochrony powietrza atmosferycznego oraz powierzchni ziemi, konieczne jest respektowanie następujących zasad :
-	ograniczenie emisji zanieczyszczeń poprzez preferowanie źródeł energii mniej uciążliwych dla środowiska, w tym źródeł odnawialnych oraz stosowanie urządzeń redukujących emisję zanieczyszczeń;
-	zorganizowanie systemów segregacji i utylizacji odpadów stałych (w tym utylizacji padłych zwierząt) łącznie z rekultywacją terenów składowisk odpadów, co obok ochrony powietrza powinno sprzyjać ochronie wód i powierzchni ziemi;
-	ograniczenie do minimum składowania i utylizacji odpadów przywożonych spoza województwa;
-	monitorowanie istniejących mogilników środków ochrony roślin i likwidacja obiektów stwarzających istotne zagrożenie dla środowiska;
●	lokalizowanie elektrowni wiatrowych na obszarach, gdzie nie stworzą one kolizji z ochroną krajobrazu i ochroną przyrody; 
●	na obszarach szczególnie cennych krajobrazowe unikanie lokalizacji masztów telefonii komórkowej dla pojedynczych operatorów, a preferowanie wykorzystania masztów dla kilku operatorów;
●	wzdłuż dróg ekspresowych i głównych przyspieszonych, szczególnie dwujezdniowych, wprowadzanie stref ekologicznych utworzonych ze zwartych pasów zieleni, przewidywanie przejść dla zwierzyny na odcinkach dróg przecinających ważne struktury przyrodnicze (większe kompleksy leśne i doliny rzek), spełniających funkcje korytarzy ekologicznych;
●	minimalizowanie skutków eksploatacji kopalin poprzez ochronę przed tą działalnością terenów szczególnie cennych przyrodniczo, stosowanie technologii nie powodujących istotnej zmiany poziomu wód, sukcesywną rekultywację terenów poeksploatacyjnych;
●	przez tereny szczególnie cenne przyrodniczo (rezerwaty, parki krajobrazowe, ostoje przyrody w sieci NATURA 2000 i inne) powinno się unikać prowadzenia magistralnych przesyłowych ciągów infrastrukturalnych, nie obsługujących bezpośrednio tych terenów.

Na obszarze województwa szczególnie cennym, a jednocześnie wrażliwym elementem środowiska przyrodniczego są jeziora. Dlatego wymagane jest objęcie ich szczególną ochroną. Ochrona ta powinna polegać głównie na porządkowaniu gospodarki ściekowej w ich zlewniach, zmniejszaniu zanieczyszczeń obszarowych, pochodzących z rolnictwa i ograniczaniu osadnictwa w ich sąsiedztwie. Działania ochronne dotyczą w mniejszym lub większym stopniu obszarów leżących we wszystkich powiatach województwa.
Ze względu na wododziałowy charakter obszaru województwa, ważnym problemem jest stabilizacja odpływu wód, realizowana głównie poprzez rozwijanie małej retencji i zwiększanie lesistości.
W zakresie ochrony środowiska w planie postuluje się wykonanie zadań, które wynikają również z przyjętej Strategii rozwoju społeczno-gospodarczego województwa warmińsko – mazurskiego, a mianowicie między innymi:
●	wdrożenie programu ochrony Europejskiej Sieci Obszarów Chronionych NATURA 2000;
●	utrzymanie w sprawności systemów przeciwpowodziowych;
●	realizacja i wspieranie programów małej retencji i zalesień na obszarach węzłów hydrograficznych (np. Garb Lubawski) i zachwianej równowagi przyrodniczej w stosunkach wodnych;
●	objęcie ochroną wód podziemnych na obszarach bez izolacji (porządkowanie gospodarki ściekowej, preferencje dla rolnictwa ekologicznego, zwiększenie lesistości);
●	utrzymanie w sprawności systemów melioracyjnych;
●	ujednolicenie zasad ochrony i zagospodarowania obszarów chronionego krajobrazu. 
Ponadto, zgodnie z „Programem zwiększenia lesistości województwa warmińsko – mazurskiego na lata 2001 – 2010" przyjęto zwiększenie lesistości obszaru województwa (z 29,3% w 2000 r do 30,75% w 2010 r).

Inne programy wojewódzkie
Z problematyką środowiska wiążą się uchwalone przez Sejmik Województwa niżej wymienione programy wojewódzkie:
–	„Strategia   rozwoju   turystyki   województwa   warmińsko - mazurskiego"  -   przyjęta   Uchwałą Nr XXX/445/01 z 9 października 2001 r;
–	„Wojewódzki   program   zwiększenia   lesistości   na   lata   2001 - 2010"   -   przyjęty   Uchwałą Nr XXXI/470/01 z 4 grudnia 2001 r;
–	„Regionalny    program    rozwoju    rolnictwa    na    lata    2002 - 2006"    -    przyjęty    Uchwałą Nr XXXIV/512/02 z 12 marca 2002 r.

3.3. Powiatowy program ochrony środowiska

Uwarunkowania zewnętrzne, pochodzące ze źródeł wyższego szczebla (krajowe                             i wojewódzkie opracowania), wymienione wyżej, bardziej konkretyzuje „Program ochrony środowiska powiatu ostródzkiego”. Program ten został opracowany w oparciu o analogiczne programy wyższego szczebla (krajowy i wojewódzki program), z uwzględnieniem powiatowych źródeł strategicznych, wśród których należy wymienić takie opracowania jak: 
●	„Strategia Rozwoju Powiatu Ostródzkiego” (2000 r),
●	„Program Zwiększania Lesistości Pojezierza Iławsko – Ostródzkiego na lata 2001 – 2010,
●	„Program Gospodarki Odpadami Komunalnymi dla Związku Gmin Regionu Ostródzko – Iławskiego – Czyste Środowisko”.

„Program ochrony środowiska powiatu Ostródzkiego” stanowi jedno z podstawowych źródeł dla opracowania programu gminnego. W powiatowym programie opisano zasoby i stan środowiska przyrodniczego, stan i zagrożenia środowiska na terenie powiatu ostródzkiego, określono racjonalne użytkowanie zasobami naturalnymi, przedstawiono ochronę zasobów środowiska i przeciwdziałanie zanieczyszczeniom, opisano narzędzia i instrumenty realizacji programu i kontroli jego realizacji, określono harmonogram realizacji programu ze wskazaniem źródeł finansowania.                    Wszystkie zawarte w powiatowym programie elementy programowe, które dotyczą gminy, uznano w programie gminnym jako wiążące.

4. UWARUNKOWANIA  WEWNĘTRZNE  DO  PROGRAMU

4.1. Plan zagospodarowania przestrzennego gminy

Podstawowym dokumentem warunkującym prawnie rozwój gminy jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy Ostróda. 
Tab. 4.1 Wykaz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego Gminy Ostróda
Lp.	Rodzaj opracowania	Nazwa własna opracowania	Podstawa prawna podjęcia opracowania	Podstawa prawna uchwalenia opracowania	
1.	Miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego gminy Ostróda	Opis planu		Uchwała Nr XX/109/91 Rady gminy w Ostródzie            z dnia 5.12.1991 (Dz. U. Woj. Olsztyńskiego Nr 27 poz 334 z 1991 r.)	
2.	Miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego gminy Ostróda	Ustalenia miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy Ostróda		Uchwała Nr XX/109/91 Rady gminy w Ostródzie           z dnia 5.12.1991 (Dz. U. Woj. Olsztyńskiego Nr 27 poz 334 z 1991 r.)	
3.	Miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego gminy Ostróda	Zmiany z 1994 roku do miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy Ostróda		Uchwała Nr XLIV/222/94 Rady gminy w Ostródzie            z dnia 20.05.1994 (Dz. U. Woj. Olsztyńskiego Nr 15 poz 142 z 1994 r.)	
4.	Strategia i kierunki rozwoju gminy Ostróda	Cześć 1. Organizacja prac	Uchwała Nr XXIV/134/96 Rady Gminy w Ostródzie z dnia 25.06.1996r.	Uchwała Nr XXXIX/293/98 Rady Gminy w Ostródzie            z dnia 08.04.1998r.	
5.	Strategia i kierunki rozwoju gminy Ostróda	Raport 2.
I. Rozpoznanie stanu istniejącego i procesów w gminie i jej otoczeniu.
II. Diagnoza	Uchwała Nr XXIV/134/96 Rady Gminy w Ostródzie z dnia 25.06.1996r.	Uchwała Nr XXXIX/293/98 Rady Gminy w Ostródzie            z dnia 08.04.1998r.	
6.	Strategia i kierunki rozwoju gminy Ostróda	Raport 3. Projekt	Uchwała Nr XXIV/134/96 Rady Gminy w Ostródzie z dnia 25.06.1996r.	Uchwała Nr XXXIX/293/98 Rady Gminy w Ostródzie            z dnia 08.04.1998r.	
7.	Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Ostróda	Tom I. Stan istniejący.	Uchwała Nr XXIV/133/96 Rady Gminy w Ostródzie z dnia 25.06.1996r.	Uchwała Nr XLII/306/98 Rady Gminy w Ostródzie           z dnia 27.05.1998r.	
8.	Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Ostróda	Tom II. Diagnoza stanu istniejącego i uwarunkowania rozwoju gminy	Uchwała Nr XXIV/133/96 Rady Gminy w Ostródzie z dnia 25.06.1996r.	Uchwała Nr XLII/306/98 Rady Gminy w Ostródzie           z dnia 27.05.1998r.	
9.	Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Ostróda	Tom III. Aneks	Uchwała Nr XXIV/133/96 Rady Gminy w Ostródzie z dnia 25.06.1996r.	Uchwała Nr XLII/306/98 Rady Gminy w Ostródzie           z dnia 27.05.1998r.	
10.	Studium turystyki	Park Krajobrazowy Wzgórz Dylewskich			
11.	Plan Ochrony Parku Krajobrazowego Wzgórz Dylewskich	Operat Generalny. Streszczenie.			
12.	Miejscowy plan szczegółowy zagospodarowania przestrzennego Kątno – Stare Jabłonki	Etap I 		Uchwała Nr VIII/31/94 Rady Gminy w Ostródzie           z dnia 17.11.1994r.	
13.	Miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego gminy Ostróda	Zmiana Miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy Ostróda w obszarze UT - Wałdowo	Uchwała Nr XVI/77/95 Rady Gminy w Ostródzie z dnia 01.08.1995r.	Uchwała Nr XXIII/128/96 Rady Gminy w Ostródzie                   z dnia 24.04.1996r.	
14.	Miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego gminy Ostróda	Zmiana Miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy Ostróda w obszarze UT - Wałdowo	Uchwała Nr XXV/142/96 Rady Gminy w Ostródzie z dnia 06.08.1996r.	Uchwała Nr XXXV/247/97 Rady Gminy w Ostródzie          z dnia 22.10.1997r.	
15.	Miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego miejscowości Ornowo		Uchwała Nr XLIII/318/98 Rady Gminy w Ostródzie z dnia 25.06.1998r.		
16.	Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego terenów zabudowy letniskowej w Starych Jabłonkach, gmina Ostróda		Uchwała Nr XXXIX/298/98 Rady Gminy                w Ostródzie z dnia 08.04.1998r.	Uchwała Nr XI/112/99 Rady Gminy w Ostródzie            z dnia 27.05.1999r.	
17.	Zmiana miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu gminy Ostróda dotycząca zabudowy oświatowej, mieszkaniowej i mieszkaniowo - usługowej			Uchwała Nr VII/68/99 Rady Gminy w Ostródzie z dnia 03.02.1999 r.	
18.	Zmiana miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego  terenów zabudowy jednorodzinnej, letniskowej i usługowej w obszarze CI w Starych Jabłonkach		Uchwała Nr XXXII/221/97 Rady Gminy               w Ostródzie z dnia 22.04.1997r.	Uchwała Nr VII/67/99 Rady Gminy w Ostródzie z dnia 03.02.1999 r.	
19.	Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego terenu zabudowy mieszkalno – usługowej na zachód od wsi Tyrowo, gmina Ostróda		Uchwała Nr XXXIV/286/01 Rady Gminy                w Ostródzie z dnia 24.05.2001r.	Uchwała Nr XLVI/356/02 Rady Gminy w Ostródzie              z dnia 06.06.2002 r.	
20.	Miejscowy plan szczegółowy zagospodarowania przestrzennego miejscowości Szafranki w obrębie Kajkowo		Uchwała Nr XXXVII/279/97 Rady Gminy                w Ostródzie z dnia 22.12.1997	Uchwała Nr XVI/57/99 Rady Gminy w Ostródzie             z dnia 21.12.1999	
21.	Zmiana miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego fragmentu gminy Ostróda w odniesieniu do części miejscowości Stare Jabłonki		Uchwała Nr XXXVIII/308/01 Rady Gminy               w Ostródzie z dnia 03.10.2001r.	Uchwała Nr XXXIX/298/98 Rady Gminy w Ostródzie            z dnia 03.09.2002 r.	
22.	Zmiana miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego w obszarze Parku Krajobrazowego Wzgórz Dylewskich		Uchwała Nr XIII/134/99 Rady Gminy w Ostródzie z dnia 26.08.1998r.	Uchwała Nr XXXII/259/01 Rady Gminy w Ostródzie             z dnia 23.03.2001 r.	
23.	Zmiana miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy Ostróda w odniesieniu do terenu położonego w Wałdowie przy ul. Wypoczynkowej, obręb Mała Ruś 		Uchwała Nr XXXVIII/309/01 Rady Gminy            w Ostródzie z dnia 03.10.2001r.	Uchwała Nr XLIX/369/02 Rady Gminy w Ostródzie         z dnia 03.09.2002r.	
24.	Zmiana miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy Ostróda w odniesieniu do terenu położonego w Wałdowie przy ul. Wiejskiej, obręb Mała Ruś		Uchwała Nr XXXIV/287/01 Rady Gminy                w Ostródzie z dnia 24.05.2001r.	Uchwała Nr XLII/336/02 Rady Gminy w Ostródzie            z dnia 12.02.2002r.	
25.	Zmiana miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości Górka, gmina Ostróda jednostka 11 i 12		Uchwała Nr XLIII/319/98 Rady Gminy w Ostródzie z dnia 16.06.1998r.	Uchwała Nr XLVIII/366/02 Rady Gminy w Ostródzie          z dnia 11.07.2002r.	
26.	Zmiana miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, sportu i usług rzemieślniczych		Uchwała Nr XIII/63/95 Rady Gminy w Ostródzie z dnia 06.04.1995r.	Uchwała Nr XXX/209/97 Rady Gminy w Ostródzie          z dnia 26.02.1997r.	
27.	Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego miejscowości Zwierzewo i cz. obrębu Lubajny, gmina Ostróda		Uchwała Nr XVIII/167/00 Rady Gminy w Ostródzie z dnia 24.02.2000 r.	Uchwała Nr XVIII/86/04 Rady Gminy w Ostródzie          z dnia 27.02.2004 r.	
28.	Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego terenu cześci miejscowości Durąg, gmina Ostróda		Uchwała Nr V/21/07 Rady Gminy w Ostródzie z dnia 27.02.2007r.	Uchwała Nr XVI/114/08 Rady Gminy w Ostródzie            z dnia 29.01.2008	
29.	Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego terenu części miejscowości Szafranki, obręb Kajkowo, gmina Ostróda		Uchwała Nr LVII/226/06 Rady Gminy w Ostródzie z dnia 29.06.2006r.	Uchwała Nr XVI/113/08 Rady Gminy w Ostródzie            z dnia 29.01.2008r.	
dane źródłowe gminy

4.2. Programy i strategie gminy 

Oprócz wymienionych wyżej dokumentów, są opracowane następujące programy (opracowania strategiczne):
•	„Strategia i kierunki rozwoju Gminy Ostróda” (1997 r),
•	„Wieloletni plan inwestycyjny”,
•	„Program gospodarki wodno – ściekowej gm. Ostróda na lata 2003 – 2020” (2003 r),
•	„Program rozwoju regionalnego”,
•	„Program gospodarowania odpadami komunalnymi dla Związku Gmin Regionu Ostródzko – Iławskiego «Czyste Środowisko»” (2000 r), 
„Plan gospodarki odpadami komunalnymi dla Związku Gmin Regionu Ostródzko – Iławskiego               « Czyste Środowisko »” (2004 r).
5. OCENA ZASOBÓW I AKTUALNEGO STANU ŚRODOWISKA, 
     ZAGROŻENIA DLA ŚRODOWISKA I IM PRZECIWDZIAŁANIE

5.1. Informacje ogólne

5.1.1. Geomorfologia i budowa geologiczna

Gmina Ostróda położona jest w zasięgu zlodowacenia bałtyckiego. Należy do podprowincji Pojezierza Południowobałtyckiego i makroregionu Pojezierza Wschodniopomorskiego i Pojezierze Chełmińsko – Dobrzyńskie. Gmina Ostróda usytuowana jest głównie w mezoregionie Pojezierza Iławskiego oraz Garbu Lubawskiego, jedynie wschodnia część gminy leży na Pojezierzu Olsztyńskim.
Rzeźba terenu Pojezierza Ostródzko – lławskiego została ukształtowana głównie                         w plejstocenie, a dokładnie w czasie ostatniego zlodowacenia bałtyckiego. Dalsze zmiany                      w krajobrazie nastąpiły po ustąpieniu lądolodu w holocenie. Pojezierze Ostródzko – lławskie ma charakterystyczną lekko falistą rzeźbę terenu, posiada trójstrefową rzeźbą terenu, to jest dwa pasy nizin a między nimi wzniesienia moreny czołowej, obfitość jezior, bagien piasków i głazów narzutowych. Deniwelacje mieszczą się w granicach 5-10 m, zaś nachylenie stoków wynosi około 4°. Tworzy wschodnie skrzydło lobu Wisły. Pojezierze Iławskie charakteryzuje się świeżością krajobrazu polodowcowego, ponieważ lodowiec najpóźniej stąd ustąpił. Pojezierze należy do jednych z najbardziej lesistych obszarów Polski. 
Gmina Ostróda (wspólnie z gminami Lubawa, Dąbrówno i Grunwald) leży w mezoregionie zwanym Garbem Lubawskim. Garb Lubawski charakteryzuje się bardzo urozmaiconą rzeźbą terenu ukształtowaną w tym samym okresie, co Pojezierze Iławskie. Jego powierzchnia to występujące na przemian pagórki, doliny bezodpływowe i bruzdy erozyjne. Deniwelacje sięgają 20 m (w niektórych miejscach do 40m). Takie ukształtowanie terenu w sposób naturalny stwarza możliwości erozji wodnej. I rzeczywiście na tym terenie dość wyraźnie widzimy jej skutki w postaci żłobin, których głębokość dochodzi do 2 - 3 m. Dominującą formą terenu wyróżniającą się w krajobrazie, ze względu na sposób jej powstawania jest forma akumulacyjna (wypukła). Jest ona szczególnie charakterystyczna dla tego mezoregionu. Najwyższe wzniesienie Garbu Lubawskiego Góra Dylewska osiadające 312 m.n.p.m. jest jednocześnie najwyższym na Pojezierzu Mazurskim. W obrębie Wzgórz Dylewskich utworzono trzy rezerwaty przyrody: Jezioro Francuskie, Dylewo, rzeka Drwęca wraz z dopływami oraz Park Krajobrazowy. Ponadto planuje się utworzenie dodatkowo innych rezerwatów („Uroczysko Dylewo" i „Uroczysko Klonowo"). Obszar ten zbudowany jest z glin zwałowych               z dużą ilością głazów narzutowych, piasków i żwirów. Zagłębienia powstały w większości                     w wyniku nierównej akumulacji lodowca i procesów wytopiskowych lub mają charakter rynien pojeziernych. Zbocza wzniesień są krótkie, poprzecinane dolinami erozyjnymi i opadają przeważnie ku zagłębieniom terenu. Garb Lubawski jest miejscem licznych źródeł rzek i strumyków, z których największymi są: rzeka Gizela, Dylewka, Poburzanka, Świniarc, Prątniczka, Sandela, Mała Wkra             i Struga Rumian.
Pojezierze Olsztyńskie (Nizina Staropruska), na którym jest położona wschodnia część gminy Ostróda, tworzy rozległą nieckę o urozmaiconej powierzchni. Występuje tu przeważnie pagórkowaty krajobraz pojezierny, o deniwelacjach dochodzących do kilkudziesięciu metrów,                    z gliniastymi lub piaszczysto - gliniastymi pagórkami oraz bezodpływowymi zagłębieniami wypełnionymi wodami jezior lub torfowiskami. W krajobrazie występują różne typy morfologiczne uroczysk: misy jeziorne, dna rynien, wzgórza morenowe, kemy i ozy. To charakterystyczny przykład formy erozyjnej (wklęsłej) tworzenia krajobrazu.

5.1.2. Warunki klimatyczne 

Według podziału Polski na dzielnice klimatyczne, tereny gminy Ostróda leżą w dzielnicy mazurskiej. Należy ona do najchłodniejszych obszarów w Polsce. Średnia temperatura roku wynosi około 6,6 °C – dla Mikołajek (dla porównania w Warszawie 7,5 °C). 
W porównaniu do innych obszarów dzielnicy mazurskiej klimat rejonu Ostródy jest stosunkowo łagodniejszy, głównie dzięki wpływom morza. Średnia z wielolecia temperatura wynosi 7,1 °C. Najchłodniejszymi miesiącami są styczeń i luty, których średnie temperatury wynoszą odpowiednio: -3,5 °C i -3,6 °C. Najcieplejszym miesiącem jest lipiec (17,9 °C). Średnia długość okresu wegetacji wynosi około 204 dni w roku.
W układzie rocznym dominują wiatry z kierunku południowo-zachodniego i zachodniego Dość duży też jest udział wiatrów z kierunku południowo-wschodniego. Zdecydowanie najrzadziej wieją wiatry z kierunku północnego, północno-wschodniego, a także i wschodniego. Układ wiatrów w poszczególnych porach roku nie odbiega zasadniczo od układu rocznego. W lecie stosunkowo mniej jest wiatrów południowo-wschodnich, a najwięcej (ponad 25 %) – wiatrów zachodnich. Różnice między częstotliwościami wiania wiatrów z kierunku północnego i północno-wschodniego, a z sektora zachodniego i południowo- zachodniego w ciągu roku są znaczne – około pięciokrotne.
Pokrywa śnieżna utrzymuje się średnio 81 dni w roku. Przeciętnie formowanie się pokrywy śnieżnej następuje w drugiej dekadzie grudnia, jej zanik na początku marca. Średni opad roczny wynosi około 600 mm. Na przestrzeni roku opady letnie zdecydowanie przeważają nad zimowymi. Maksymalne miesięczne sumy opadów występują w lipcu – średnio 90 mm, najmniejsze                        w okresach styczeń - marzec – około 22 – 40 mm miesięcznie. Liczba dni z opadami wynosi średnio około 160 dni. Liczba dni pochmurnych wynosi około 135 w roku i w stosunku do znacznego zachmurzenia średniego jest stosunkowo nieduża.
Położenie w zasięgu wpływów Bałtyku i znaczna powierzchnia jezior i bagien przyczynia się do stosunkowo wysokiej wilgotności powietrza i niskich niedosytów. Najwyższe wysycenie powietrza parą wodną obserwowano w listopadzie i grudniu, a najniższe w maju i czerwcu.
Przedstawiona powyżej charakterystyka warunków termicznych jest modyfikowana lokalnymi warunkami fizjograficznymi, przede wszystkim rzeźbą terenu, zaleganiem wód gruntowych, szatą roślinną itp. Generalnie można wyróżnić dwa obszary o wyraźnie zróżnicowanych warunkach klimatycznych tj. wysoczyzna polodowcowa i obszary dolin i rynien podmokłych.
Na znacznie obniżonych – w stosunku do wysoczyzny – terenach rynien i dolin występują tendencje do stagnacji chłodnego powietrza. Zjawisko nasila się szczególnie przy bezwietrznej pogodzie w porze nocnej. Szczególnie silnie zaznacza się ono na terenach bagiennych i w ich pobliżu . W takich warunkach pogodowych tereny te odznaczają się większą wilgotnością i większą częstością występowania mgieł.

5.1.3. Katastrofy i zagrożenia ekologiczne 

Na terenie gminy Ostróda brak jest dużych zakładów przemysłowych, które stwarzałyby nadzwyczajne zagrożenia dla środowiska, albo też zakładów, których awaria w pracy byłaby powodem katastrofy ekologicznej.
Zagrożenie dla środowiska, rozumiane jako uciążliwość lub oddziaływanie w skali mniejszej (lokalnej), wywierające wpływ na środowisko, stanowią:
•	Zakłady Mięsne „Morliny” (emisja do powietrza, powstawanie odpadów),
•	Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Ostróda Sp. z o.o. w Tyrowie (oczyszczalnia ścieków                 i pobór wód podziemnych),
•	Fermy drobiu zlokalizowane głównie w miejscowościach: Samborowo, Międzylesie,
•	Ubojnie drobiu w miejscowościach: Lubajny, Międzylesie,
•	Ferma trzody chlewnej w Zajączkach.

	Istniejące użytkowane obiekty w których dalsza dotychczasowa działalność winna być ograniczona bądź zmieniona na inną to:
•	fermy drobiu w Międzylesiu - wymagają opracowania kompleksowej oceny oddziaływania na środowisko przez niezależnych ekspertów z uwagi na degradację środowiska i kolizję                   z przewidywanym rozwojem funkcji mieszkaniowej i rekreacyjnej,
•	fermy drobiu w Samborowie stanowiące potencjalne zagrożenie czystości wód zbiornika wód podziemnych bez izolacji ( o znaczeniu krajowym) nie powinny być dalej rozwijane,
•	ferma trzody chlewnej w Zajączkach wymaga zmiany obecnej technologii gnojowicowej lub likwidacji tuczu trzody chlewnej z powodu braku terenów do gnojowicowania.

5.2. Stan sanitarny powietrza atmosferycznego

5.2.1. Źródła zanieczyszczeń powietrza atmosferycznego

Poprzez zanieczyszczenia powietrza rozumie się gazy, ciecze i ciała stałe obecne                         w atmosferze, niebędące jego naturalnymi składnikami, lub też substancje występujące w ilościach wyraźnie zwiększonych w porównaniu z naturalnym składem powietrza. Obecnie na kształtowanie się jakości powietrza atmosferycznego wpływ mają zanieczyszczenia będące efektem bezpośredniej działalności człowieka, określane mianem emisji antropogenicznej, a także emisja naturalna –wynikająca z procesów zachodzących w przyrodzie, mająca niewielkie znaczenie niestanowiąca zagrożenia dla ludzi, ponieważ nie prowadzi do znacznego podwyższenia stężeń zanieczyszczeń             w powietrzu. Miarą emisji zwykle jest masa wprowadzonych do atmosfery substancji stałych (pyły) i gazowych, w określonej jednostce czasu, np. na rok. 
Źródła emisji antropogenicznej podzielić można na trzy podstawowe kategorie: 
●	emisja przemysłowa – zanieczyszczenia z zakładów energetycznych i przemysłowych, 
●	emisja niska – z gospodarki komunalnej (kotłownie, indywidualne paleniska domowe, niewielkie zakłady przemysłowe), 
●	emisja komunikacyjna – zanieczyszczenia pochodzące ze środków transportu.
Na skutki emisji antropogenicznej w największym stopniu narażone są tereny miast - obszary zurbanizowane i uprzemysłowione, o wysokim współczynniku gęstości zaludnienia. Duża koncentracja emitorów – w szczególności emitorów niskich na obszarach zurbanizowanych sprawia, iż miasta są jednocześnie istotnym źródłem zanieczyszczeń powietrza atmosferycznego. 
O jakości powietrza atmosferycznego na terenie gminy Ostróda decyduje emisja zanieczyszczeń:
•	z lokalnych kotłowni osiedlowych i palenisk domowych
•	z procesów technologicznych w zakładach przemysłowych oraz rolnictwa
•	ze środków transportu samochodowego – lokalnego i tranzytowego
•	z transgranicznego przenoszenia zanieczyszczeń - z zagranicy oraz ościennych powiatów.
Udział gmin i powiatów sąsiadujących z terenami gminy Ostróda w emisji zanieczyszczeń w skali kraju jest niewielki. Przeważa emisja zanieczyszczeń energetycznych, a wraz z obserwowanym w ostatnich latach wzrostem liczby pojazdów równocześnie wzrasta udział emisji ze źródeł komunikacyjnych.

5.2.3. Emisja przemysłowa 

Wpływ emisji przemysłowej na jakość powietrza atmosferycznego ma charakter lokalny. Działalność gospodarcza na terenie gminy Ostróda oparta jest głównie na rolnictwie, turystyce                i handlu. Działalność wytwórcza opiera się przede wszystkim na niewielkich zakładach produkcyjnych i rzemieślniczych. Do prywatnych rzemieślniczych zakładów produkcyjnych funkcjonujących na trenie gminy Ostróda należą: tartaki, stolarnie, zakłady produkujące galanterię  z drewna oraz ubojnie drobiu i zwierząt rzeźnych. Głównymi ośrodkami koncentracji tych zakładów są miejscowości położone w północnej części gminy: Samborowo, Górka, Lubajny, Międzlesie, Grabin, Grabinek, Kajkowo. 
Negatywny wpływ tych zakładów na stan powietrza atmosferycznego może być związany                     z wysokim stopniem zużycia maszyn i urządzeń, a przede wszystkim stanowią one źródła emisji niskiej z procesów wytwarzania ciepła na użytek własny.
Największym zakładem przemysłowym nie tylko w skali gminy, ale również jednym                              z największych w województwie, są Zakłady Mięsne w Morlinach. Do podstawowych zanieczyszczeń gazowych emitowanych należą dwutlenek siarki, tlenek węgla, tlenki azotu, a także pył. Ogólnie wielkość emisji ze źródeł przemysłowych zależy od wielu czynników, a przede wszystkim od stosowanych procesów technologicznych, oraz rodzaju i jakości urządzeń ograniczających tę emisję do środowiska. Urządzenia stosowane do redukcji zanieczyszczeń wykazują znacznie większą skuteczność w stosunku do zanieczyszczeń pyłowych niż gazowych

5.2.4 Emisja niska

Pojęcie emisji niskiej obejmuje wprowadzanie do atmosfery zanieczyszczeń pyłowych                 i gazowych ze źródeł niezorganizowanych, tj. głównie palenisk domowych, małych kotłowni, małych zakładów rzemieślniczych. Wielkość emisji niskiej jest w praktyce trudna do oszacowania            i w dużej mierze zależy od stopnia rozwinięcia sieci ciepłowniczej; na terenach nie objętych centralnymi systemami ciepłowniczymi może sięgać do kilkudziesięciu procent ogólnej sumy zanieczyszczeń powietrza. Na terenie gminy Ostróda ciepło pozyskiwane jest przede wszystkim            w wyniku spalania paliw stałych (węgla, koksu, drzewa) oraz paliw ciekłych (olej opałowy). Lokalne kotłownie, dostarczające ciepło do celów bytowych mieszkańców, w dalszym ciągu opalane są opałem stałym lub olejem opałowym, jedynie w szkole w Samborowie będącej własnością gminy dokonano w ostatnich latach wymiany instalacji grzewczej na gazową. Stopień wykorzystania gazu w celach energetycznych na terenie gminy Ostróda jest wciąż niedostateczny. Wynika to z faktu, iż tyko część miejscowości (przede wszystkim te położone w pobliżu miasta Ostróda) jest zaopatrzona w gaz ziemny. W latach 2004 – 2007 zrealizowano dwie inwestycje                  z zakresu gospodarki gazowej – gazociąg do Tyrowa oraz Samborowa. Gospodarka gazowa na terenie gminy realizowana jest zgodnie z „Koncepcją gazyfikacji gminy Ostróda”, która zakłada sukcesywną likwidację uciążliwych dla środowiska źródeł ciepła opartych na paliwie stałym. 
W tabeli 5.1. przedstawiono wykaz lokalnych kotłowni funkcjonujących na terenie gminy, dostarczających ciepło do budynków mieszkalnych i użyteczności publicznej (oprócz nich istnieje szereg palenisk w gospodarstwach indywidualnych).

          Tab. 5.1. Wykaz lokalnych kotłowni na terenie gminy Ostróda (stan 01.07.2008 r)
Lp.	Lokalizacja kotłowni	Własność	Paliwo	
1.	Szyldak	wspólnota mieszkaniowa	olej opałowy	
2.	Lipowo	RZD Bałcyny	węgiel	
3.	Warlity Wielkie	ANR	węgiel	
4.	Smykówko	ANR	olej opałowy	
5.	Stare Jabłonki	wspólnota mieszkaniowa	drzewo	
6.	Lipowo – szkoła 	gminy	olej opałowy	
7.	Wygoda – szkoła 	gminy	olej opałowy	
8.	Samborowo – szkoła 	gminy	gaz	
9.	Pietrzwałd – szkoła 	gminy	olej opałowy	
10.	Durąg – szkoła 	gminy	olej opałowy	
11.	Szyldak – szkoła 	gminy	olej opałowy	
12.	Brzydowo – szkoła 	gminy	olej opałowy	
13.	Wałdowo nr 6	gminy	węgiel 	
14.	Tyrowo	RSP Tyrowo	węgiel 	
		dane źródłowe z gminy 

W budownictwie jednorodzinnym dominują instalacje z lokalnymi paleniskami, w których spalany jest różnorodny opał, również ten wysokoemisyjny. Ocena emisji zanieczyszczeń                      z lokalnych palenisk oraz emitorów z małych zakładów produkcyjnych i rzemieślniczych, jest praktycznie niemożliwa, ponieważ brak jest materiałów sprawozdawczych na ten temat.
Kolejną formą działalności człowieka mającą wpływ na kształtowanie się jakości powietrza atmosferycznego na terenie gminy Ostróda jest działalność rolnicza. Powierzchnia terenów użytkowanych rolniczo stanowi 56% ogólnej powierzchni gminy. Większość wytwarzanych                   w rolnictwie gazów zaliczana jest do gazów cieplarnianych (dwutlenek węgla, metan, związki azotu). Według danych literaturowych, około 25% metanu i 60% tlenków azotu emitowanych do atmosfery w Polsce pochodzi z rolnictwa. Głównym źródłem emisji zanieczyszczeń z działalności rolniczej jest produkcja zwierzęca. 
W granicach administracyjnych gminy Ostróda zarejestrowane są liczne fermy drobiu oraz gospodarstwa hodowli bydła i trzody chlewnej. Emisja z takich źródeł kwalifikowana jest jako emisja niezorganizowana i w zależności od profilu działalności i zastosowanych metod chowu może różnie wpływać na stan powietrza. 
Głównym źródłem powstawania zanieczyszczeń gazowych są przede wszystkim zwierzęce odchody – świeżo wydalone, przetrzymywane w budynkach inwentarskich oraz magazynowane na płytach obornikowych oraz w zbiornikach na gnojowicę. Procesy rozkładu substancji organicznej            i nieorganicznej są źródłem emisji zapachów złowonnych (odorów) o różnym udziale poszczególnych substancji gazowych. W mniejszym stopniu za ogólną emisję zanieczyszczeń odpowiadają pasza, stosowana ściółka, same zwierzęta oraz urządzenia technologiczne.                    Do podstawowych zanieczyszczeń emitowanych przez instalacje przeznaczone do chowu zwierząt należą amoniak, siarkowodór, tlenki azotu, dwutlenek węgla a także w różnym stopniu gazy śladowe – metan, aminy, aldehydy i związki siarki. Spośród wymienionych substancji gazowych największe zagrożenie dla środowiska naturalnego ma amoniak, jako jeden z podstawowych czynników powodujących zakwaszenie atmosfery, deponowany zarówno w postaci „suchego” jak            i „mokrego” opadu może znacząco się przyczyniać do degradacji wszystkich komponentów środowiska w otoczeniu źródła emisji. Ponadto amoniak posiada toksyczne właściwości zarówno         w stosunku do ludzi jak i zwierząt.
Obok substancji gazowych i odorów w skład zanieczyszczeń emitowanych z gospodarstw hodowlanych wchodzą zanieczyszczenie pyłowe. Na wielkość emisji pyłu z instalacji inwentarskich wpływ ma jakość i rodzaj stosowanej paszy oraz ściółki, a także liczebność, zagęszczenie zwierząt, ich ruchliwość, oraz wilgotność powietrza wewnątrz hal. Zagrożenia wynikające z emisji pyłu                z tego typu instalacji związane są z możliwym wysokim udziałem pyłu respirabilnego, będącego przyczyną schorzeń układu oddechowego u ludzi i zwierząt, związanych z obecnością zanieczyszczeń mikrobiologicznych.
Obok emisji z gospodarstw prowadzących produkcję zwierzęcą, kolejnym źródłem jest emisja związków azotu – tlenków oraz amoniaku, z powierzchni gleby związana z wykorzystaniem nawozów organicznych i mineralnych w produkcji roślinnej. Związane jest to z procesami cyklu przemian azotu glebowego. Według danych literaturowych straty azotu w formie substancji gazowych mogą stanowić nawet 20% zastosowanej dawki nawozu. Powstające w ten sposób substancje gazowe to przede wszystkim azot amonowy oraz tlenki azotu.
Obok prowadzących działalność gospodarczą, zarejestrowanych gospodarstw rolnych na terenie gminy Ostróda zlokalizowanych jest wiele małych gospodarstw. Wielkość emisji z takich obiektów jest niemożliwa do oszacowania i mimo lokalnego charakteru i przypuszczalnie niskich stężeń emitowanych zanieczyszczeń stanowią one w dużej mierze o jakości powietrza atmosferycznego na terenie gminy.
Do obiektów mogących mieć znaczący wpływ na jakość powietrza na terenie gminy ma Składowisko Odpadów Komunalnych w Rudnie. Obiekt ten jest aktualnie w trakcie rozbudowy             i modernizacji, zgodnie z projektem zakładającym przekształcenie istniejącego składowiska                   w Zakład Unieszkodliwiania Odpadów Komunalnych. 
Podstawowym źródłem emisji z omawianego obiektu są substancje wchodzące w skład gazu składowiskowego (biogazu): metan, tlenki węgla, wodór, siarkowodór, amoniak, etan, propan, butan, pentan, heksan, heptan, oktan, nonan, toluen, aceton. Biogaz powstaje wyniku procesów rozkładu odpadów komunalnych w czterech etapach: faza tlenowa, beztlenowa niemetanogenna, metanowa niestabilna i końcowa faza metanowa stabilna. Skład emitowanego w poszczególnych fazach gazu składowiskowego jest różny – w końcowej fazie zawiera 50 – 60% metanu i około 50% dwutlenku węgla. Pozostałe związki występują w ilościach śladowych. W części zrekultywowanej kwatery składowanie odpadów biogaz jest odprowadzany w formie emisji niezorganizowanej przez studnie odgazowujące. Bardzo ważnym aspektem eksploatacji omawianego obiektu jest emisja substancji złowonnych (odorów). 
Planowana modernizacja zakłada kompleksowe zabezpieczenia środowiska naturalnego przed niekorzystnym oddziaływaniem deponowanych na składowisku odpadów.

5.2.5 Emisja komunikacyjna

Emisja komunikacyjna zaliczana jest do istotnych czynników wpływających na jakość powietrza atmosferycznego. Emisja zanieczyszczeń ze szlaków komunikacyjnych związana jest               z występowaniem licznych punktowych źródeł emisji, jakimi są pojazdy znajdujące się w ruchu. Emisja substancji następuje z emitorów – rur wydechowych pojazdów umieszczonych na małych wysokościach. Emisja z rur wydechowych jest emisją ukierunkowaną, ściśle związaną z kierunkiem ruch pojazdów będących jej źródłem. Procesy naturalnego rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń są zaburzone przez stały ruch pojazdów. Oprócz substancji emitowanych ze strumienia ruchu samochodowego na stan jakościowy powietrza wzdłuż dróg wpływ ma wtórna emisja, głównie zanieczyszczeń pyłowych z powierzchni drogi.
Podstawowymi zanieczyszczeniami komunikacyjnymi są substancje gazowe oraz pył powstające w wyniku procesów spalania paliw zachodzących w silnikach samochodowych.                  Do najważniejszych należą: tlenki azotu, tlenki węgla oraz węglowodory w tym rakotwórczy benzen, oraz pył zawieszony zawierający m. in. związki metali ciężkich. 
Głównymi czynnikami mającymi wpływ na poziom emisji komunikacyjnej są natężenie ruchu, oraz układ i typ sieci drogowej. Oprócz dróg lokalnych, przez teren gminy przebiegają drogi krajowe nr 7 relacji Gdańsk – Warszawa – Chyżne, nr 16 relacji Grudziądz – Augustów, oraz droga nr 15 relacji Toruń – Ostróda. Charakteryzują się one dużym natężeniem ruchu, przez co mają znaczący wpływ na kształtowanie warunków aerosanitarnych obszaru gminy.

5.2.6 Jakość powietrza na terenie gminy na podstawie badań monitoringowych.
Monitorowanie zmian jakości powietrza w Polsce wynika z postanowień ustawy Prawo Ochrony Środowiska. Jednostką odpowiedzialną za wykonywanie oceny jakości powietrza jest Inspektorat Ochrony Środowiska. Podstawą do przeprowadzenia takiej analizy są wyniki pomiarów ze stacji Państwowego Monitoringu Środowiska. Ocenę prowadzi się z uwzględnieniem dwóch grup kryteriów: ze względu na ochronę zdrowia ludzi (analizie podlegają stężenia: dwutlenku siarki, dwutlenku azotu, pyłu PM10, ołowiu, benzenu, tlenku węgla i ozonu) oraz ze względu na ochronę roślin (analizie podlegają stężenia: dwutlenku siarki, tlenków azotu i ozonu). Oceny jakości powietrza dokonuje się w strefach – w aglomeracjach o liczbie mieszkańców powyżej             250 tyś., oraz na obszarach powiatów nie wchodzących w skład aglomeracji. W oparciu o wyniki analizy poziomów stężeń omawianych zanieczyszczeń na danym obszarze dokonuje się klasyfikacji stref z uwzględnieniem omówionych wyżej kryteriów – ze względu na ochronę zdrowia ludzi oraz ochrony roślin. Zaliczenie danej strefy do określonej klasy zależy od stężenia zanieczyszczeń występujących na jej obszarze i wiąże się z określonymi wymaganiami w zakresie działań na rzecz poprawy (w przypadku, gdy odpowiednie kryteria nie są spełnione) lub utrzymania jakości powietrza, (jeżeli spełnia ona przyjęte standardy). 

W przypadku, kiedy w danej strefie stwierdzi się przekroczenie przyjętych poziomów stężeń dla poszczególnych zanieczyszczeń wymagane jest określenie obszarów, na których występują przekroczenia oraz w niektórych przypadkach sporządzenia Programu Ochrony Powietrza dla danej strefy. 
Ogólny stan powietrza w strefie Powiatu Ostródzkiego jak wynika z danych WIOS jest bardzo dobry. Przekroczenia dopuszczalnych poziomów stężeń stwierdzono jedynie dla pyłu PM 10 w latach 2002 i 2003. W latach 2004 - 2006 strefa powiatu Ostródzkiego zaliczona została do klasy A, a więc nie stwierdzono w tym okresie przekroczeń dopuszczalnych poziomów stężeń dla badanych substancji. Biorąc pod uwagę lokalizację stanowisk pomiarowych (na terenie miasta Ostróda, w miejscach charakteryzujących się wysoką koncentracją zanieczyszczeń powietrza) uzyskana ocena dla powiatu może być również odniesiona dla terenów gminy, gdzie ogólne obciążenie powietrza atmosferycznego nie będzie tak duże. Wymagane działania dla uzyskanej klasy A obejmują działania mające na celu utrzymanie jakości powietrza w strefie na tym samym lub lepszym poziomie. 

Tabela .5.2. Klasy wynikowe stref dla zanieczyszczeń oraz klasa łączna w kolejnych ocenach rocznych – lata 2002 – 2006 dokonanej z uwzględnieniem kryteriów ustanowionych w celu ochrony zdrowia sporządzonej przez WIOŚ w Olsztynie
ROK	KLASA WYNIKOWA STREFY DLA POSZCZEGÓLNYCH ZANIECZYSZCZEŃ	KLASA ŁĄCZNA	
	SO2	NO2	PM10	Pb	C6H6	CO	O3		
2002	A	A	B	A	A	A	A/C	B	
2003	A	A	B/C	A	A	A	A	B	
2004	A	A	A	A	A	A	A	A	
2005	A	A	A	A	A	A	A	A	
2006	A	A	A	A	A	A	A	A	

Gdzie :
A – dla poziomu stężeń danej substancji nie stwierdzono przekroczeń wartości dopuszczalnej               (z uwzględnieniem dozwolonych częstości przekroczeń określonych w Rozporządzeniu)
B – dla poziomu stężeń powyżej wartości dopuszczalnej nie przekraczających wartości dopuszczalnej powiększonej o margines tolerancji (z uwzględnieniem dozwolonych częstości przekroczeń określonych w Rozporządzeniu)
C – dla poziomu stężeń powyżej wartości dopuszczalnej powiększonej o margines tolerancji                  (z uwzględnieniem dozwolonych częstości przekroczeń określonych w Rozporządzeniu)

Tabela 5.3 Wynik klasyfikacji stref dla dwutlenku siarki, tlenków azotu oraz ozonu – klasyfikacja wg parametrów i klasa wynikowa (ochrona roślin) - na podstawie ocen rocznych z lat 2003 - 2006
ROK	KLASA WYNIKOWA STREFY DLA POSZCZEGÓLNYCH ZANIECZYSZCZEŃ	Klasa ŁĄCZNA	
	SO2	NOx	O3		
2002	A	A	A	A	
2003	A	A	A	A	
2004	A	A	A	A	
2005	A	A	A	A	
2006	A	A	A	A	

5.3. Hałas. Określenie terenów o podwyższonym hałasie

Terminem hałas określa się każde niepożądane, dokuczliwe lub szkodliwe drgania ośrodka sprężystego, działające za pośrednictwem powietrza na organ słuchu oraz inne elementy organizmu ludzkiego. Według ustawy Prawo ochrony środowiska hałas stanowią dźwięki w przedziale częstotliwości od 16 Hz do 16 000 Hz, bez względu na źródło emisji, natężenie i czas trwania, powodujące dyskomfort psychiczny i odczuwalne jako uciążliwe. Ponieważ hałas odbierany jest przez człowieka subiektywnie, w zależności od wieku, stanu zdrowia, nawyków, usposobienia, jednoznaczna ocena wpływu hałasu na zdrowie człowieka jest trudna. 
Klimat akustyczny środowiska w zależności od funkcji, wykorzystania, oraz sposobu zagospodarowania terenu posiada ustalone, uregulowane prawnie standardy akustyczne. Dopuszczalny poziom hałasu w środowisku określa Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia            14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku 
(Dz.U. 2007 nr 120 poz. 826), w zależności od rodzaju terenu, źródeł hałasu (drogi, linie kolejowe, pozostałe obiekty i grupy źródeł, statki powietrzne, linie energetyczne), oraz przedziałów czasu odniesienia. Podstawowe rodzaje hałasu pochodzenia antropogenicznego występującego                        w środowisku to hałas komunikacyjny (drogowy, kolejowy, lotniczy), uciążliwy przede wszystkim z uwagi na powszechność występowania, oraz hałas przemysłowy (technologiczny) generowany przez źródła znajdujące się na terenie zakładów przemysłowych, wytwórczych i rzemieślniczych.

5.3.1. Hałas komunikacyjny

Na obszarze gminy Ostróda, podobnie jak i na obszarze województwa do najbardziej uciążliwych źródeł hałasu wpływających na klimat akustyczny należy ruch drogowy kołowy. Uciążliwość hałasu komunikacyjnego związana jest z powszechnością występowania oraz długim czasem jego oddziaływania. Jedną z głównych przyczyn zwiększającego się w ostatnich latach zagrożenia hałasem jest intensyfikacja ruchu drogowego. Uciążliwość tras komunikacyjnych zależy głównie od natężenia ruchu, struktury strumienia pojazdów, prędkości pojazdów, rodzaju i stanu technicznego nawierzchni, stanu technicznego pojazdów oraz odległości zabudowy od drogi. Znaczny wpływ na stan klimatu akustycznego gminy Ostróda mają drogi krajowe Nr 7, Nr 16                     i Nr 52, które należą do mocno obciążonych ciągów komunikacyjnych.
Skala problemu hałasu drogowego na terenie gminy Ostróda nie jest możliwa do oceny               z powodu braku wystarczających badań monitoringowych. W obrębie gminy Ostróda oraz w pobliżu jej granic pomiary hałasu komunikacyjnego wykonano w latach 2003 i 2005 na drogach krajowych            Nr 7 i Nr 16. Brak jest jakichkolwiek pomiarów hałasu na drogach innych niż krajowe. W tabeli 5.5. przedstawiono wyniki badań hałasu na drogach krajowych Nr 7 i Nr 16 oraz podano wartości progowe, których przekroczenie powoduje zaliczenie obszaru, do kategorii terenu zagrożonego hałasem. Hałas kolejowy i lotniczy należy do źródeł o najwyższych parametrach, ale na terenie gminy Ostróda ma on charakter lokalny i nie stanowi większego zagrożenia.

Tab. 5.4. Hałas komunikacyjny na drogach krajowych Nr 7 i Nr 16 w gminie Ostróda i jej
                Okolicach w latach 2003 i 2005 (według badań WIOŚ).
 Odcinek	Lokalizacja punktu pomiarowego	Rok 2003
(maj)	Rok 2005	Dopuszczalna wartość progowa hałasu dla dróg (dB)	
		Natężenie dźwięku (dB)	Termin wykonania pomiarów	Natężenie dźwięku (dB)	Przeznaczenie terenu	Pora dnia
(t = 16 h)	Pora nocy
(t = 8 h)	
Droga krajowa Nr 7	Tereny wypoczynkowo – rekreacyjne poza miastem	60	50	
Olsztynek – Ostróda	Sudwa 21	69,8	czerwiec	71,9				
			październik	73,3				
			średnia	72,6				
Olsztynek – Ostróda	Rychnowo 11	75,8	czerwiec	70,5	Tereny zabudowy związanej ze stałym lub wielogodzinnym pobytem dzieci	
65	
60	
			październik	70,5				
			średnia	70,5				
Olsztynek – Ostróda	Grabinek 5	74,9	czerwiec	71,9				
			październik	72,8				
			średnia	72,4				
Ostróda	Szosa Elbląska 16	72,4	czerwiec	73,0				
			październik	75,1				
			średnia	74,2				
Małdyty – Miłomłyn	Wodziany 1	67,9	czerwiec	73,5	Tereny zabudowy mieszkaniowej	
75	
67	
			październik	73,0				
			średnia	73,3				
Droga krajowa Nr 16				
Rapaty – Ostróda	Rabaty 3/1	66,7	kwiecień	73,9				
			październik	72,7				
			średnia	73,4				
źródło: dane z raportów WIOŚ

Brak badań monitoringowych uniemożliwia przeprowadzenie oceny klimatu akustycznego na ciągach komunikacyjnych, stanowiących drogi inne niż krajowe (wymienione w tabeli 5.5.) na terenie gminy Ostróda. Na uciążliwość hałasu na ciągach drogowych wpływa głównie nieodpowiedni stan nawierzchni dróg, wzrastający udział samochodów ciężarowych w ruchu, niezadowalający stan techniczny pojazdów, brak ekranów dźwiękochłonnych izolujących otoczenie dróg tranzytowych, przekraczanie dopuszczalnej ładowności. 
W 2006 roku Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska przeprowadził pomiary natężenia hałasu komunikacyjnego na terenie miasta Ostródy w celu zidentyfikowania szlaków komunikacyjnych mogących potencjalnie stanowić źródła hałasu o szczególnej uciążliwości. Zebrane dane pozwoliły na ocenę ogólnego stanu klimatu akustycznego miasta, (chociaż nie są reprezentatywne dla klimatu akustycznego terenów osiedli oddalonych od ruchliwych ciągów komunikacyjnych ze względu na lokalizację punktów pomiarowych). Opracowane dane zebrane             w publikacji „Monitoring hałasu komunikacyjnego miasta Ostróda w 2006 roku” powinny być uwzględniane jako istotne źródło informacji w przedsięwzięciach w zakresie planowania przestrzennego, modernizacji i rozbudowy istniejącej sieci drogowej.

Tab. 5.5 Pomiary natężenia hałasu, będące podstawą do określenia ogólnej oceny stanu klimatu akustycznego miasta Ostródy wykonane przez WIOŚ w Olsztynie
Lp.	Lokalizacja punktu pomiarowego	Laeq ±ΔLaeq
[dB]	Liczba pojazdów osobowych na godzinę	Liczba pojazdów ciężkich na godzinę	Przekroczenia poziomów dopuszczalnych	Przekroczenie poziomów progowych	
1	ul. Paderewskiego 2	60,8±1,0	920	128	0,8	brak	
2	ul. Grunwaldzka 44	67,8±1,9	550	54	7,8	brak	
3	ul. Grunwaldzka 22	67,2±0,9	642	42	7,2	brak	
4	ul. Grunwaldzka 16	68,2±1,6	666	44	8,2	brak	
5	ul. Drwęca 5	68,1±0,9	734	66	13,1	3,1	
6	ul. Jana Pawła II 7	66,0±0,8	562	14	6,0	1,0	
7	ul. Jana Pawła II 18	64,8±1,0	424	14	9,8	brak	
8	ul. 11 Listopada 41	72,4±1,6	416	48	12,4	brak	
9	ul. Czarnieckiego 4	69,3±0,9	832	46	9,3	brak	
10	ul. Czarnieckiego 13	65,5±1,1	776	58	5,5	brak	
11	ul. Olsztyńska 30	71,9±1,1	608	48	11,9	brak	
12	ul. Olsztyńska 13	69,4±1,5	572	50	9,4	brak	
13	ul. Mickiewicza 13	69,3±1,9	794	54	9,3	brak	
14	ul. Czarnieckiego 23	65,9±1,1	640	38	5,9	brak	
15	ul. Czarnieckiego 39	66,5±0,9	652	56	6,5	brak	
16	ul. Czarnieckiego 34	68,9±2,6	586	44	8,9	brak	
17	ul. Jagiełły 19	69,6±1,7	504	82	9,6	brak	
18	ul. Jagiełły 9	68,1±3,0	514	92	8,1	brak	
19	ul. Jagiełły 2a	66,6±0,9	614	108	11,6	1,6	
20	ul. Grunwaldzka 62	67,6±1,3	882	124	7,6	brak	

5.3.2. Hałas przemysłowy
Hałas przemysłowy emitowany przez zakłady przemysłowe i usługowe, a także przez ośrodki rozrywkowe (np. typu dyskoteki) ma zasięg lokalny – punktowy i stanowi uciążliwość głównie dla osób zamieszkujących w pobliżu źródeł hałasu. Źródłem hałasu technologicznego na terenie gminy Ostróda są głównie zakłady przemysłowe, place budowy, wolnostojące, nieposiadające zabezpieczeń akustycznych maszyny i urządzenia, aparatura nagłaśniająca                     w obiektach rozrywkowych, instalacje i wyposażenie małych zakładów rzemieślniczych                           i usługowych a szczególnie urządzenia pracujące w pomieszczeniach bez zabezpieczeń akustycznych, urządzenia obiektów handlowych (wentylatory ścienne i dachowe), a także systematycznie urządzane imprezy na otwartym powietrzu (festyny, koncerty, zawody sportowe). Kształtowanie właściwego klimatu akustycznego w bezpośrednim otoczeniu obiektów przemysłowych należy do obowiązków podmiotu posiadającego do nich tytuł prawny.                      Do podstawowych czynników mających wpływ na kształtowanie się klimatu akustycznego wokół zakładów przemysłowych należą rodzaj, liczba i sposób rozmieszczania punktowych źródeł hałasu, a także rodzaj i skuteczność zastosowanych zabezpieczeń akustycznych oraz ukształtowanie                    i sposób zagospodarowania pobliskiego terenu. 

Niektóre źródła, nawet wtedy, gdy nie powodują przekroczeń dopuszczalnych norm, są odczuwane przez mieszkańców jako bardzo dokuczliwe, zwłaszcza w porze nocnej. Związane jest to przede wszystkim z niewłaściwą lokalizacją zakładów będących źródłem hałasu technologicznego względem zabudowy mieszkaniowej.
Obowiązujące w Polsce procedury lokalizacyjne pozwalają na skuteczne egzekwowanie wymogów ochrony środowiska przed hałasem w odniesieniu do nowo powstających obiektów przemysłowych. Dotyczy to również obiektów modernizowanych, przebudowywanych                           i rozbudowywanych, a także tych, w których następuje zmiana działalności. 
Reasumując należy stwierdzić, że najbardziej uciążliwy na terenie gminy Ostróda jest hałas komunikacyjny – drogowy. Najbardziej odczuwalny jest na drogach krajowych Nr 7 i Nr 16, które przebiegają przez teren gminy. Z uwagi jednak na brak wystarczających badań monitoringowych trudno jest oceniać wpływ ruchu drogowego na miejscowy klimat akustyczny. Ograniczenie jednak hałasu komunikacyjnego leży nie tylko w możliwościach gminy Ostróda. 

5.4. Zasoby wód powierzchniowych

5.4.1. Ogólna charakterystyka hydrograficzna

Prawie cała gmina leży w dorzeczu Drwęcy i jej dopływów t.j. Grabiczka z Dylewką kanału Ornowo, Poburzanki i Gizeli oraz Tabórzanki i Kanału Ostródzko – Elbląskiego.
Wzgórza Dylewskie są węzłowym obszarem hydrograficznym, z którego rzeki odpływają we wszystkich kierunkach. Na trasach ich biegu występują liczne jeziora.
Większa część gminy leży w zlewni pojeziernej. Na wschodnim skraju gminy występują jeziora bezodpływowe.
Największym ciekiem na terenie gminy Ostróda jest rzeka Drwęca (długość całkowita              207,2 km, powierzchnia zlewni całkowitej 5343,5 km2). Jest to prawobrzeżny dopływ Wisły. Drwęca bierze swój początek na Pojezierzu Olsztyńskim powyżej jeziora Drwęckiego w rejonie Wzgórz Dylewskich. W górnym biegu przepływa przez niewielkie jezioro Ostrowin i typowo rynnowe jezioro Drwęckie (połączone jest kanałem Elbląskim przez jezioro: Ilińsk, Bartężek, Ruda Woda, Sambród, Piniewo i jezioro Drużno z rzeką Elbląg). Krajobraz zlewni rzeki Drwęca jest bardzo urozmaicony i malowniczy. Jest to obszar licznych pagórków i wzgórz w postaci moren czołowych         o deniwelacjach dochodzących do 100 m. Występują tu również liczne jeziora polodowcowe.        W obniżeniach terenu zalegają torfy. Zlewnia Drwęcy zbudowana jest głównie z glin zwałowych oraz piasków i żwirów wodnolodowcowych.           
Spośród dopływów rzeki Drwęcy jakie przepływają przez obszar gminy Ostróda należy wymienić jej lewobrzeżny dopływ – Gizelę. Jej długość to 21,5 km i 70,4 km2 powierzchni zlewni. Leży w całości w gminie Ostróda, źródła jej są w okolicach Wzgórz Dylewskich, a ściślej u podnóży Góry Czubatka, ciek o niewielkiej zlewni, ale z górskim charakterem, szczególnie w górnym biegu.
System wodny Pojezierza Iławskiego i gminy Ostróda należy do jednych z najpiękniejszych terenów pod względem krajoznawczym i technicznym w Europie. System ten charakteryzuje się bogactwem jezior, rzek, strumyków i kanałów, z których pierwsze miejsce zajmuje Kanał Ostródzko – Elbląski z jego urządzeniami i budowlami. Unikalne w skali światowej urządzenia techniczne kanału, jakimi są pochylnie, śluzy oraz piękno krajobrazu stanowią wizytówkę Pojezierza. Kanał Ostródzko – Elbląski łączy jezioro Drużno z Drwęckim i dwie odnogi do jeziora Szeląg Wielki i Jeziorak, posiada całkowitą długość 83,3 km, w tym 43,82 km przypada na kanał sztuczny, a pozostałą część 39,48 km stanowią jeziora. Wraz z odgałęzieniami do Iławy, Zalewa              i jeziora Bartężek jego długość wynosi 144,3 km (według danych Regionalnej Dyrekcji Gospodarki Wodnej w Gdańsku).
Pojezierze Ostródzko – lławskie posiada w swoich granicach Park Krajobrazowy Pojezierza Iławskiego, liczne rezerwaty przyrody oraz obszary krajobrazu chronionego.
Na obszarze Pojezierza Iławskiego występują  liczne szlaki turystyczne piesze i rowerowe.

5.4.2. Zasoby i jakość wód powierzchniowych płynących

Cały obszar gminy znajduje się w dorzeczu rzeki Drwęcy, prawobrzeżnego dopływu Wisły, jednak 60% gminy jest odwadniana przez Drwęcę pośrednio, poprzez jej dopływy. 
Drwęca na terenie miasta Ostróda wpływa do jez. Drwęckiego. Przepływy Drwęcy (średnie z wielolecia: 1962 – 1985), przy ujściu do jez. Drwęckiego wynosiły: średni - 6,6 m3/sek, średni niski - 2,08 m3/sek. Z miasta i okolic poprzez oczyszczalnię odprowadzane jest około 0,1 m3/sek ścieków do Drwęcy poniżej jez. Samborowo. Stanowi to około 5 % procent średniego niskiego przepływu odbiornika. 
Poniżej zamieszczono zestawienie rzek i strumieni płynących przez teren gminy Ostróda (tabela 5.6.).

Tab. 5.6. Zestawienie rzek i strumieni w gminie Ostróda
Lp.	Nazwa rzeki	Długość
(km)	Charakterystyka	
1.	Kanał „A”	0,5	Kanał odprowadzający wody ze stacji pomp (odwodnienie użytków zielonych wsi Tyrowo i Samborowo) do jez. Drwęckiego.	
2.	Kanał „B” – ciek Samborowo	1,8	Kanał ulgi dla rzeki Poburzanka we wsi Samborowo, służący jako zabezpieczenie przeciwpowodziowe. Łączy Poburzankę z Drwęcą, długość cieku na terenie gminy 1,8 km. 	
3.	Drwęca		Rzeka prawy dopływ Wisły, źródła w okolicach Drwęcka w Czarcim Jarze na wysokości około 192 m n.p.m. (w rejonie Wzgórz Dylewskich). Główna rzeka Pojezierza Iławskiego, jej całkowita długość w obrębie pojezierza wynosi 45 km, długość cieku na terenie gminy 34,1 km. Rzeka stanowi rezerwat.	
4.	Dylewka	8,4	Lewy dopływ rzeki Grabiczek, źródła we wsi Dylewo, przepływa przez grunty wsi Szczepankowo, Glądy Ryn i Durąg, długość cieku na terenie gminy 8,4 km. Rzeka wchodzi w skład rezerwatu „Rzeka Drwęca”. Jest to rzeka typu górskiego, sprzyjająca tarłu ryb łososiowatych	
5.	Gizela	21,5	Lewy dopływ rzeki Drwęca, źródła we wsi Glaznoty, dalej przepływa przez grunty wsi. Długość cieku na terenie gminy wynosi 12,4 km. Rzeka wchodzi w skład rezerwatu „Rzeka Drwęca”. Jest to rzeka typu górskiego, sprzyjająca tarłu ryb łososiowatych.	
6.	Grabiczek	11,9	Lewy dopływ rzeki Drwęca, źródła we wsi Frygnowo, dalej przepływa przez grunty wsi Gierzwałd, Domkowo, Szyldak, Pancerzyn, Durąg, Idzbark. Długość cieku na terenie gminy wynosi 11,1 km. Rzeka wchodzi w skład rezerwatu „Rze- ka Drwęca”. Jest to rzeka typu górskiego, sprzyjająca tarłu ryb łososiowatych.	
7.	Ornowo – Struga Ornowska	2,8	Dopływ jeziora Drwęckiego dalej do rzeki Drwęca. Źródła we wsi Kajkowo dalej płynie przez grunty wsi Lesiak Ostródzki, Ornowo, Morliny i miasto Ostróda. Długość cieku na terenie gminy wynosi 7,1 km.	
8.	Poburzanka	19,3	Lewy dopływ rzeki Drwęca, źródła we wsi Poborze dalej płynie przez grunty wsi Rudno, Smykowo, Nastajki, Wirwajdy Samborowo. Długość cieku na terenie gminy wynosi 19,3 km. Na rzece pobudowano 4 jazy (budowle piętrzące) jako zabezpieczenie przeciwpowodziowe wsi Samborowo. Jaz wybudowany we wsi Samborowo służy do skierowania nadmiaru wód rzeki do kanału „B". Jaz usytuowany we wsi Wirwajdy w pobliżu Starego młyna wodnego służy obecnie do redukcji spadku. Jaz i jazomost budowle usytuowane na gruntach wsi Nastajki służą jako zbiorniki retencyjne i zmniejszają spadek podłużny rzeki. Rzeka wchodzi w skład rezerwatu rzeki Drwęca. Jest to rzeka typu górskiego sprzyjająca tarłu ryb łososiowatych.	

Stan zanieczyszczenia powierzchniowych wód płynących na obszarze gminy Ostróda nie jest dobry (tabela 5.7.). Źródła zanieczyszczeń cieków z reguły mają charakter punktowy. Najczęściej źródłem tych zanieczyszczeń są przestarzałe technologicznie oczyszczalnie ścieków, nieszczelne zbiorniki bezodpływowe ścieków komunalnych bądź kompletny brak infrastruktury komunalnej. Drugim źródłem zanieczyszczeń jest rolnictwo – jeszcze do niedawna uznawane za głównego truciciela środowiska. 
Tab. 5.7. Ogólna charakterystyka stanu czystości wód płynących na terenie gminy Ostróda
Nazwa rzeki	Lokalizacja przekroju pomiarowego, km biegu rzeki	Rok ostatnich badań	Ocena ogólna	
Drwęca	poniżej jez. Ostrowin – wodowskaz Idzbark                187,7
powyżej jez. Drwęckiego – Ostróda                       179,7
poniżej jez. Drwęckiego – wodowskaz Samborowo         164,7
na wysokości wsi Franciszkowo                          159,4	2006
2007
2007
2006	III
III
IV
III	
Gizela	powyżej wsi Zajączki                                    14,0
poniżej wsi Zajączki, powyżej Lipowa                     10,2
powyżej ujścia do Drwęcy – Gierłoż                        2,0	2002
2002
2007	II*
III*
IV	
Grabiczek	powyżej ujścia do Drwęcy – Idzbark                        0,1	2006	III	
Kanał Ostródzko - Elbląski	powyżej jez. Drwęckiego                                  5,8	1994	III*	
źródło: dane z raportów WIOŚ								*-klasy czystości
III - wody o zadowalającej jakości, IV - wody o niezadowalającej jakości

Stan czystości wód rzeki Drwęcy jest bardzo istotny dla zachowania najciekawszych elementów środowiska i biologicznej różnorodności, stanowiącej o atrakcyjności obszaru zlewni. Niestety wyniki badań wody w rzece nie napawają optymizmem w tym zakresie. Rzeka Drwęca (wraz z trzema największymi na terenie powiatu dopływami Grabiczkiem, Poburzanką i Gizelą) niemal w całości jest rezerwatem. W górnym biegu rzeki płyną wody odpowiadające III klasie czystości, natomiast poniżej jeziora Drwęckiego na wysokości miejscowości Franciszkowo są to już wody pozaklasowe. Dopływami Drwęcy – Grabiczek, Gizela oraz Poburzanka wprowadzają do Drwęcy wody podobnej lub nieco lepszej czystości. Głównym źródłem zanieczyszczeń wód w dorzeczu Drwęcy są spływy powierzchniowe pochodzące z pól - ok. 60% (badania na przestrzeni ostatnich 30-40 lat). W dalszej kolejności należałoby wymienić spływy z nieskanalizowanych miejscowości, odpływy z przestarzałych oczyszczalni oraz z nie zinwentaryzowanych źródeł punktowych ścieków bytowo – gospodarczych i komunalnych. Systematyzując źródła zanieczyszczeń należałoby wymienić je w następującej kolejności:
●	źle prowadzone nawożenie i chemizacja w rolnictwie,
●	brak stref ochronnych w pobliżu wód,
●	źle przeprowadzona w latach 60 i 70 melioracja,
●	gospodarka turystyczna i związana z tym gospodarka odpadami,
●	niski standard sanitarny miejscowości wiejskich,
●	niski lub całkowity brak świadomości i kultury ekologicznej konsumentów dóbr przyrody.
Do największych punktowych zanieczyszczeń rzeki Drwęcy na terenie gminy Ostróda 
należą ścieki bytowo-gospodarcze i przemysłowe z następujących obiektów:
●	Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Ostróda Sp. z o.o. w Tyrowie 
●	Oczyszczalni w Samborowie.
●	Oczyszczalni w Smykówku.
Ponadto zanieczyszczenia wnoszą rzeki: Gizela, Iławka, Sandela i Wel, do której odprowadzane są ścieki z Bałcyn, Iławy, Lubawy i Lidzbarka Welskiego.
W latach 2001-2002 wymienione obiekty, stanowiące punktowe źródła zanieczyszczeń rzeki były modernizowane. Zmianie uległy technologie stosowane do oczyszczania ścieków, jak i ilości ścieków. Z konwencjonalnych układów mechaniczno-biologicznych, usuwających jedynie związki węgla, zostały przekształcone w nowe technologie. Technologie te różnią się od konwencjonalnych tym, iż usuwają związki biogenne oraz dodatkowo proces usuwania fosforu wspomagany jest chemicznym strącaniem. 
Ostatnie badania stanu czystości górnego biegu rzeki Drwęca były przeprowadzone                   w 1999 roku, wcześniej badania były prowadzone w 1994 roku. Stan czystości rzeki na tym odcinku, zarówno w roku 1994 jak i w 1999 roku, był podobny. W punkcie poniżej jez. Ostrowin  w 1994 r woda posiadała jeszcze II klasę czystości. W obu tych okresach badana woda z rzeki               w punktach pomiarowych: w Ostródzie – powyżej ujścia do jez. Drwęckiego (179,7 km) oraz                w Samborowie – poniżej jez. Drwęckiego (164,7 km) stanowiła III klasę czystości (głównie za przyczyną zawartości tlenu rozpuszczonego oraz zawartości fosforanów i fosforu ogólnego).                

5.4.3. Zasoby i jakość wód powierzchniowych stojących

Jeziora gminy Ostróda są typu polodowcowego w większości rynnowe o kierunku
północ – południe. Większość jezior w gminie otoczona jest lasami.
Dane charakteryzujące zasoby wód stojących na terenie gminy Ostróda przedstawiono                w tabeli 5.8.
Tab. 5.8. Charakterystyka zasobów wód stojących (jeziora i stawy) na terenie gminy Ostróda
Lp.	Nazwa zbiornika	Charakterystyka	
1.	jez. Buńki Średnie (Gąsiory II)	zarastające jezioro położone w gminie Ostróda na południowy wschód od wsi Staszkowo o powierzchni 11,60 ha, głębokości średniej 6,0 m, pojemności 696,0 tys. m3. Jezioro położone w zlewni rzeki Drwęca. 	
2.	jez. Cibory (Sędzowskie)	jezioro położone w gminie Ostróda między wsią Lichtajny a Lesiak Ostródzki o powierzchni 7,62 ha, głębokości średniej / maksymalnej 2,0 / 11,0 m, pojemności 152,4 tys. m3. Połączone kanałem Ornowskim z jeziorami Morliny, Jakuba i Drwęckim.	
3.	jez. Czarne Południowe	śródleśne zarastające jezioro położone w gminie Ostróda na północny zachód od miasta Ostródy pomiędzy kanałem Ostródzko - Elbląskim a linią kolejową do Miłomłyna o powierzchni 9,45 ha, głębokości średniej 2,5 m, pojemności 236,3 tys. m3. Rezerwat dla zachowania śródleśnego jeziora dystroficznego. Jezioro położone w zlewni rzeki Drwęca.	
4.	jez. Drwęckie	jezioro położone w gminie Ostróda o powierzchni 915,34 ha, głębokości średniej / maksymalnej 5,7 / 22,3 i objętości 50 140 tys. m3. Połączone rzeką Drwęcą z rzeką Wisłą. Jezioro wchodzi w skład Systematu jeziora Drwęckiego.	
5.	Durąg	stawy rybne „hodowla pstrąga" położone w gminie Ostróda na wschód od wsi Durąg w dolnym biegu rzeki Dylewka.	
6.	jez. Durąg (Pancerzyn)	jezioro położone w gminie Ostróda na południowy wschód od wsi Durąg oraz na północ od miejscowości Pancerzyn o powierzchni 4,67 ha, głębokości średniej 2,0 m, pojemności 93,4 tys. m3. Połączone rzeką Grabiczek z rzeką Drwęcą oraz jez. Świetlin.	
7.	jez. Faltyjanki	śródleśne jezioro położone w gminie Ostróda na wschód od miejscowości letniskowej Piławki w pobliżu trasy E-77 o powierzchni 26,05 ha, głębokości średniej 0,5 m i objętości 130,3 tys. m3. Jezioro położone w zlewni rzeki Drwęca. 	
8.	jez. Francuskie (Sałk, Żałk)	śródleśne jezioro położone w gminie Ostróda w obrębie Wzgórz Dylewskich na północny wschód od Wysokiej Wsi o powierzchni 2,52 ha, głębokości średniej 3,0 m, pojemności 75,6 tys. m3.	
9.	jez. Gąsiory I	zarastające jezioro położone w gminie Ostróda na południowy wschód od wsi Staszkowo o powierzchni 7,82 ha, głębokości średniej 6,0 m, pojemności 469,2 tys. m3. Jezioro położone w zlewni rzeki Drwęca. 	
10.	jez. Głębokie (Głęboczek)	śródleśne jezioro położone w gminie Ostróda na wschód od wsi Idzbark o powierzchni 5,07 ha, głębokości średniej 6,0 m, pojemności 304,2 tys. m3. Jezioro położone w zlewni rzeki Drwęca.	
11.	Grabin	stawy rybne „hodowla ryb karpiowatych" położone w gminie Ostróda na zachód od wsi Grabin oraz na południe od jeziora Świetlin w środkowym biegu rzeki Grabiczek.	
12.	Grabinek	stawy rybne „hodowla pstrąga" położone w gminie Ostróda na zachód od wsi Grabin przy drodze Grabin - Lichtajny w środkowym biegu rzeki Grabiczek.	
13.	jez. Gugowo	śródleśne jezioro położone w gminie Ostróda na południowy wschód od wsi Ostrowin o powierzchni 66,94 ha, głębokości średniej 6,0 m, pojemności 4016,4 tys. m3. Jezioro położone w zlewni rzeki Drwęca.	
14.	jez. Jakuba (Smordy)	jezioro położone w gminie Ostróda na południowy zachód od miasta Ostróda przy szosie Ostróda – Lubawa o powierzchni 20,84 ha, głębokości średniej / maksymalnej 2,7 / 6,1 i objętości 611 tys. m3. Połączone kanałem Ornowskim z jeziorami: Drwęckie, Ornowskie, Sędzowskie.	
15.	jez. Kroplewskie (Kroplewko)	jezioro położone w gminie Ostróda przy wsi Kroplewo o powierzchni 34,77 ha, głębokości średniej 1,3 m, pojemności 452,0 tys. m3. Historia jeziora jest bardzo ciekawa, najpierw osuszono je za pomocą stacji pomp i zagospodarowano jako łąki o podłożu gytiowym, obecnie powrócono do pierwotnego charakteru tj. jako jezioro. Wody tego jeziora kryją w sobie fundamenty byłej stacji pomp. Jezioro położone w zlewni rzeki Dylewka.	
16.	Lesiak	stawy rybne „hodowla pstrąga" położone w gminie Ostróda przy osadzie Lesiak w górnym biegu kanału Ornowo.	
17.	jez. Morliny (Ornowskie)	jezioro położone w gminie Ostróda na północ od wsi Ornowo o powierzchni 63,98 ha, głębokości średniej / maksymalnej 9,1 / 19,0 i objętości 6 029 tys. m3. Połączone kanałem Ornowo z jeziorami: Cibora, Jakuba i Drwęckie.	
18.	jez. Motylek (Piaskowa Woda)	śródleśne jezioro położone w gminie Ostróda na wschód od wsi Idzbark o powierzchni 3,18 ha, głębokości średniej 1,5 m, pojemności 47,7 tys. m3. Jezioro położone w zlewni rzeki Drwęca.	
19.	jez. Obst	jezioro położone w gminie Ostróda, w obrębie Stare Jabłonki, o powierzchni 19,42 ha, głębokości średniej 1,5 m, pojemności 290,4 tys. m3.	
20.	jez. Ostrowin	jezioro położone w gminie Ostróda między wsią Ostrowin a Idzbarkiem o powierzchni 55,9 ha, głębokości średniej / maksymalnej 6,0 / 8,4 m i objętości 1 628,2 tys. m3. Jezioro położone w zlewni rzeki Drwęca.	
21.	jez. Pauzeńskie	jezioro położone w gminie Ostróda, na wschód od Wałdowa, wzdłuż trasy E 77, połączone kanałami z jeziorami: Drwęckim i Szeląg Wielki. Powierzchnia jeziora wynosi 235,6 ha, głębokość średnia / maksymalna 0,7 /2,0 i objętość 1 649 tys. m3. 	
22.	jez. Rodat 
(Rudat, Raudyty)	zarastające jezioro położone na wschód od miasta Ostróda o powierzchni 9,58 ha, głębokości średniej 0,5 i objętości 48 tys. m3. Jezioro położone w zlewni rzeki Drwęca.	
23.	jez. Sajmino (Kajkowskie, Sement Duży)	jezioro położone przy mieście Ostróda na południowy wschód o powierzchni 29,45 ha, głębokości średniej / maksymalnej 3,8 /7,8 i objętości 1 115 tys. m3. W związku z obniżaniem się powierzchni lustra wody w jeziorze, spowodowanego wykonaniem ujęć wodnych dla miasta Ostróda w jego zlewni. Dzięki zabiegom Urzędu Miejskiego i Urzędu Gminy wybudowano przepusto-zastawkę na wypływie z jeziora Górczyńskiego. Wykonanie tej budowli przyczyniło się do ustabilizowania wody jeziora Sajmino i Górczyńskiego. Jezioro położone w zlewni rzeki Grabiczek.	
24.	jez. Sement Mały (Górczyńskie, Nakroń, Mokroń)	jezioro położone w gminie Ostróda przy wsi Górki w zachodniej jej części o powierzchni 22,60 ha, głębokości średniej / maksymalnej 2,0 / 3,6 i objętości 418,6 tys. m3. W związku z obniżaniem się powierzchni lustra wody w jeziorze Sajmino, spowodowanego wykonaniem ujęć wodnych dla miasta Ostróda w jego zlewni, dzięki zabiegom Urzędu Miejskiego i Urzędu Gminy wybudowano przepusto-zastawkę na wypływie z jeziora Górczyńskiego. Wykonanie tej budowli przyczyniło się do ustabilizowania wody jeziora Sajmino i Górczyńskiego. Jezioro położone w zlewni rzeki Grabiczek.	
25.	jez. Symsy (Lubajny)	zarastające jeziorko położone w gminie Ostróda na południowy zachód od wsi Lubajny o powierzchni 0,3 ha, głębokości średniej 1,0 m, pojemności 3,0 tys. m3. Jezioro położone w zlewni rzeki Drwęca.	
26.	jez. Szeląg Mały	jezioro położone w gminie Ostróda na południe od wsi Stare Jabłonki o powierzchni 85,82 ha, głębokości średnie / maksymalnej 6,0 / 15,2 m i objętości 4 780,9 tys. m3. Jezioro wchodzi w skład Systematu Jeziora Drwęckiego.	
27.	jez. Szeląg Wielki	jezioro położone w gminie Ostróda pomiędzy wsiami Stare Jabłonki, Kątno, Szeląg, Warlity i Zwierzewo o powierzchni 667,95 ha, głębokości średnie / maksymalnej 13,5 / 35,5 m i objętości 81 111,2 tys. m3. Jezioro wchodzi w skład Systematu Jeziora Drwęckiego.	
28.	jez. Świetlin (Lichtajny, Grabinek)	jezioro położone w gminie Ostróda pomiędzy wsiami Lichtajny i Grabin o powierzchni 52,85 ha, głębokości średniej 3,0 m, pojemności 1585,5 tys. m3. Jezioro połączone rzeką Grabiczek z jeziorem Durąg oraz rzeką Drwęca.	
29.	jez. Teselak (Idzbarskie)	jezioro położone w gminie Ostróda na północ od wsi Idzbark o powierzchni 9,67 ha, głębokości średniej 1,8 m, pojemności 174,0 tys. m3. Jezioro położone w zlewni rzeki Drwęca.	
30.	Warlity	stawy rybne „hodowla ryb karpiowatych" położone w gminie Ostróda na wschód od wsi Warlity przy jeziorze Szeląg Wielki.	
31.	jez. Wyżnickie (Rychnowskie Bagno)	jezioro położone w gminie Ostróda na południe od wsi Szyldak przy skrzyżowaniu trasy E-77 z drogą do Wyżnie o powierzchni 5,76 ha, głębokości średniej 1,0 m, pojemności 57,6 tys. m3. Jezioro położone w zlewni rzeki Drwęca.	
32.	jez. Żabie	śródleśne jezioro położone w gminie Ostróda na południowy wschód od wsi Idzbark o powierzchni 2,27 ha, głębokości średniej 1,5 m, pojemności 34,0 tys. m3.	

Stan czystości wód stojących został określony w oparciu o badania prowadzone przez WIOŚ w latach 1985 – 2003. Badania były prowadzone w okresie pełnej cyrkulacji wiosennej i letniej stagnacji, a dobór wskaźników i ich normatywy zostały dostosowane do specyfiki wód jeziorowych. W tabeli 5.9. poniżej przedstawiono stan czystości wód jezior, które były badane, położonych na terenie gmina Ostróda oraz podano ich kategorię podatności na degradację.

Tab. 5.9. Stan czystości wód jeziornych położonych na terenie gminy Ostróda według badań przeprowadzonych w latach 1985 – 2006 przez WIOŚ

Nazwa jeziora	
Rok badań	
Klasa czystości	Kategoria podatności na degradację	
–	jezioro Cibory	1988	NON	brak danych	
–	jezioro Drwęckie	2005	III	III	
–	jezioro Jakuba	1987	NON	poza kategorią	
–	jezioro Kajkowskie 	1987	II	III	
–	jezioro Ostrowin	1987	III	poza kategorią	
–	jezioro Pauzeńskie	2007	III	poza kategorią	
–	jezioro Perskie 	1988	NON	III	
–	jezioro Sement Mały	1988	III	poza kategorią	
–	jezioro Szeląg Mały	1990	III	II	
–	jezioro Szeląg Wielki	1990	II	I	
Klasa czystości: II – woda nadaje się do bytowania w warunkach naturalnych innych ryb niż łososiowate, chowu                  i hodowli  zwierząt gospodarskich, celów rekreacyjnych, uprawiania sportów wodnych oraz do urządzania zorganizowanych kąpielisk;   III – woda nadaje się do zaopatrzenia zakładów innych niż zakłady wymagające wody             o jakości wody do picia, nawadniania terenów rolniczych, wykorzystywanych do upraw ogrodniczych oraz upraw pod szkłem i pod osłonami z innych materiałów;   NON – woda nie odpowiadająca normatywom. 
Kategoria podatności na degradację: II – jeziora przeciętnie podatne na degradację;   III – jeziora wyraźnie podatne na degradację;   poza kategorią – jeziora najbardziej podatne na degradację. 

Spośród wyżej wymienionych, przebadanych w ostatnich latach jezior, najczyściejsze są jeziora: Kajkowskie i Szeląg Wielki. Jeziora: Ostrowin, Sement Mały i Szeląg Mały posiadały wody III klasy czystości. Natomiast wody jezior: Cibory, Drwęckiego, Pauzeńskiego, Jakuba                  i Perskiego nie odpowiadały normatywom (były pozaklasowe). Należy podkreślić, że ocenę stanu czystości większości jezior oparto na starych wynikach badań, pochodzących z lat 1985 – 1988. Tylko badania wód jez. Drwęckiego, wykonane w roku 2005. można uznać za stosunkowo aktualne. 
Poniżej przedstawiono szczegółowy opis i omówienie wyników badań wód jezior, których wyniki monitoringu są najświeższe (jeziora badane w 2005r. i 1990r.), przedstawione                               w odpowiednich Raportach o stanie środowiska województwa warmińsko-mazurskiego. Jednocześnie jeziora te odgrywają najważniejszą rolę, zarówno w systemie hydrograficznym, jak               i rolę turystyczno – rekreacyjną na terenie gminy Ostróda. Stanowią je jeziora: Drwęckie, Szeląg Wielki i Szeląg Mały. 

Jezioro Drwęckie
Położenie jeziora:
•	dorzecze: Drwęca – Wisła
•	region fizyczno-geograficzny: Pojezierze Iławskie
•	wysokość 95,3 m n.p.m.
Podstawowe dane morfometryczne:
•	powierzchnia zwierciadła wody 870,0 ha 
•	głębokość maksymalna 22,3 m
•	głębokość średnia 5,7 m
•	objętość jeziora 50 140,1 tys. m3
•	powierzchnia zlewni całkowitej 1015,2 km2
Jezioro Drwęckie leży w powiecie ostródzkim, na terenie gmin Ostróda i Miłomyn oraz miasta Ostróda, w obrębie Obszaru Chronionego Krajobrazu Kanału Elbląskiego. Jezioro wchodzi w skład rezerwatu „rzeka Drwęca”, na zachód od ujścia Kanału Elbląskiego obowiązuje na nim strefa ciszy.
Jezior Drwęckie jest rozległym i niezbyt głębokim zbiornikiem, o urozmaiconym kształcie. Składa się ono z dwóch wydłużonych rynien zbiegających się pod kątem prostym, rozdzielonych przewężeniem, nad którym przerzucony został most kolejowy. Rynna północno-wschodnia – ostródzka - z dużą, dość wysoką i zalesioną wyspą, w części wschodniej przylega do Ostródy. Rynna samborowska, zorientowana równoleżnikowo, ciągnie się około 10 km od Ostródy,                     w kierunku Samborowa. Brzegi jeziora są urozmaicone, przeważnie płaskie i podmokłe w części zachodniej i na ogół wysokie oraz strome w części północnej. Największe przegłębienie (22,3 m) znajduje się w połowie rynny ostródzkiej, w pobliżu wyspy./ Dno zbiornika oraz stoki ławicy przybrzeżnej przeważnie muliste. Roślinność wynurzona szerokim pasem porastała większa część brzegów, podwodna obficie rozwijała się w płytkich miejscach rynny samborowskiej.
Jezioro Drwęckie zasilane jest wodami licznych cieków. Głównym dopływem jest Drwęca, wpadająca do południowo-wschodniej części zbiornika, w Ostródzie. W Ostródzie do jeziora uchodzi też ciek niosący wody z Jeziora Pauzeńskiego. Od północy dopływa ciek z jeziora Piławki. Do wschodniego krańca rynny samborowskiej doprowadzane są wody jeziora Jakuba, od północy – Kanału Elbląskiego. Ponadto do zachodniej części tej rynny uchodzi ciek z jeziora Iłgi, które jest połączone z Gilem Wielkim. Wody odprowadza Drwęca, wypływająca z zachodniego krańca jeziora, w okolicach wsi Samborowo.
Zlewnia całkowita jeziora jest rozległa. Na jej terenie znajduje się wiele miejscowości. Największe z nich to: miasta – Ostróda, Miłomyn i Morąg, oraz wsie – Małtydy i Stare Jabłonki.  W zlewni bezpośredniej, liczącej blisko 850 ha, dominują lasy pokrywające prawie 68% jej terenu; nieużytki stanowiły blisko 20%, grunty orne – niecałe 10%, a tereny zabudowane około 5%. Leżące w niewielkiej odległości od jeziora, ale już poza granicami zlewni bezpośredniej, wsie Wałdowo, Tyrowo i Samborowo posiadają sieci wodno-kanalizacyjne. Ścieki z Wałdowa i Tyrowa odprowadzane są do systemu kanalizacyjnego Ostródy, a Samborowo posiada własną oczyszczalnię ścieków. Do południowo-wschodniego brzegu jeziora przylegają zabudowania Ostródy, miasta             w obrębie którego, w bliskiej odległości od zbiornik, znajduje się dobrze rozwinięta baza noclegowa (hotele, pensjonaty, kempingi i kwatery agroturystyczne) oraz baza turystyczna                     ( 5 ośrodków sportów wodnych i 2 obiekty sportowe). Oryginalna atrakcja Ostródy jest promenada nad jeziorem i molo w kształcie litery „L”. 

Rejsy statkami Żeglugi Ostródzko-Elbląskiej unikatom w skali światowej szlakiem wodnym – Kanałem Ostródzko-Elbląskim – łączącym Jezioro Drwęckie, poprzez szereg innych zbiorników, z jeziorem Drużno i Zalewem Wiślanym, stanowią największą atrakcję Ostródy, Pojezierza Iławksiego i Żuław Wiślanych. Na północ od Ostródy, przy północno-wschodnim brzegu rynny ostródzkiej, znajduje się ośrodek wypoczynkowy „Bajka”, a przy krańcu północnym, w Piławkach, zajazd oraz dawny ośrodek wypoczynkowy PTTK (obecnie w trakcie adaptacji). Obiekty te są wyposażone w zbiorniki bezodpływowe na nieczystości płynne. 
W okolicy Tyrowa do jeziora przylegają odwadniane polderowo łąki (600 ha), w razie potrzeby następuje przerzut wód z odwadnianego terenu do jeziora. Do jeziora kierowane są wody deszczowe z Ostródy oraz wody z utwardzonych powierzchni zakładów Mięsnych w Morlinach             i z utwardzonej drogi dojazdowej do zakładu (wylot po przeciwnej stronie Kanału Elbląskiego).           W Wałdowie znajdują się kwatery filtracyjne osadów ściekowych starej, od dawna nieczynnej, oczyszczalni ścieków dla Ostródy oraz pola nawożone osadami – od jeziora oddziela je pas szuwaru trzcinowego, szerokości 200-300 m. obecnie teren ten jest nieużytkiem.
Jezioro Drwęckie nie przyjmuje w sposób bezpośredni zanieczyszczeń ze źródeł punktowych. Ścieki z Ostródy i z zakładów mięsnych w Morlinach oczyszczane są na oczyszczalni w Turowie i odprowadzane do Drwęcy poniżej Jeziora Drwęckiego. Natomiast do Kanału Elbląskiego, około 9 km powyżej jeziora, kierowane są ścieki z oczyszczalni w Miłomynie, która w roku 2005 była jeszcze w trakcie modernizacji.
Jezioro Drwęckie z uwagi na wiele niekorzystnych cech naturalnych należy do zbiorników wykazujących podwyższoną podatność na degradację, odpowiadającą III kategorii. należy jednak zwrócić uwagę, że wynik punktacji (2,57) jest bliski wartości granicznej między kategorią II i III. Wskaźnikami korzystnymi są – głębokość średnia (kategoria II) i zagospodarowanie zlewni (przewaga lasów, kategoria I). Bliskie sąsiedztwo miasta, zrzut ścieków do dopływu jeziora – Kanału Elbląskiego –oraz dopływ wód deszczowych niewątpliwie wywierają, trudny do oszacowania, negatywny wpływ na jakość wód zbiornika. 
Badania stanu czystości wód przeprowadził WIOŚ w Olsztynie na czterech stanowiskach pomiarowych: w środkowej części rynny ostródzkiej, o głębokości maksymalnej 22,3 m,                        w południowo-wschodnim plosie, o głębokości maksymalnej 12,8m, we wschodniej części rynny samborowskiej. o głębokości maksymalnej 6,4 m (naprzeciw ujścia Kanału Elbląskiego)oraz                     w zachodniej części rynny samoborowskiej, o głębokości maksymalnej 13,6 m. 
W czasie badań prowadzonych w okresie wiosennym (koniec kwietnia) wody jeziora na powierzchni jeziora wykazywały podwyższona temperaturę (9,5-11°C) i dobre natlenienie. Nad dnem stanowiskowych zlokalizowanych w rynnie ostródzkiej nasycenie wody tlenem wynosiło około 45%, a w części zachodniej rynny samoborowskiej tlen obniżał się nawet do śladów. Latem w głębszych warstwach jezioro było uwarstwione, epilimnion sięgał 6-7 m i wykazywał na powierzchni plosa południowego rynny ostródzkiej i obu plos rynny samborowskiej wyraźne przesycenie tlenem (130-155% nasycenia pełnego). Na stanowiskach stratyfikowanych stężenie tlenu malało już w warstwie epilimnetycznej, pod koniec której na stanowisku 04 wynosiło tylko 2,1 mg O2/l. W warstwie skokowej tlen obniżał się do ilości śladowych lub zanikał. Warstwa hypolimnionu stanowisk głębszych była całkowicie odtleniona. Na stanowisku płytkim, niestratyfikowanym (wschodnia część rynny samborowskiej), nasycenie wody tlenem na powierzchni wynosiło blisko 130%, a nad dnem – tylko 35%.
Wody Jeziora Drwęckiego charakteryzują się wysoką zawartością podstawowych składników mineralnych oraz podwyższoną ilością substancji organicznych, o czym świadczą wskaźniki ChZT-Cr (wartość średnia 33,6 mg O2/l) i BZT5 (średnia 6,5 mg O2/l) latem w warstwie powierzchniowej. Stężenie fosforanów wiosną nie było wysokie (0,012 mg P/l), a azotu mineralnego podwyższone – średnia (0,65 mg N/l). Fosfor całkowity w obu okresach przeważnie wykazywał wartości umiarkowane (0,051-0,096 mg P/l), tylko w części samborowskiej latem – wysokie (0,17 mg P/l – klasa III). Stężenie azotu całkowitego na ogół odpowiadało klasie II i III (wartość średnia dla wszystkich stanowisk i obu okresów – 1,47 mg N/l). Zawartość chlorofilu „a” była wysoka, większość wyników nieodpowiadała normom (średnio 29,5 mg/m3).                  Najwyższe wartości (ponad 30 mg/m3) stwierdzono na stanowiskach zlokalizowanych w rynnie samborowskiej i latem w części południowo-wschodniej rynny ostródzkiej. Widzialność krążka Secciego w czasie badań wiosennych wynosiła 1,5-2,6 m, latem od 0,8 do 1,5 m. Odtlenione wody naddenne obfitowały w związki azotu i fosforu. Miano coli typu kałowego w zachodniej części jeziora latem było obniżone do wartości mieszczącej się w klasie II.
Sumaryczny wynik punktacji (2,87) wskazuje na niezadawalającą jakość wód jeziora i III klasę czystości. Większość wziętych pod uwagę wskaźników była niekorzystna – mieściły się one w granicach normatywów klasy II lub nie odpowiadały normom. Także badania biologiczne wskazywały na znaczną żyzność wód jeziora. Silny zakwit, który miał miejsce w części ostródzkiej w II połowie sierpnia, spowodował czasowe zamknięcie przez nadzór sanitarny kąpieliska przy ośrodku wypoczynkowym „Bajka”. Zapobieganie dalszej wzmożonej eutrofizacji Jeziora Drwęckiego wymaga zmniejszenia dostawy zanieczyszczeń i substancji pożywkowych                            z otaczających terenów poprzez wykonanie dalszych zabiegów ochronnych.
Pierwsze dostępne dane o stanie jakości wód Jeziora Drwęckiego pochodzą z początku lat 20. ubiegłego stulecia. Willer badając jezioro w sierpniu 1923 roku stwierdził wystąpienie pogłębionego i wyrównanego epilimnionu oraz wysoką ciepłotę warstwy hypolimnetycznej.                     W termoklinie wystąpiła ostra oksyklina, hypolimnion był pozbawiony tlenu i niemal w całej miąższości zwierał siarkowodór. Stosunki termiczno-tlenowe wskazywały na to, że jezior podlegało silnemu oddziaływaniu wiatru oraz świadczyły o „bardzo wybitnym zeutrofizowniu zbiornika”, czego dowodem była niska widoczność krążka Secchiego, wynosząca 1,25 m.
Na podstawie niepełnych danych, pochodzących z okresu letniej stagnacji 1977 roku, przyrównanych do prowadzonego wówczas nowego sytemu oceny jakości jezior, wody Jeziora Drwęckiego zaliczono do II klasy czystości, o czym zadecydowały stężenia związków azotu            i fosforu oraz warunki tlenowe hypolimnionu.
Kolejne badania WIOŚ w Olsztynie z roku 1993, pozwoliły zakwalifikować jezioro do Klasy III, a w roku 2000 jako wody pozaklasowe. Trzeba jednak podkreślić, że sumaryczne wyniki ocen uzyskane w latach 1993, 2000 i 2005 są bliskie wartości granicznej określonej dla wód klasy II i wód pozaklasowych.

Jezioro Szeląg Wielki
Położenie jeziora:
•	dorzecze: Drwęca - Wisła
•	region fizyczno-geograficzny – Pojezierze Iławskie – Wschodniopomorskie
•	wysokość n.p.m. 98,3 m
Podstawowe dane morfometryczne:
•	powierzchnia zwierciadła wody 599,0 ha 
•	objętość jeziora 81 111,2 tyś. m3
•	głębokość maksymalna 35,5 m
•	głębokość średnia 13,5 m
•	powierzchnia zlewni całkowitej 126,1 km2
Szeląg Wielki jest typowym jeziorem rynnowym — wąskim i długim (o maksymalnej długości 12,5 km). Jezioro to przyjmuje trzy niewielkie cieki, z których dwa wnoszą wody                      z sąsiednich jezior Szeląg Mały i Tabórz. Odpływ ze zbiornika następuje ku południowemu zachodowi do Jeziora Pauzeńskiego i Jeziora Drwęckiego.
W bezpośredniej zlewni jeziora Szeląg Wielki przeważają tereny zalesione. Nad jeziorem znajdują się trzy wsie: Warlity Wielkie, Zwierzewo i Kątno. W odległości ok. 4 km na południowy zachód od zbiornika jest położone miasto Ostróda. Do jeziora Szeląg Wielki nie odprowadza się ścieków z punktowych źródeł zanieczyszczeń. Zagospodarowanie rekreacyjne obrzeży zbiornika jest niewielkie. Na południowo-wschodnim brzegu jeziora znajduje się ośrodek wypoczynkowy (wyposażony w zbiornik bezodpływowy na ścieki) oraz kemping. 
Na północnym brzegu jeziora co roku lokalizowane są obozy harcerskie.
Badania stanu czystości wód jeziora Szeląg Wielki przeprowadził OBiKŚ w Olsztynie                  w 1990 r., podczas cyrkulacji wiosennej i stagnacji letniej. 
Głębokie i duże jezioro Szeląg Wielki należy do zbiorników stratyfikowanych. W czasie badań wiosennych obserwowano w profilu pionowym jeziora dość wyrównaną temperaturę, nieznacznie tylko obniżoną przy dnie. Świadczy to o pełnej cyrkulacji wód zbiornika potwierdzonej również wynikami badań zawartości tlenu. Woda jeziora była wiosną wysycona tlenem od powierzchni do dna. W okresie stagnacji letniej na obu stanowiskach badawczych epilimnion sięgał do głębokości 8 m i charakteryzowały go dobre warunki tlenowe. W warstwie metalimnionu następowało wyraźne zmniejszenie zawartości tlenu, pogłębiające się stopniowo w warstwie hypolimnionu. Do wyczerpania tlenu przy dnie jednakże nie dochodziło, a średnie natlenienie hypolimnionu jeziora wynosiło ponad 25%, co odpowiada II klasie według SOJJ.
Zawartość materii organicznej w jeziorze była niewielka, czego dowodem są wyniki badań ChZT i BZT5. Stężenie związków biogenicznych kształtuje się w jeziorze na średnim poziomie. Wprawdzie koncentracja fosforanów, szczególnie na jednym stanowisku, była duża zarówno na powierzchni, jak i nad dnem, to jednak średnia zawartość fosforu całkowitego w jeziorze określona na podstawie badań wiosennych i letnich odpowiadała normatywowi dla II klasy. Podobnie wyglądała sytuacja, jeśli chodzi o stężenie azotu całkowitego, którego średnia wartość w jeziorze była umiarkowana, jakkolwiek wiosną zanotowano w warstwie powierzchniowej znaczną koncentrację mineralnych form azotu. Pomiar przewodności elektrolitycznej właściwej świadczy          o niezbyt dużej zawartości związków mineralnych w jeziorze.
Wskaźniki produkcji pierwotnej w jeziorze, takie jak koncentracja chlorofilu i sucha masa sestonu oraz przezroczystość wody wskazują na jego umiarkowaną trofię. Stan ten potwierdzają również wyniki analizy hydrobiologicznej. W okresie wiosny zasadniczymi komponentami fitoplanktonu były okrzemki, wśród których dominowały Asterionella formosa i Stephanodiscus sp. Latem pojawiło się więcej gatunków charakterystycznych dla wód żyznych, a najliczniejszą grupę stanowiły bruzdnice z gatunku Ceratium hirundinella, zaobserwowano również obecność sinic z rodzaju Microcystis. Cechą badanego zbiornika jest jednakże niska liczebność osobników w obrębie poszczególnych gatunków, co jest charakterystyczne dla środowisk mało zanieczyszczonych.
Badania bakteriologiczne jeziora wskazują na jego bardzo dobry stan sanitarny. Również stężenia w wodzie badanych pestycydów mieszczą się w obowiązujących normatywach, przy czym najczęściej są to ilości śladowe. Sumaryczna ocena stanu czystości jeziora według SOJJ wskazuje na II klasę i potwierdza umiarkowany stopień eutrofizacji zbiornika.
Wody trzech niewielkich dopływów jeziora były w okresie prowadzonych badań stosunkowo dobrej jakości. Wartości wskaźników przekraczających normatywy wskazywały na II klasę czystości.
Porównanie ostatnich wyników badań jeziora z poprzednimi wykonanymi przez OBiKŚ              w Olsztynie w 1978 r., nie wskazuje na pogorszenie stanu jeziora. Jezioro zaliczone wówczas do II klasy [Cydzik, Kudelska, Soszka 1982] tę klasę utrzymało w roku 1990.
Utrzymanie się dobrej jakości wody w jeziorze Szeląg Wielki wiąże się z jego bardzo dobrymi warunkami naturalnymi i co za tym idzie dużą odpornością na degradację (l kategoria). Prawie wszystkie wskaźniki decydujące o podatności jeziora na degradację odpowiadają normatywom dla l kategorii. Na uwagę zasługuje zwłaszcza mała wymiana wody w roku, co - jak wykazały badania [Kudelska 1989] — zapobiega wnoszeniu do jeziora zanieczyszczeń z terenu zlewni. Dobrej jakości wód jeziora sprzyja również przewaga lasów w jego zlewni bezpośredniej oraz stosunkowo niewielka presja rekreacyjna. Racjonalna gospodarka w zlewni jeziora i jego najbliższym otoczeniu powinna pozwolić na dalsze utrzymanie dobrego stanu wód. 

Jezioro Szeląg Mały
Położenie jeziora:
•	dorzecze: Drwęca - Wisła
•	region fizyczno-geograficzny: Pojezierze Iławskie – Wschodniopomorskie                        
•	wysokość n.p.m. 98,4 m
Podstawowe dane morfometryczne:
•	powierzchnia zwierciadła wody 83,8 ha
•	objętość jeziora 4 780,9 tyś. m3
•	głębokość maksymalna 15,2 m
•	głębokość średnia 5,7 m
•	powierzchnia zlewni całkowitej 26,0 km2
Szeląg Mały to jezioro o dwóch wyraźnie wyodrębnionych plosach. Przyjmuje jeden mały dopływ uchodzący do wschodniego plosa. Odpływ to ciek wypływający z plosa zachodniego                   i prowadzący wody do jeziora Szeląg Wielki, z którego z kolei następuje odpływ do Jeziora Pauzeńskiego i Jeziora Drwęckiego.
W bezpośredniej zlewni jeziora Szeląg Mały zdecydowanie przeważają lasy. Na północno-wschodnim brzegu zbiornika jest położona wieś Staszkowo oraz tartak w Starych Jabłonkach.             Na północnym brzegu jeziora znajdują się liczne ośrodki wypoczynkowe, w większości odprowadzające ścieki do zbiorników bezodpływowych lub do ziemi. Tylko z jednego ośrodka odprowadza się do jeziora ścieki po mechaniczno-biologicznym oczyszczaniu. Ładunek tych ścieków wyrażony w B wynosi 0,01 kg O2/d.
Badania stanu czystości wód jeziora Szeląg Mały przeprowadził OBiKŚ w Olsztynie                  w 1990 r., podczas cyrkulacji wiosennej i stagnacji letniej. 
Warunki tlenowe jeziora w plosach o różnej głębokości różniły się dość znacznie, szczególnie w okresie letnim. Wiosną w obu częściach jeziora obserwowano przesycenie tlenem powierzchniowej warstwy wody oraz zmniejszenie zawartości tlenu przy dnie, bardziej wyraźne                w płytszym jego plosie. Latem głębsza, podlegająca stratyfikacji część jeziora wykazywała wyraźny deficyt tlenowy już w połowie warstwy epilimnionu sięgającej do 5 m. Metalimnion                w górnej swej części zawierał zaledwie śladową ilość tlenu, a całkowite odtlenienie wystąpiło od głębokości 7 m do dna. Nieco lepsze warunki tlenowe panowały latem w płytszej części jeziora, gdzie epilimnion o miąższości 4 m przesycony był tlenem do głębokości 2 m. Poniżej występował spadek natlenienia pogłębiający się w sięgającym dna metalimnionie. W wodzie przydennej wykryto śladowe ilości tlenu.
Zawartość materii organicznej w jeziorze jest duża, czego dowodzą duże wartości ChZT               i BZT5. O nadmiernej trofii jeziora świadczą również duże stężenia substancji biogenicznych,                  a zwłaszcza związków fosforowych, w przydennej warstwie wody. Mineralne formy fosforu i azotu występowały wiosną w powierzchniowej warstwie wody w niewielkich stężeniach ze względu na intensywną ich asymilację w procesie wzmożonej produkcji pierwotnej.
Rezultatem przeżyźnienia wody jeziora jest obfita ilość fitoplanktonu, obrazowana dużym stężeniem chlorofilu oraz znaczną zawartością sestonu. Bujny rozwój planktonu roślinnego ograniczał przezroczystość wody do średnio 0,8 m. Latem na jednym stanowisku przezroczystość wody wynosiła zaledwie 60 cm. Jakościowy skład fitoplanktonu charakterystyczny był dla zbiorników eutroficznych, co uwidoczniło się szczególnie podczas badań letnich. Najliczniejszą grupę stanowiły wówczas sinice, wśród których dominowały rodzaje Aphanizomenon i Anabaena. W warstwie nad-dennej jeziora zaobserwowano również znaczne ilości bakterii siarkowych                        z rodzaju Macromonas i Thiopedia, świadczących o obecności siarkowodoru przy dnie. Stan sanitarny jeziora w okresie prowadzonych badań nie budził zastrzeżeń.
Sumaryczna ocena stanu czystości wód jeziora według SOJJ wskazuje na III klasę. Poprzednie badania jeziora przeprowadzone przez OBiKŚ w Olsztynie w 1978 r wykazały już wówczas znaczną degradację jeziora. Niepełne dane pozwoliły zakwalifikować jezioro do III klasy [Cydzik, Kudelska, Soszka 1982]. 
O pogorszeniu się stanu jeziora na przestrzeni 12 lat świadczy zwiększenie zawartości w wodzie azotu amonowego oraz znaczne zmniejszenie przezroczystości wody.
Jezioro Szeląg Mały ma jeden dość zanieczyszczony dopływ, który może stanowić źródło kumulujących się w zbiorniku związków biogenicznych. Zasadniczym jednakże powodem degradacji jeziora wydają się być liczne ośrodki wypoczynkowe zlokalizowane na jego brzegach.
Szeląg Mały jest średnio podatny na degradację i został zaliczony do II kategorii podatności. Mimo niektórych bardzo korzystnych cech naturalnych, takich jak np. leśne otoczenie zbiornika, intensywne użytkowanie rekreacyjne zadecydowało o złej jakości jego wód.
Poza wymienionym wyżej jeziorem Drwęckim (badanym w 2000 r), jeziorami Szeląg Wielki i Szeląg Mały (badanymi w 1990 r) oraz jeziorem Pazueńskim (badanym w 2007 r.), pozostałe jeziora badane były ostatnio w latach osiemdziesiątych. Poniżej bardzo krótko scharakteryzowano stan czystości pozostałych jezior w oparciu o przeprowadzone ostatnie badania z lat osiemdziesiątych.

Jezioro Kajkowskie
Badania akwenu OBiKŚ Olsztyn przeprowadził w 1987 roku. Zbiornik określono jako bardzo podatny na degradację. Pomimo tego ogólna ocena biologiczna wskazywała na niezbyt zaawansowany stan troficzny. Wodę jeziora zaliczono do II klasy czystości (wg klasyfikacji SOJJ). Stan sanitarny był bardzo dobry.
Obecne badania prowadzone przez TSSE Ostróda na kąpielisku kwalifikują jego wody do I, względnie okresowo do II klasy czystości.
Z jeziorem Kajkowskim wiąże się zagrożenie jego zaniku. W latach osiemdziesiątych systematycznie obniżało się jego zwierciadło wody (od 102,4 m n.p.m. w 1979 do 99,6 m n.p.m. na koniec 1991 r; tj. o 2,4 m). Z wykonanej ekspertyzy hydrologicznej jeziora (przez BPWM Olsztyn) wynika, że główną przyczyną tego procesu jest wpływ miejskiego ujęcia wody zlokalizowanego                w rynnie Kajkowskiej. W roku 1993 w części zahamowano ten proces przez dodatkowe zasilenie jeziora wodami ze zlewni jez. Nakroń (Sement Mały). Pierwotnie sytuacja była odwrotna – jez. Nakroń było zasilane z jez. Kajkowskiego.
Obniżanie lustra wody w jez. Kajkowskim następowało przy eksploatacji ujęcia miejskiego                 w ilości ledwie połowy wydajności zasobów wykazanych w dokumentacji hydrogeologicznej                         i zatwierdzonych zasobach. 

Jezioro Sement Mały
Badania akwenu OBiKŚ Olsztyn przeprowadził w 1988 roku. Zbiornik określono jako bardzo podatny na degradację. Ogólna ocena biologiczna wskazywała na zaawansowany stan troficzny. Wodę jeziora zaliczono do III klasy czystości (wg klasyfikacji SOJJ).
W związku z obniżaniem się powierzchni lustra wody w jeziorze Kajkowskim, spowodowanego wykonaniem ujęć wodnych dla miasta Ostróda w jego zlewni, dzięki zabiegom Urzędu Miejskiego i Urzędu Gminy wybudowano przepusto - zastawkę na wypływie z jeziora Górczyńskiego. Wykonanie tej budowli przyczyniło się do ustabilizowania wody obu jezior.

Jezioro Jakuba
Badania jakości wód zbiornika OBiKŚ Olsztyn wykonał w 1987 roku. Określono, że akwen wykazuje bardzo dużą podatność na degradację. Badania biologiczne wykazały znaczny stopień zeutrofizowania zbiornika. Jakość wody oceniona została jako zdecydowanie pozaklasowa (wg klasyfikacji SOJJ). Przyczyną tego była głównie duża zawartość substancji biogennych (azot i fosfor) oraz złe parametry tlenowe. Stan bakteriologiczny wód był w granicach II i III klasy czystości.
Dopływ do jeziora niosący wodę z jeż. Morliny był zimą w I klasie czystości, a latem - w klasie III (ze względu na bakteriologię). Prawdopodobnie główną przyczyną degradacji zbiornika był długoletni zrzut ścieków miejskich i z mleczarni. 

Jezioro Perskie
Badania jakości wód jeziora OBiKŚ Olsztyn przeprowadził w 1988 roku. Ze względu na niekorzystne cechy morfometryczne zaliczono go do wysokiej – III kategorii podatności na degradację – jako zbiornik silnie reagujący na wpływy zewnętrzne. Akwen jest przeżyźnionym zbiornikiem wodnym o wysokiej produkcji pierwotnej. Według SOJJ wody jeziora kwalifikowały się zdecydowanie do pozaklasowych. Prawie wszystkie parametry fizyczno - chemiczne były pozaklasowe. Pod względem bakteriologicznym wody mieściły się w II klasie czystości.
 
Jezioro Ostrowin
Na stan czystości jeziora posiada wpływ rzeka Drwęca, która przepływa przez jezioro. Jezioro badane przez OBiKŚ w 1987 roku. Według SOJJ wody jeziora kwalifikowały się do III klasy czystości wód, pomimo nawet braku dopływu zanieczyszczeń ze źródeł punktowych. Jezioro zostało ocenione jako bardzo podatne na degradację. 

Jezioro Cibory
Najmniejsze jezioro z badanych wszystkich jezior (7,62 ha). Jest połączone kanałem Ornowskim z jeziorami Morliny, Jakuba i Drwęckim. Według SOJJ wody jeziora kwalifikowały się do pozaklasowych. Jezioro mało rozpoznane w zakresie podatności na degradację (brak danych). 

5.4.4. Tendencje zmian czystości wód powierzchniowych

Jak to wyżej wykazano stan czystości wód powierzchniowych na terenie gminy Ostróda generalnie nie jest dobry. Wody płynące, badane w ostatnich latach stanowiły głównie III klasę czystości. Badane jeziora w zdecydowanej większości posiadały wody III klasy czystości                        i pozaklasowe. 
Tendencje przyszłych zmian czystości wód są uzależnione od człowieka, od podjęcia bądź nie realizacji programu poprawy czystości wód. Bez podjęcia takiego programu stan czystości wód powierzchniowych będzie się pogarszał. 
Jeziora badane w gminie Ostróda, poza jeziorami Szeląg Mały i Szeląg Wielki (II i I kategoria podatności na degradację), należą do jezior wyraźnie i najbardziej podatnych na degradację. Nie podjęcie programu ochronnego nieuchronnie i nieodwracalnie doprowadzi do ich dalszej degradacji. Jeziora te w większości pozostają we wzajemnym powiązaniu w systemie hydrograficznym. Tak więc przyszły program ochronny powinien nie ograniczać się do jednego jeziora, ale całego systemu zlewniowego. Powinien obejmować zarówno przedsięwzięcia ograniczające dopływ ładunków zanieczyszczeń z punktowych źródeł, jak i ingerować                            w gospodarkę w zlewni, proponując przedsięwzięcia ograniczające dopływ zanieczyszczeń obszarowych. W ślad za programem powinny iść, zgodnie z opracowanym wcześniej harmonogramem rzeczowo – finansowym, cząstkowe i szczegółowe projekty (projekty techniczne, budowlane).
Zahamowanie postępującego procesu pogarszania się wód, poza nadrzędnymi celami wynikającymi z ochrony środowiska, jest konieczne i nieodzowne ze względu na strategię rozwoju, nie tylko gminy Ostróda, ale także innych okolicznych gmin. Dlatego też przyszłe porozumienie między gminami w sprawie „czystych wód” wydaje się być słuszne i nieodzowne zarówno                       z technicznego, hydrologicznego i przestrzennego punktu widzenia, jak i punktu ekonomicznego – racjonalizacji wydatków oraz pozyskania z zewnątrz środków na realizację programu.

5.4.5. Zagrożenia powodziowe i podtopieniowe oraz budowle piętrzące

Na terenie gminy Ostróda zagrożenia powodziowe i podtopieniowe nie są duże. Na ten stan rzeczy składają się przede wszystkim duże możliwości retencjonowania wody w jeziorach oraz budowle hydrotechniczne, pozwalające regulować wielkością przepływu w ciekach i poziomem lustra wody w jeziorach. Wzdłuż brzegów wód brak jest wałów na terenie gminy.
Największe zagrożenie powodziowe i podtopieniowe na terenie gminy mogą sprawić rzeki: Drwęca i Poburzanka. 
Na rzece Drwęca bardzo ważną rolę rolę odgrywa jaz w Samborowie. Usytuowany jest               w 165 kilometrze rzeki, ok. 1 km od wylotu z Jez. Drwęckiego. Zadaniem jazu jest piętrzenie jeziora Drwęckiego i umożliwienie żeglugi na odcinku Miłomłyn - Zielona - Ostróda. W okresie wezbrań przepuszcza zaś wielkie wody rz. Drwęcy. Jaz Samborowo jest jednym z kluczowych obiektów z punktu widzenia gospodarki wodą w Systemie Jezior Warmińskich. Jaz został wybudowany ok. roku 1870 i poddany generalnej przebudowie w latach 1920-26. Konstrukcja jazu betonowa związana poprzez przyczółki i filary z konstrukcją przerzuconego nad dolnym stanowiskiem jazu mostu kolejowego na trasie Olsztyn - Iława. Dwa skrajne przęsła jazu o świetle 7.0 i 7.1 m zamykane są szandorami drewnianymi zakładanymi ręcznie. Centralne przęsło jest podzielone na trzy światła: środkowe w postaci koryta żelbetowego o świetle 3.49m zamykane jest zasuwą drewnianą płaską podnoszoną przy pomocy mechanizmów wyciągowych o napędzie ręcznym, dwa skrajne zaś zamykane są szandorami drewnianymi.
Na rzece Poburzanka w Samborowie ważną rolę odgrywa jaz (zastawka) regulujący przepływ wody w rzece oraz Kanał „B” – ulgi (przejmujący nadmiar wody), zwany ciekiem Samborowo. 
Poza wymienionymi wyżej głównymi urządzeniami istnieje szereg innych urządzeń typu jazu, zastawek. W okolicach Tyrowa istnieje stacja pomp wraz z systemem rowów otwartych, służąca do odwadniania użytków zielonych przy jeziorze Drwęckim. W tabeli poniżej przedstawiono wykaz istniejących na terenie gminy (a także na terenie miasta Ostróda) budowli piętrzących. Urządzenia te pozostają w administrowaniu w części Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Olsztynie oraz w części (rzeka Drwęca) Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku.

Tab. 5.10. Wykaz budowli piętrzących na terenie miasta i gminy Ostróda

Rodzaj (nazwa) budowli	Lokalizacja	Parametry techniczne	Przeznaczenie budowli (energetyka, rekreacja, nawodnienia)	
	administra- cyjna	hydrologiczna
(km cieku)	Wysokość piętrzenia (m)	Światło
(m)	Inne		
Zastawka	Samborowo	rz. Poburzanka km 1 + 800	1,0	2 x 1,5	zamknięcie szandorowe	rozrząd wody	
Jaz	Wirwajdy	rz. Poburzanka km 4 + 450	1,2 – próg 1,2   	2 x 1,5	szandory	redukcja spadku	
Jazomost	Nastajki	rz. Poburzanka km 9 + 100	próg 2,4	3,0	zamknięcie mechaniczne	zbiornik wodny, redukcja spadku	
Jaz	Nastajki	rz. Poburzanka km 10 + 200	1,4 – próg 2,1	3,0	zamknięcie mechaniczne	zbiornik wodny, redukcja spadku	
Zastawka	Lesiak	Kanał Ornowo km 1 + 450	0,9 – próg 0,7	2,0	szandory	zbiornik wodny, pobór wody – stawy rybne	
Jaz	Kołodziejki	rz. Gizela
km 9 + 070	4,0	2 x 1,5	szandory	mała elektrownia	
Jaz	Idzbark	rz. Drwęca
km 189 + 700	1,1	1,0 + 1,2	szandory	mała elektrownia, redukcja spadku	
Jaz	Samborowo	rz. Drwęca
km 165 + 200	0,7	7+7,1+3,49 + 2x1,65 = 20,89		retencja	
Śluza Mała Ruś	Międzylesie	szlak Miłomłyn-Ostróda-Szeląg	1,34÷1,64	3,22	wrota	retencja, redukcja spadku	
Śluza Ostróda	Ostróda	szlak Miłomłyn-Ostróda-Szeląg km 15 + 110	1,54÷2,04	3,26	wrota	retencja, redukcja spadku	
Przelew młyński	Ostróda	szlak Miłomłyn-Ostróda-Szeląg km 15 + 110	1,54÷2,04	5,10		retencja, redukcja spadku	
Przepust-zastawka	Ostróda	rów melioracyjny (rz. Drwęca)	1,0	Ø 1,0	wyciąg mechaniczny	piętrzenie	
Zastawka	Ostróda	rów melioracyjny (rz. Drwęca)	1,0	1,0	wyciąg mechaniczny	piętrzenie	
 Źródło: „Program małej retencji” 

Stan techniczny wymienionych wyżej urządzeń jest dostateczny i nie ma na razie potrzeby ich odbudowy lub modernizacji. 

5.4.6. Melioracje wodne i mała retencja 

Na terenie gminy funkcjonują systemy melioracyjne obejmujące swym zasięgiem powierzchnię 9 758 ha, tj. około 40% powierzchni użytków rolnych. Istniejąca sieć melioracyjna jest uzbrojona w 16 szt. zastawek, przepusto-zastawek, umożliwiających magazynowanie                      ca 1 875 000 m3 wody. 
Obiekty nawadniane obejmują:
•	użytki o powierzchni 268 ha w Tyrowie – rodzaj nawodnień: podsiąkowy, 
•	użytki o powierzchni 84 ha Gierłoż-Ciemniak – rodzaj nawodnień: podsiąkowy.
Obiekty odwadniane stacją pomp – to użytki zielone 375 ha w Tyrowie (wydajność 1200l/s).
Potrzeby melioracyjne gminy, według szacunków WZMiUW, wynoszą 7 166 ha, tj. około 30% powierzchni użytków rolnych. 
Różnorodność rzeźby terenowej na obszarze gminy, duża deniwelacja terenowa, wielkość opadów atmosferycznych - wszystko to ma istotny wpływ na występowanie niedoborów wodnych, co z kolei warunkuje poziom produkcji rolniczej. Istniejące systemy wodne w postaci licznych kanałów, duża ilość cieków zakwalifikowanych do rezerwatów przyrody oraz tereny objęte Parkiem Krajobrazowym Wzgórz Dylewskich - w znaczący sposób ograniczają możliwość retencjonowania wód.
Teren gminy jest bogaty w naturalne i sztuczne zbiorniki wodne. Retencja jako zdolność gromadzenia wody i przetrzymywanie jej przez określony czas celem wykorzystania w okresach największego niedoboru ma tu szczególne znaczenie.
Realizacja retencjonowania wody może przebiegać poprzez:
•	budowę obiektów inżynieryjnych i zbiorników;
•	wykorzystanie istniejących warunków hydrologicznych, gruntowo-wodnych, szaty roślinnej, tzw. retencja naturalna w formie
•	retencji leśnej,
•	retencji glebowo-gruntowej,
•	retencji koryt i dolin rzecznych,
•	retencji naturalnych zbiorników wodnych.
Teren gminy Ostróda jest bogaty w naturalne zbiorniki wodne liczące od kilku do kilkuset hektarów powierzchni zalewu oraz tereny leśne, zajmujące 30 % powierzchni gminy. 
Większość jezior, zwłaszcza tych o dużej powierzchni została sztucznie połączona kanałami. Ustalone rzędne piętrzeń zwierciadła wody tych jezior nie stwarzają możliwości uzyskiwania dodatkowej retencji wodnej.
Dodatkowe ograniczenia retencjonowania wód stanowią:
•	cieki wodne (Drwęca wraz z dopływami) będące rezerwatami przyrody;
•	tereny objęte Parkiem Krajobrazowym Wzgórz Dylewskich.
Większość potencjalnych prostych możliwości retencjonowania wody została wykorzystana. Na terenie gminy, zgodnie z „Programem małej retencji”, wytypowano jeden obiekt - „Nastajki" - do wykorzystania w przyszłości dla celów retencji. Polega on na wykorzystaniu piętrzenia istniejącego jazu na rzece Poburzance w km 10+200, co pozwoli na zmagazynowanie V=4,9 tys. m3 wody. Spiętrzenie to charakteryzowałoby się następującymi parametrami:
•	rzędna progu jazu – 121,60 m n.p.m. 
•	rzędna spiętrzenia – 123,00 m n.p.m. 
•	powierzchnia zalewu – 0,70 ha. 
Proponowane przeznaczenie obiektu – staw rybny. Grunt zajęty pod zbiornik znajduje się we władaniu ANR – Oddział Terenowy w Olsztynie. 
Poza wymienionym w „Programie małej retencji” obiektem do realizacji dla celów retencji wody wskazane jest pobudowanie zbiornika retencyjnego na obszarze Garbu Lubawskiego, stanowiącego lokalny węzeł hydrograficzny.

5.5. Zasoby wód podziemnych
5.5.1. Ogólne warunki hydrogeologiczne

Zasoby wód zwykłych, podziemnych, wykorzystywanych do celów bytowo – produkcyjnych, leżą w głównej mierze w utworach czwartorzędowych. Stanowią je wody typu wodorowęglanowo – wapniowego oraz wodorowęglanowo – wapniowo – magnezowego. Zasoby wód mineralnych i wód geotermalnych zalegają na większych głębokościach (wody mineralne – 1200 ÷ 1500 m, a wody geotermalne – 2000 ÷ 2500 m). 
Warunki hydrogeologiczne, związane z występowaniem wód zwykłych podziemnych                 w obszarze gminy Ostróda, są zróżnicowane. Na terenach północnych gminy wody podziemne nie są izolowane od powierzchni terenu warstwami utworów trudno przepuszczalnymi (glinami). Pod powierzchnią tych terenów występuje Drwęcko – Taborski zbiornik wód podziemnych (bez izolacji). Wschodnie i zachodnie skraje terenu gminy stanowią obszary o nieciągłej izolacji użytkowych warstw wodonośnych od powierzchni terenu. Na pozostałych obszarach użytkowe warstwy wodonośne są izolowane od powierzchni terenu trudno przepuszczalnymi utworami, stanowiącymi różnego rodzaju gliny, mułki, gliny z domieszką piasków.
Zagrożenia związane z zanieczyszczeniem wód podziemnych występują głównie                        w północnej części gminy, na terenach Drwęcko – Taborskiego zbiornika wód podziemnych bez izolacji. Na terenach tych istnieją związki hydrauliczne pomiędzy wodami powierzchniowymi                 i podziemnymi. Kontakt warstw wodonośnych z wodami powierzchniowymi zachodzi też                        w rynnach jeziornych. Istotnym problemem jest ilościowe określenie udziału wód powierzchniowych w zasilaniu warstwy wodonośnej wód podziemnych. Z uwagi na opisane warunki tereny północne gminy wraz z okolicami Samborowa oraz występujące na nich wody powierzchniowe powinny być priorytetem w ochronie. 
 
5.5.2. Zasoby i jakość wód podziemnych

Wody zwykłe
Według Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Ostróda oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego gminy Ostróda około                  2/3 obszaru gminy leży w granicach głównego zbiornika wód podziemnych.
Na większości obszaru gminy warunki zaopatrzenia w wodę podziemną można ocenić jako przeciętne. Wydajność pojedynczych ujęć wahają się z reguły w granicach 15 – 70 m3/godz.               W rejonie Góry Dylewskiej występuje duża zmienność warunków hydrogeologicznych na niewielkich przestrzeniach. Szczególnie korzystne warunki hydrogeologiczne występują w rejonie Samborowa, gdzie wydajności pojedynczych studni sięgają 100 m3/godz. i więcej. Szacunkowe zasoby dyspozycyjne wód podziemnych na terenie miasta i gminy Ostróda wynoszą 67,6 tys. m3/dobę, a szacunkowy ich pobór wynosi 23,6 tys. m3/dobę, tj. 35 % zasobów.
TSSE w Ostródzie ocenia, że około 70 – 80 % studni kopanych, korzystających z wód gruntowych ma wodę niezdatną do picia. Brak jest informacji co do tendencji zmian jakości tych wód w czasie. Obserwuje się pogarszanie jakości wód podziemnych, ujmowanych w studniach kopanych, coraz więcej ujęć ma przekroczenia w wodzie ilości amoniaku, azotynów i azotanów. Brak kanalizacji sanitarnej, nieprawidłowe składowanie obornika i gnojownicy oraz nieumiejętne stosowanie nawozów na terenach wiejskich może powodować lokalne zanieczyszczenie płytkich wód ujmowanych w studniach kopanych. W takich sytuacjach stwierdza się zwykle skażenie bakteriologiczne oraz podwyższone stężenia substancji organicznych i azotanów. 
W ramach krajowego monitoringu jakości zwykłych wód podziemnych (ujmowanych                    w studniach wierconych), prowadzonego od 1991 roku badaniami objęto wody w Samborowie. Klasyfikowane są one do wód średniej jakości, które przeważają na terenie województwa olsztyńskiego. W studniach wierconych na terenie gminy przeważają wody zawierające ponad normatywną ilość związków żelaza i manganu, wymagające nieskomplikowanego uzdatniania. 
Szczególnie podatne na zanieczyszczenie z powierzchni terenu są wody Drwęcko – Taborskiego zbiornika wód podziemnych bez izolacji, gdzie istnieją bezpośrednie powiązania użytkowego poziomu wodonośnego z wodami powierzchniowymi rzek i jezior. 

Wody mineralne
Na obszarze województwa warmińsko – mazurskiego występują wody chlorkowo – sodowe. Południowo – zachodnia część województwa, w której leży gmina Ostróda, określana jest jako stosunkowo perspektywiczna w występowanie wód mineralnych o znaczeniu leczniczym. Zalegania solanek o znaczeniu leczniczym i mineralizacji ogólnej rzędu 30 – 50 g/l można się spodziewać                            w piaskowcach dolnej jury na głębokościach około 1200 – 1500 m. Ich spodziewana temperatura może wynosić około 30 – 35 °C.

Wody geotermalne
Wody geotermalne, tj. wody podziemne o temperaturze powyżej 20°C zalegają w osadach mezozoiku i paleozoiku. Najpłytsze z nich występują w utworach kredy, na głębokości około 700 m.         Ich temperatura jest rzędu 20°C. Najgłębiej zalega zbiornik wód geotermalnych w utworach kambru środkowego, na głębokości około 2000 – 2500 m. Temperatura w stropie kambru środkowego wynosi od około 45 – 50°C. Są to solanki znacznie zmineralizowane – rzędu 150 – 200 g/dm3. Bardzo słabo rozpoznana jest wydajność poziomu kambryjskiego.
Ponadto w warstwach płytszych występuje energia niskotemperaturowa , zawarta w gruntach                   i wodach.

5.5.3. Tendencje zmian czystości wód podziemnych

Uwarunkowania hydrogeologiczne w istniejących odwiertach studziennych wskazują, że istnieją związki hydrauliczne pomiędzy wodami powierzchniowymi i podziemnymi na terenach               w północnej części gminy. Kontakt warstw wodonośnych z wodami powierzchniowymi zachodzi też w rynnach jeziornych (np. jezioro Kajkowskie). Tak więc przyszłościowy stan czystości użytkowych poziomów wód podziemnych w tej części gminy będzie w dużej mierze zależał od eksploatacji ujęć studziennych oraz od stanu czystości lokalnych wód powierzchniowych i ich zlewni. Warstwy wodonośne są narażone na zanieczyszczenie z dwóch powodów:

●	z powodu braku izolacji z utworów trudno przepuszczalnych od powierzchni ziemi,
●	z uwagi na istniejące powiązania hydrologiczne wód powierzchniowych z wodami podziemnymi.
Zagrożenie zanieczyszczenia dotyczy głównie warstw wodonośnych w północnej części gminy – wchodzących w skład Drwęcko –Taborskiego zbiornika wód podziemnych bez izolacji oraz wschodnich i zachodnich skrajów gminy (obszary o nieciągłej izolacji). Odmienna sytuacja przedstawia się w środkowej i południowej części gminy. Wody podziemne w tych częściach gminy są izolowane od powierzchni terenu utworami trudno przepuszczalnymi i nie ma, jak                      w pierwszym przypadku, takiego niebezpieczeństwa zmiany chemizmu wód. 

5.6.Gospodarka wodno – ściekowa 

Woda do celów bytowo – gospodarczych i przemysłowych na terenie gminy Ostróda pobierana jest wyłącznie z ujęć podziemnych. W ostatnich latach nastąpiła znacząca redukcja niewielkich ujęć wody, na rzecz łączenia wodociągów podłączonych do większych ujęć i stacji uzdatniania. 
System kanalizacji zbierający ścieki w gminie uległ w ostatnich latach znaczącej rozbudowie. Ma on charakter rozdzielczy, grawitacyjno – ciśnieniowy. Odprowadza ona ścieki do lokalnych oczyszczalni na terenie gminy oraz do komunalnej oczyszczalni ścieków miasta Ostróda, która znajduje się w Tyrowie (na terenie gminy Ostróda).
Kanalizacja deszczowa na terenie gminy występuje w małym zakresie. Tylko cztery miejscowości na terenie gminy posiadają krótkie odcinki sieci kanalizacji deszczowej: Kajkowo (0,9 km, dalsze w trakcie budowy), Wałdowo (0,7 km), Idzbark (1,3 km) i Nowe Siedlisko                   (0,2 km).

5.6.1. Pobór, uzdatnianie wody i jej dystrybucja

W ciągu ostatnich kilkunastu lat w gminie Ostróda nastąpiła poprawa w zakresie zaopatrzenia w wodę. Około 98% mieszkańców Gminy Ostróda korzysta ze zbiorowego zaopatrzeniem w wodę i ten będzie się zwiększał w związku z planowanym przyłączeniem kolejnych miejscowości do sieci wodociągowej. Wodociągi wiejskie w 100% korzystają z zasobów wód podziemnych poprzez ujęcia głębinowe.. Największe stacje uzdatniania wody mieszczą się                    w miejscowości Lubajny, Ornowo i Samborowo. Procesy uzdatniania polegają tam głównie na odżelazianiu i odmanganianiu wody na filtrach ciśnieniowych. Poza tym wsie: Wałdowo                          i częściowo Kajkowo są zaopatrywane w wodę z wodociągu miejskiego. W ostatnich latach zrezygnowano z eksploatacji niektórych ujęć (m.in. Klonowo, Lichtajny, Panczrzyn, Reszki, Ryskie, Smykowo, Bednarki, Ryn, Wyżnice) oraz planuje się wyłączenie kolejnych (Ostrowin, Morliny,              St. Las ). Miejscowości, w których będą zlikwidowane ujęcia i stacje uzdatniania wody, zasilane będą rurociągami tranzytowymi z wodociągów grupowych. W tabeli 5.11. przedstawiono zestawienie wodociągów w gminie wraz z ich danymi charakterystycznymi. 

Tab. 5.11. Zestawienie wodociągów na terenie gminy Ostróda (stan 2007 r)
Lp.	Nazwa miejscowości (wodociągu)	Długość sieci wod. (km)	Długość przyłączy wod. (km)	Liczba przyłączy do budynków	Woda pobrana z ujęć (dam3/rok)	Woda dostarczona (dam3/rok)	
1.	Durąg, Pancerzyn 	4,8	2	53	15	13,7	
2.	Gierłoż Mazurska	2,6	0,3	11	2,2	1,5	
3.	Glądy	1	0,1	4	13	1	
4.	Grabin, Warnowo, Górka 	8,2	4,1	140	31	25,1	
5.	Idzbark 	10,2	2,9	113	41,7	17,2	
6.	Kajkowo, Szafranki	8,3	4	221	0	52,4	
							
7.	Klonowo 	2	0,2	10	0	5,6	
8.	Lichtajny	1,6	1	18	0	8,1	
9.	Lipowo              	1,8	0,6	32	0	3,9	
10.	Lubajny, Zwierzewo	19,6	6,2	217	209,1	152,9	
11.	Morliny 	1,4	0,4	13	8,9	4,6	
12.	Naprom, Rudno 	3	1,5	52	11,1	5,3	
13.	Ornowo, Brzydowo 	14	4,5	155	125,1	18,5	
14.	Ostrowin	3,5	0,8	36	11,4	6,9	
15.	Pietrzwałd 	5,6	1,7	93	19,1	13,2	
16.	Reszki 	1	1	39	9,9	5,4	
17.	Ryńskie 	0,6	0,2	7	0	1,2	
18.	Samborowo 	10,7	4,7	207	54,4	43,6	
19.	Turznica, Wirwajdy, Stary Las 	7,7	5,4	92	44,2	17,1	
20.	Smykowo 	0,8	0,6	14	0	4,6	
21.	Smykówko 	1	0,7	30	56,7	8,8	
22.	Zawady M., St. Jabłonki, Kątno	8,7	4	222	50,5	30,4	
23.	Szyldak	4,3	1,7	69	34,6	24,9	
24.	Tyrowo 	6,3	2,6	108	38	23,6	
25.	Wałdowo 	1,6	1,1	68	0	11,8	
26.	Wartity Wielkie 	1,8	0,4	10	3,6	3,6	
27.	Wys. Wieś, Wygoda, Glaznoty 	18,4	4,8	120	61,7	39,9	
28.	Ryn, Bednarka 	2,2	0,7	13	0	3,2	
29.	Międzylesie	5,6	3	109	0	18,3	
30.	Wyżnice	0,8	2	12	0	1,6	
 	RAZEM	159,1	61,4	2288	842,9	567,9	

5.6.2. Aktualne zużycie wody 

Sprzedaż wody, w porównaniu z okresem wcześniejszym, generalnie wzrosła. Jest to spowodowane poprawą w ostatnich latach zaopatrzenia na terenie gminy w wodę.. Na jednostkową sprzedaż wody na pewno istotny wpływ ma obecność zakładów przetwórczych przemysłowych,             w tym przede wszystkim ubojni oraz hotelu SPA Dr Irena Eris. Ilość wody kupowanej przez te zakłady stanowi około 24 % całkowitej sprzedaży i odpowiada ilości zużywanej przez ponad 2100 statystycznych mieszkańców gminy. 
W tabeli 5.12. określono wielkość „produkcji” wody w gminie oraz orientacyjne jednostkowe zużycie wody.

Tab. 5.12. Wielkość „produkcji” wody w gminie 
Rok	Produkcja wody	Sprzedaż wody	Jednostkowe zużycie l/M,d	
	m3/rok	m3/m-c	m3/d	m3/rok	% produkcji		
2001 (wg. programu gosp. wodno-śc.)	597 500	49 792	1 637			104	
2003 (wg. programu gosp. wodno-ść.)	535 293	44 608	1 467	388 530	72,6	93	
2007 (wg. danych GUS)	842 900	70 241	2 309	562 701	66,7	146	

5.6.3. System kanalizacji sanitarnej w gminie

Tylko część miejscowości gminnych (zwodociągowanych) posiada kanalizację sanitarną. Do systemu kanalizacji sanitarnej miasta Ostróda, a następnie do miejskiej oczyszczalni komunalnej w Tyrowie, kierowane są ścieki z następujących miejscowości gminnych: 
Kajkowo, Szafranki, Stare Jabłonki, Zawady Małe, Kątno, Idzbark, Tyrowo i Wałdowo. Odrębne systemy kanalizacyjne posiadają w gminie wsie: Samborowo, Smykówko, Szyldak, Lipowo (szkoła), Klonowo oraz Zajączki, Bałcyny. Systemy kanalizacyjne w ostatnich dwóch miejscowościach nie są gminne, lecz należą do UW-M w Olsztynie. 
Liczba mieszkańców korzystających z systemu kanalizacji sanitarnej wynosi 7.100 osób, co stanowi około 46% ogólnej liczby mieszkańców w gminie. Ogólna długość sieci kanalizacji sanitarnej (bez przykanalików) na terenie gminy wynosiła w 2007 r.  tj.  101,7 km. W tabeli 5.13. przedstawiono zakres zrealizowanej kanalizacji sanitarnej na terenie gminy.

Tab. 5.13. Kanalizacja sanitarna na terenie gminy Ostróda (stan 2007 r)
		źródło: dane z gminy
 
Lp.	Nazwa miejscowości (wodociągu)	Długość sieci sanitarnej 
(bez przykanalików) (km)	Liczba przyłączonych budynków	Odprowadzone
 ścieki 
dam3/rok)	
1.	Idzbark , Młyn Idzbarski	10,6	66	11,7	
2.	Kajkowo, Szafranki	11,2	146	39,7	
3.	Klonowo 	1,9	8	2,7	
4.	Lipowo              	0,4	3	1,2	
5.	Lubajny	4,8	16	111,2	
6.	Pietrzwałd 	0,1	1	0,2	
7.	Samborowo 	12,9	176	31,6	
8.	Smykówko 	1,5	24	6,9	
9.	Zawady M., St. Jabłonki, Kątno	31	177	47,8	
10.	Szyldak	4,4	68	21,5	
11.	Tyrowo 	6,1	104	16,5	
12.	Wałdowo 	2,4	53	10,1	
13.	Wartity Wielkie 	3,0	6	3,3	
14.	Wysoka. Wieś, 	2,9	5	24,6	
15.	Międzylesie	8,5	64	16,5	
 	RAZEM	101,7	917	345,5	

Ilość odprowadzonych ścieków z gminy do kanalizacji sanitarnej wyniosła w 2007 roku 345,5 dam3, w tyn:
●	od gosposdarstw domowych i indywidualnych gospodarstw rolnych – 1660 dam3
●	od jednostek działalności produkcyjnej – 120,2 dam3

5.6.4. Oczyszczalnie ścieków

Na terenie gminy Ostróda w Tyrowie jest zlokalizowana komunalna oczyszczalnia ścieków dla miasta Ostróda (część ścieków z terenu gminy – z miejscowości: Kajkowo, Szafranki, Stare Jabłonki, Zawady Małe, Kątno, Idzbark, Młyn Idzbarski, częśći wsi Lubajny, Wałdowo i Tyrowo oczyszczana jest w tej oczyszczalni). Oczyszczalnie gminne posiadają następujące miejscowości: Szyldak, Samborowo, Lipowo, Smykówko i Klonowo. Poza tymi oczyszczalniami na terenie gminy znajduje się dziewięć oczyszczalni indywidualnych – przydomowych. Poniżej w tabeli 5.14. przedstawiono wykaz oczyszczalni znajdujących się na terenie gminy Ostróda.

Tab. 5.14. Wykaz oczyszczalni ścieków na terenie gminy Ostróda 	      dane źródłowe gminy
Lp.	Lokalizacja 	Właściciel (użytkownik)	Typ oczyszczalni	Przepustowość
m3/d	Odbiornik ścieków	
1	Tyrowo – komunalna 	PWiK Ostróda Sp. z o.o.w Tyrowie	m – b – c	122000	 ciek Samborowo – Drwęca

2	Samborowo	gmina (PUK)	m – b – c 	380	Kanał „B” – rzeka Drwęca	
3	Szyldak	gmina (PUK)	m – b 	110	rów melior. – rzeka Drwęca	
4	Smykówko	gmina (PUK)	m – b 	100	rów melior. – rzeka Poburzanka	
5	Klonowo	gmina (PUK)	m – b	50	rów melior. - rzeka mała Wkra	
6	Brzydowo – 3 szt	pryw.	m – b	15	b.d.	
7	Lipowo	gmina (PUK)	m – b 	10	rów melior. – rzeka Gizela	
8	Grabinek	pryw.	 	2,4	b.d.	
9	Ostrowin	MSWiA W-wa	m – b 	2	b.d.	
10	Idzbark.	pryw.	b.d.	1	b.d.	
11	Gąski	pryw.	b.d.	b.d.	b.d.	
12	Jabłonka	pryw.	b.d.	b.d.	b.d.	

Poniżej scharakteryzowano komunalną oczyszczalnię ścieków w Tyrowie (dane Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Ostróda Sp. z. o o. w Tyrowie), oraz cztery największe gminne oczyszczalnie w Szyldaku, Samborowie i Smykówku (dane źródłowe gminy).

Komunalna oczyszczalnia ścieków w Tyrowie 
Oczyszczalnia ścieków zlokalizowana jest na zachód od miasta Ostródy, między Tyrowem  a Morlinami. Pod względem hydrologicznym obiekt położony jest w zlewni rzeki Drwęcy (jez. Drwęckie).
Oczyszczalnia przyjmuje ścieki komunalne z miasta Ostródy i skanalizowanych okolicznych wsi: Stare Jabłonki, Kątno, Kajkowo, Szfranki, Idzbark, Młyn Idzbarski, części Lubajn, Wałdowo, zwane dalej ścieki komunalne z Ostródy, ścieki komunalne z Tyrowa a także z Zakładów Mięsnych ANIMEX S.A., zwane dalej ścieki z ZM Morliny, które są największym zakładem przemysłowym związanym z miastem i mają duży wpływ na jego gospodarkę ściekową.
Tab. 5.15 Podstawowe parametry techniczne oczyszczalni ścieków w Tyrowie
	Projektowane	Rzeczywiste	
Q dśr – średni przepływ dobowy ścieków	m3/d	12 200	7 126	
Q dśr – maksymalny przepływ dobowy ścieków	m3/d	15 500	-	
Q hśr – średni godzinowy przepływ w pogodzie suchej	m3/d	650	297	
RLM ścieków surowych	mk	92 000	-	
Średnie stężenie osadu w komorach napowietrzania	kg sm/m3		4,5	
Obciążenie osadu w części tlenowej	kgBZT5/kgsm		0,17	
Wiek osadu w części tlenowej	d		9	
Dobowa produkcja biogazu	m3/d		2000	
Wykorzystywana moc przerobowa oczyszczalni jest znacznie mniejsza od przepustowości (12 000 m3/d). A zatem oczyszczalnia może przyjąć ścieki z dodatkowych miejscowości.

Oczyszczalnia ścieków składa się z części mechanicznej i biologicznej.
Część mechaniczną stanowią: 
•	mechaniczna krata, schodkowa* 
•	dwa piaskowniki poziome, wirowe, przedmuchiwane z usuwaniem tłuszczu,
•	separator piasku,
•	komora rozdziału ścieków,
•	zbiornik retencyjno-uśredniający,
•	zbiornik awaryjny,
•	osadnik wstępny.
Ścieki komunalne z Ostródy, ścieki z ZM Morliny, ścieki komunalne z Tyrowa oraz ścieki dowożone taborem asenizacyjnym trafiają kanałem betonowym do pomieszczenia hali krat                   a następnie po przecedzeniu do piaskowników wirowych. Wydzielony piasek trafia do separatora piasku. Ścieki po piaskownikach kierowane są do układu retencyjno-uśredniającego a następnie do osadnika wstępnego. Osad wstępny z osadnika odprowadzany jest grawitacyjnie                                       i przepompowywany do zagęszczacza grawitacyjnego.
Część biologiczną oczyszczalni stanowią:
●	komora predenitryfikacji i defosfatacji,
•	komory denitryfikacji,
•	komory nitryfikacji,
•	komora rozdziału,
•	osadniki wtórne.
Część ścieków ze zbiornika wyrównawczego w ilości (5-10%) ogólnej ilości ścieków podawana jest do komory predenitryfikacji, gdzie mieszane są z osadem recyrkulowanym. Mieszanina ta jest podawana do komory defosfatacji, do której doprowadzona jest również pozostała ilość ścieków.    W celu intensyfikacji uwalniania ortofosforanów do komory defosfatacji wprowadzane są bogate           w LKT odcieki, pochodzące z zagęszczacza osadu wstępnego-fermentera.
Z komory defosfatacji ścieki z osadem czynnym trafiają do komór denitryfikacji. Azotany do komór denitryfikacji są doprowadzane z komór nitryfikacji w wyniku recyrkulacji wewnętrznej.             Z komór denitryfikacji osad czynny kierowany jest do komór napowietrzania (nitryfikacji), gdzie następują procesy biochemicznego rozkładu substancji organicznych, utlenianie azotu amonowego do azotanów oraz redukcja fosforanów. Z komory nitryfikacji mieszanina osadowo-ściekowa przepływa do dwóch osadników wtórnych, gdzie następuje sedymentacja osadu i oddzielenie ścieków oczyszczonych.
Na etapie tym okresowo dozowany jest PIX. Ścieki oczyszczone płyną podziemnym kolektorem do punktu pomiarowego, a następnie również podziemnym kolektorem o długości              5,6 km do odbiornika, którym jest rzeka Drwęca.
Zagęszczony osad z dna osadników wtórnych jest kierowany do przepompowni osadu nadmiernego oraz osadu recyrkulowanego. Osad recyrkulowany powraca do komory predenitryfikacji, natomiast osad nadmierny poddawany jest procesom zagęszczania i stabilizacji. 
Część osadowa oczyszczalni składa się z następujących elementów: 
pompowni osadu recyrkulowanego i nadmiernego, 
•	pompownia osadu wstępnego,
•	zagęszczaczy grawitacyjnych, 
•	przepompownia osadu wstępnego zagęszczonego oraz osadów z ZM Morliny, 
•	stacji zagęszczania osadu nadmiernego, 
•	zbiornika retencji osadu nadmiernego (ZON), mieszanego (ZOM) i ścieków oczyszczonych (ZSO), 
•	zamkniętej komory fermentacji osadu (ZKF) oraz otwartych komór fermentacji,
•	stacji odwadniania osadu przefermentowanego,
•	składowiska osadów ustabilizowanych.
Osad wstępny powstaje w wyniku sedymentacji łatwo opadających zawiesin w osadniku wstępnym. Następnie z osadnika odbierany jest grawitacyjnie do przepompowni osadu wstępnego, skąd jest przepompowywany do zagęszczacza grawitacyjnego. Zagęszczacz pełni także rolę fermentora i stanowi źródło lotnych kwasów tłuszczowych (LKT). 
Osad wstępny po zagęszczeniu jako osad zagęszczony jest kierowany do komory przy przepompowni osadu wstępnego zagęszczonego, gdzie miesza się z osadem z ZM Morliny. Następnie mieszanina osadów przepompowywana jest do zbiornika osadu mieszanego (ZOM).
Osady przemysłowe z ZM Morliny powstają w zakładowej podczyszczalni ścieków podczas sedymentacji i flotacji ścieków z przemysłu mięsnego a więc: ścieków surowych technologicznych z hal produkcyjnych oraz ścieków surowych z magazynu żywca i jeliciarni. Na oczyszczalnię odpady z ZM Morliny są dowożone wozami asenizacyjnymi i kierowane do komory przy przepompowni.
Osad nadmierny powstaje w procesach biologicznego oczyszczania ścieków i wydzielany jest w osadnikach wtórnych. Z osadnika wtórnego trafia na przepompownię, skąd przepompowywany jest do zbiornika osadu nadmiernego (ZON), przy stacji odwadniania                       i zagęszczania osadu. Ze zbiornika osad trafia na zagęszczarkę bębnową, a następnie  przepompowywany jest do zbiornika osadów mieszanych (ZOM), gdzie jest mieszany z osadem wstępnym zagęszczonym oraz osadami z ZM Morliny. 
Osad chemiczny powstaje okresowo, w wyniku dozowania reagentów chemicznych. Zastosowanie koagulantu PIX (siarczan żelaza) umożliwia poprawę efektywności usuwania fosforu, koagulacji ulegają związki chemiczne występujące w postaci mikrozawiesin i koloidów. Osad chemiczny sedymentuje w osadnikach wtórnych i razem z osadem nadmiernym biologicznym jest odpompowany i kierowany do zamkniętej komory fermentacji (ZKF).
Stabilizacja osadów i wytwarzanie biogazu. Zamknięta komora fermentacyjna na oczyszczalni ścieków w Ostródzie ze względu na kształt należy do typu komór "klasyczno-europejskich". Kształt komory fermentacyjnej umożliwia wymianę materii pomiędzy biomasą               a doprowadzanym osadem, a także dobre wykorzystanie całej objętości komory. Rozwiązanie konstrukcyjne zapobiega tworzeniu się złogów osadów na dnie komory oraz ogranicza powstawanie warstwy kożucha w górnej części komory.
ZKF stanowi zbiornik żelbetonowy w podziemnej części i stalowy w nadziemnej o średnicy 20 m. Izolowany jest warstwą (10 cm) półtwardej wełny mineralnej i pokryty z zewnątrz blachą ocynkowaną i powlekaną.
Cyrkulację osadów w komorze zapewnia zainstalowane mieszadło śmigłowe Redor                    o wysokiej efektywności mieszania i niskim poborze mocy. W najwyższym punkcie ZKF-u znajduje się ujęcie biogazu wraz z instalacją gazową, wyposażoną w bezpiecznik płynowy podciśnienia i nadciśnienia, który zabezpiecza ZKF oraz instalację biogazowi przed niekontrolowanym wzrostem ciśnienia. Przy części dachowej zamkniętej komory fermentacyjnej zamontowany jest zespół pięciu przegród  dopływowo-odbiorczych osadu – z trzema zastawkami. Wszystkie elementy wyposażenia komory, a więc: ujęcie biogazu, przewody osadowe, przewody biogazu, przewody montażu bezpieczników płynowego i mechanicznego wykonane są ze stali nierdzewnej. Ponadto dla zabezpieczenia instalacji biogazowej przed przedostaniem się piany, na zewnątrz komory zainstalowano łapacz piany i osadu. 
Z dna zamkniętej komory fermentacyjnej za pomocą pompy obiegowej osad jest podawany na wymienniki ciepła i recyrkulowany. Po podgrzaniu w wymiennikach osad przefermentowany jest mieszany z osadem świeżym ze zbiornika ZOM i poprzez zbiornik przelewowy trafia do zamkniętej komory fermentacji. 
Po przefermentowaniu w ZKF osad trafia do otwartych komór fermentacyjnych (OKF), w których zachodzi proces dofermentowania. Następnie osad trafia na prasę taśmową i po odwodnieniu transportowany jest na składowisko osadu. 
Podczas mezofilowej fermentacji metanowej osadów powstaje biogaz. Biogaz jest odsiarczany w dwóch odsiarczalniach suchych za pomocą rudy darniowej. Następnie trafia do zbiornika biogazu, skąd kierowany jest na agregat prądotwórczy o mocy 186 kVA i do kotłowni. Prąd z agregatu wykorzystany jest na potrzeby oczyszczalni. Dobowa produkcja biogazu wynosi około 2000m3.
Uzdatnianie gazu fermentacyjnego. Na oczyszczalni ścieków w Tyrowie stosuje się odsiarczanie suche przy użyciu rudy darniowej. Oczyszczalnia posiada dwa odsiarczacze, zawierające około 1 m3 rudy, które mogą pracować w systemie szeregowo-równoległym.
Magazynowanie gazu fermentacyjnego. Biogaz po odsiarczeniu trafia do zbiornika biogazu o pojemności 780 m3. 
Gaz fermentacyjny magazynowany jest w zbiorniku dwupowłokowym firmy Sattler z systemem regulacji ciśnienia za pomocą sprężonego powietrza. W zbiorniku umieszczonym na żelbetonowym fundamencie rozpostarta jest powłoka denna. Wewnątrz zbiornika znajduje się elastyczna powłoka wewnętrzna, która zmienia swój kształt w zależności od natężenia dopływu i rozbioru gazu. Powłoka zewnętrzna ma kształt kuli. Utrzymuje ona stabilny kształt dzięki dmuchawie powietrza, pracującej w trybie ciągłym. 
Ze zbiornika za pomocą węzła rozdzielczego (system zasuw) biogaz jest kierowany do dmuchawy Meidingera (podwyższa ciśnienie biogazu z 2 kPa do 5,5 kPa). Alternatywnie,                    w przypadku nadmiaru produkcji biogaz kierowany do pochodni biogazu. Blok energetyczno-cieplny składa się z kotłowni biogazowo-gazowej i zespołu prądotwórczego z odzyskiem ciepła.
Kotłownia wyposażona jest w dwa kotły marki De Dietrich o mocy 505 kW każdy,                    z których jeden może być zasilany gazem ziemnym (GZ 50) w przypadku braku biogazu.
Zespół prądotwórczy z odzyskiem ciepła składa się z silnika gazowego firmy Man o mocy cieplnej 318 kW i prądnicy Stamford o mocy elektrycznej 186 kVA. Prąd produkowany w zespole prądotwórczym zabezpiecza w 40% zapotrzebowanie oczyszczalni na energię elektryczną. Z niego zasilane są wszystkie urządzenia oczyszczalni ścieków z wyjątkiem dmuchaw napowietrzających              i systemu automatycznego.
Energia cieplna powstała w bloku energetyczno-cieplnym w całości zabezpiecza potrzeby oczyszczalni w tym zakresie nawet w warunkach przeciętnej zimy (jeżeli temperatura nie spada             < - 15ºC).
Poniżej w tabeli 5.16. przedstawiono charakterystykę ścieków dopływających do oczyszczalni (stężenia wskaźników zanieczyszczeń w próbkach średniodobowych ścieków surowych mieszanych dopływających i dowożonych do oczyszczalni), ścieków oczyszczonych odprowadzanych z oczyszczalni do odbiornika naturalnego (stężenia wskaźników zanieczyszczeń            w próbkach średniodobowych ścieków oczyszczonych), efekt oczyszczania ścieków (procent redukcji zanieczyszczeń) oraz wartości dopuszczalne (maksymalne) wskaźników zanieczyszczeń, jakimi powinny charakteryzować się ścieki oczyszczone odpływające z oczyszczalni.
Tab. 5.16. Efekt oczyszczania ścieków w oczyszczalni w Tyrowie (2008 r)

Wskaźniki zanieczyszczeń	Efekt oczyszczania ścieków		Najwyższe dopuszczalne wielkości wg. pozwolenia wodno – prawnego	Warunki według obowiązujących przepisów – rozporządzenia Ministra Środowiska	
		Wielkości wskaźników zanieczyszczeń w ściekach dopływających 	Wielkości wskaźników zanieczyszczeń w ściekach oczyszczonych 	Procent redukcji zanieczy-szczeń 
		Najwyższe dopuszczalne wielkości	Minimalna redukcja wielkości

(%)	
BZT5	gO2/m2	1010	13,0	98,7	15,0	15	90	
ChZT	gO2/m2	1424	56,0	96,1	100,0	125	75	
Zawiesina ogólna	mg/dm3	842	5,0	99,4	40,0	35	90	
Azot całkowity	g/m3	97	10,0	89,7	30,0	15	80	
Fosfor całkowity	g/m3	24	1,0	95,8	1,5	2	85	
dane źródłowe PWiK w Tyrowie

Zagospodarowanie osadów powstających w procesie oczyszczania ścieków to problem,              z którym boryka się wielu eksploatatorów oczyszczalni. W nowo wybudowanych lub zmodernizowanych oczyszczalniach wprowadza się zwiększony stopień oczyszczania ścieków, co wiąże się z powstawaniem co raz większej ilości osadów ściekowych. Przeróbka osadów stanowiąca jeszcze do niedawna zadanie drugorzędne w stosunku do oczyszczania ścieków, obecnie stanowi proces równorzędny. Zostało to podyktowane zmianą przepisów prawnych, które musiały zostać dostosowane do zapisów zawartych w Konstytucji oraz przepisach unijnych.
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628) nakłada obowiązek prowadzenia odzysku powstających odpadów. Jedną z form odzysku jest rolnicze wykorzystanie, które stosuje PWiK Ostróda.
Osad ściekowy zawiera duże ilości azotu, fosforu, wapnia, magnezu oraz substancji organicznych, dlatego spełnia podobną funkcje jak nawóz organiczny. Poprawia strukturę i żyzność piaszczystych gleb. Rolnicze wykorzystanie komunalnego osadu ściekowego jest zgodne ze Zwykłą Dobrą Praktyką Rolniczą (ZDPR). 
Przefermentowany i odwodniony komunalny osad ściekowy powstający w oczyszczalni ścieków w Tyrowie poddawany jest ocenie jakościowej zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 1 sierpnia 2002 r. w sprawie komunalnych osadów ściekowych (Dz. U. Nr 134, poz. 1140). Wielkości stężeń metali ciężkich w osadzie, charakteryzują się stałymi wartościami              i zgodnie z wymienionym powyżej rozporządzeniem kwalifikują go do rolniczego wykorzystania. W osadzie ponadto nie stwierdza się bakterii z rodzaju Salmonella oraz jaj pasożytów jelitowych. W momencie stwierdzenia, że osad nadaje się do rolniczego wykorzystania przekazywany jest odbiorcy, którym jest rolnik.
Ścieki oczyszczone z oczyszczalni ścieków odprowadzane są grawitacyjnie kolektorem              o średnicy 600 mm i dl. 5760m do cieku Samborowo w km 1+670 i dalej do rzeki Drwęcy                     w km 164+700. 
Rzeka Drwęca jest jedną z większych rzek województwa warmińsko-mazurskiego, Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Ostróda Sp. z o.o. w Tyrowie stara się poprzez swoje działania wpływać na poprawę gospodarki wodno-ściekowej w regionie. Zmodernizowana w 2002 roku oczyszczalnia ścieków w Tyrowie spełnia standardy jakości ścieków oczyszczonych dzięki czemu chronione są zasoby wodne rzeki Drwęcy, a tym samym rzeki Wisły.

Oczyszczalnie ścieków w Szyldaku, Samborowie, Smykówku i Klonowie

Tab. 5.17. Charakterystyka oczyszczalni w Szyldaku, Samborowie, Smykówku i Klonowie
         – gmina Ostróda (stan 2007 r)
Lp.	Dane charakterystyczne	Oczyszczalnia 
w Szyldaku	Oczyszczalnia 
w Samborowie	Oczyszczalnia
w Smykówku	Oczyszczalnia w Klonowie	
1.	Rok przekazania do eksploatacji	1983	1994	1985	2007	
3. 	Liczba ludności obsługiwanych przez oczyszczalnię 	60	1450	250	765	
4.	Miejscowości obsługiwane przez oczyszczalnię	Lipowo	Samborowo	Wysoka Wieś, Klonowo	Szyldak	
5.	Przepustowość oczyszczalni (m3/d)	110	380	100	50	
6.	Ilość ścieków dopływających (dam3)	26	35	8	28	
9.	Osady wytworozne (tona s.m./rok)	10	20	5	5	
10.	Sposób zagospodarowania osadów ściekowych	składowanie	składowanie	składowanie	składowanie

	
11.	Ładunki zanieczyszczeń w ściekach dopływających (kg/rok):
  - BZT5
  - ChZT 
  - zawiesina ogólna 
  - azot ogólny 
  - fosfor ogólny 	

763
1155
525
0
0	

36121
66232
43317
4233
814	

5621
11147
8618
0
0	

10781
14083
8525
2747
604	
12.	Ładunki zanieczyszczeń w ściekach oczyszczonych (kg/rok):
  - BZT5
  - ChZT 
  - zawiesina ogólna 
  - azot ogólny 
  - fosfor ogólny 	

8
11
17
24
19	

902
2830
703
639
156	

4714
8500
3621
1148
187	

683
2070
295
691
157	
13.	Stopień redukcji zanieczyszczeń w oczyszczalni (%):
  - BZT5
  - ChZT 
  - zawiesina ogólna 
  - azot ogólny 
  - fosfor ogólny 	

98,9
99,0
96,8
0
0	

97,5
95,7
98,3
84,9
80,8	

16,1
23,7
57,9
0
0	

93,7
85,3
96,5
74,8
74,0	
dane źródłowe gminy

5.6.5 Kanalizacja deszczowa

Kanalizacja deszczowa na terenie gminy występuje w małym zakresie. Tylko cztery miejscowości na terenie gminy posiadają krótkie odcinki sieci kanalizacji deszczowej: Kajkowo (0,85 km), Wałdowo (0,7 km), Idzbark (1.3 km) i Nowe Siedlisko (0,15 km). W tabeli 5.20. przedstawiono ogólne dane dotyczące kanalizacji deszczowej.

Tab. 5.18. Kanalizacja deszczowa na terenie gminy Ostróda (stan 2007 r)

Miejscowość	Długość kanalizacji deszczowej
(km)	Pozwolenie wodno-prawne	
Urządzenia oczyszczające ścieki	
Odbiornik ścieków	
Kajkowo	2,0	obowiązuje do 31.12.2008	separator UNICOM SYSTEM	typ 60/600	jez. Sajmino	
Wałdowo	0,9	obowiązuje do 04.02.2018		typ 40/400	rów melioracji szczegółowej	
Idzbark	1,3	Obowiązuje do 31.12.2015	osadnik wirowy V2B1-3            z wkładem lamelowym                   15-050418	rów. melioracji szczegółowej	
Nowe Siedlisko	0,15	Brak	b.d.	rów. melioracji szczegółowej	
dane źródłowe gminy

5.6.6. Ocena stanu gospodarki ściekowej

Na terenie gminy ścieki zbierane są kanalizacją sanitarną od ok.46% mieszkańców gminy. Zebrane kanalizacją sanitarną ścieki są oczyszczane w miejskiej oczyszczalni w Tyrowie oraz              w lokalnych mniejszych oczyszczalniach gminnych. 
Przeszło 50% ścieków bytowo – gospodarczych, pochodzących od ludności gminy, nie jest zbierana kanalizacją sanitarną. Część z tych ścieków, gromadzona w zbiornikach bezodpływowych, wywożona jest taborem asenizacyjnym do oczyszczalni ścieków. 
Poza tym można przypuszczać, że część ścieków z tych odprowadzana jest z gospodarstw nielegalnie  bezpośrednio do środowiska (ziemi, rowów melioracyjnych, wód powierzchniowych) bez oczyszczenia.
Stan gospodarki ściekowej ma bezpośredni wpływ na stan czystości wód powierzchniowych i wód gruntowych zalegających płytko od powierzchni ziemi. Stan wód opisany został wcześniej. Aby stan czystości wód poprawić bezwzględnie należy zrealizować na terenie gminy brakujące systemy kanalizacji sanitarnej (obowiązkowo we wszystkich miejscowościach zwodociągowanych), zakończone wysokosprawnymi oczyszczalniami. Według opracowanego przez gminę „Programu gospodarki wodno – ściekowej” gospodarka ściekowa na terenie gminy powinna być rozwiązana w następujących zlewniach:
•	zlewnia miejska – odprowadzenie ścieków do oczyszczalni komunalnej w Tyrowie,
•	zlewnia Stare Jabłonki – odprowadzenie ścieków do oczyszczalni komunalnej w Tyrowie,
•	zlewnia Samborowo – odprowadzenie ścieków do istniejącej oczyszczalni w Samborowie,
•	zlewnia Klonowo – odprowadzenie ścieków do nowej oczyszczalni w Klonowie,
•	zlewnia Smykowo – odprowadzenie ścieków do oczyszczalni komunalnej w Tyrowie,
•	zlewnia Szyldak – odprowadzenie ścieków do zmodernizowanej oczyszczalni w Szyldaku. 
O ile w wyżej wymienionych pierwszych trzech zlewniach gospodarka ściekowa jest w miarę dobrze rozwiązana (wymagane są jedynie przedsięwzięcia rozbudowujące i poszerzające istniejący system o kolejne miejscowości), o tyle w pozostałych trzech zlewniach system kanalizacji sanitarnej, zakończony wysokosprawną oczyszczalnią, powinien być budowany lub przebudowywany. 
                  W związku z przyjętymi nowymi rozwiązaniami projektowymi dotyczącymi obszarów aglomeracji na terenie gminy Ostróda tj. propozycją rozszerzenia aglomeracji zlewni Samborowo           z oczyszczalnią w Samborowie oraz zlewni aglomeracji miasta Ostróda  z oczyszczalnią ścieków w miejscowości Tyrowo, do istniejącej już aglomeracji w Samborowie wyznaczonej Rozporządzeniem Nr 5 Wojewody Warmińsko - Mazurskiego z 11-01-2006 r. w sprawie wyznaczenia aglomeracji Samborowo  / Dz. Urz. Woj. Warm - Maz. z 2006 r. Nr 12 poz. 308 /, zaproponowano włączyć dodatkowo miejscowości: Szyldak, Wyżnice, Durąg, Pancerzyn, Glądy, Ryn, Bednarka, Marynowo, Dziadyk.
Do aglomeracji Ostróda wyznaczonej Rozporządzeniem Nr 47 Wojewody Warmińsko - Mazurskiego z dnia 24-11-2006r. / Dz. Urz. Woj. War. - Maz. Nr 191 poz. 2675 /, zaproponowano włączyć dodatkowo miejscowości: Ostrowin, Grabin, Grabinek. 
Rozszerzenie granic aglomeracji zostało podjęte na etapie analizowania opracowanej koncepcji gospodarki wodno - ściekowej przyjętej aglomeracji Samborowo.
Analiza techniczno - ekonomiczna w/w koncepcji wykazała konieczność  poniesienia znacznych kosztów finansowych związanych z modernizacją istniejącej oczyszczalni ścieków w m. Szyldak, której odbiornikiem oczyszczonych ścieków jest jezioro.
                  W związku z powyższym w ramach  rozszerzenia granic i obszarów aglomeracji, planuje sie prace związane z rozbudową oczyszczalni  w Samborowie oraz budową nowych sieć kanalizacji sanitarnej dla poszczególnych aglomeracji:  

Aglomeracja Samborowo

  a/ Bilans ścieków
     Zakłada się przyjęcie ścieków z całej aglomeracji Samborowo. Nie dopuszcza się przyjęcia 
     ścieków ze składowiska  w Rudnie  bez podczyszczenia oraz zakładów sektora rolnego                             
     / gorzelnie /. Na dotychczasowym obszarze aglomeracji Samborowo zamieszkuje 5570 osób               
     i 1434 na obszarze wnioskowanej o rozszerzenie aglomeracji Samborowo tj. o miejscowości 
     Szyldak, Wyżnice, Durag, Pancerzyn, Glądy,Glądy, Ryn, Bednarka, Marynowo, Dziadyk.                
     Po zsumowaniu ogólna liczba mieszkańców rozszerzonej aglomeracji wyniesie 7.004 osób.
     Na w/w obszarze nie przewiduje się znaczącej ilości turystów w sezonie turystyczno - 
     wypoczynkowym. Wskaźnik jednostkowy ilości ścieków łącznie z wodami przypadkowymi 
     określa się na 0,08 m3/mkd.

     Nie zakłada się skanalizowania wszystkich przysiółków oraz kolonii położonych powyżej 500 m 
     od przebiegu sieci, co ograniczy ilość  mieszkańców o ok. 15 %.
     Łączna ilość ścieków  do odprowadzenia na oczyszczalnię:
                        Q śr. d  = 7004 x 0,08 x 0,85 = 476 m3/d
                        Q max. d = 476 x 1,2 = 570 m3 /d,
   
  1. Ocena wielkości oczyszczalni.
        Wielkość oczyszczalni określona parametrami przepustowymi Q = 500 m3 /d nie jest 
        przystosowana do przyjęcia całej ilości ścieków z aglomeracji.
        W związku z powyższym  należy rozbudować oczyszczalnię do parametrów Q śr. d = 476 m3/d       
         i Q max d = 570 m3/d.

         1.1. Część mechaniczna
          W pierwszej kolejności planuje się rozbudowę części mechanicznej do przyjęcia ścieków              
          z systemów pompowych przewidywanych w ilości 80 m3/h .
          Do usuwania zanieczyszczeń powyżej 3 mm planuje się krat mechaniczną schodową                     
          o parametrach powyżej 25 l/sek. przy spiętrzeniu 350/150 mm.
          Sterowanie kraty samoczynne związane z poziomem ścieków w korycie kontenera.

          1.2 Część biologiczna 
          Rozbudowa części biologicznej będzie prowadzona w trzech etapach:
          - przebudowa komory retencji oraz beztlenowej w celu zwiększenia pojemności retencji oraz 
            przystosowanie komory niedotlenionej na komorę anoksy do współpracy z trzema 
            reaktorami biologicznymi,
          - rozbudowa reaktorów biologicznych o trzeci reaktor złożony z komory nitryfikacji oraz 
            osadnika wtórnego,
          - remont istniejących obiektów obejmujący wymianę systemów pompujących, mieszających, 
            systemów napowietrzania oraz rur centralnych i przelewów osadników wtórnych.
            W ramach w/w rozbudowy zakłada się budowę dla trzeciego reaktora stację dmuchaw 
             sprężonego powietrza. 

            1.3 Część osadowa
            W zależności od określenia sposobu postępowania z osadami należy przewidzieć wymianę 
             prasy komorowej na prasę taśmową przystosowaną do odwodnienia zwiększonej ilości 
             osadów.

           1.4 Infrastruktura, obiekty towarzyszące
            W ramach rozbudowy oczyszczalni o trzeci reaktor biologiczny należy  przystosować układ 
            komunikacyjny oraz sieci podziemne.
            Dotychczasowy punkt przyjmowania ścieków dowożonych należy rozbudować o stację 
            zlewczą z systemem identyfikacji przewoźnika oraz przebudować przepompownię ścieków 
            własnych poprzez wymianę wielkości pomp na system N Flygt oraz dostosować rurociąg 
            tłoczny z przepompowni. 

   b/  Sieć kanalizacyjna
    1. Istniejąca sieć kanalizacyjna -  15,8 km
    2. Planowana do budowy sieć kanalizacyjna przyjęta do realizacji zgodnie z Planem Rozwoju 
        Lokalnego Gminy Ostróda oraz koncepcją i aneksem do koncepcji gospodarki ściekowej 
        rozszerzonej aglomeracji Samborowo - 95,25 km.

   Aglomeracja Ostróda

  a/ Bilans ścieków
     Zakłada się przyjęcie ścieków z całej aglomeracji Ostróda znajdującej się na terenie Gminy 
     Ostróda.
     W ramach proponowanej aglomeracji przewiduje się przyjęcie  ścieków przemysłowych                     
     / zakłady przetwórstwa mięsnego / po ich podczyszczeniu. 
     Na dotychczasowym obszarze aglomeracji Ostróda znajdującej się na terenie Gminy Ostróda 
     zamieszkuje 6.817 osób i 789 osób na obszarze wnioskowanym o rozszerzenie aglomeracji 
    Ostróda tj o miejscowości Ostrowin, Grabin, Grabinek. 
     Po zsumowaniu ogólna liczba mieszkańców  w rozszerzonej aglomeracji wyniesie 7.606 osób.
     Na w/w obszarze przewiduje się ok. 1000 osób  w sezonie turystyczno - wypoczynkowym.  
     Wskaźnik jednostkowy ilości ścieków łącznie z wodami przypadkowymi określa się na                
      0,08 m3/mkd. Nie zakłada się skanalizowania wszystkich przysiółków oraz kolonii położonych 
      powyżej 500 m od przebiegu sieci, co ograniczy ilość mieszkańców o ok. 15 %.

                              Q śr. d  = 8.606 x 0,08 x 0,85 = 585,2 m3/d + 400 m3/d 
                                           / ścieki przemysłowe / = 985,2 m2/d
                              Q max. d  = 585,2 x 1,2 = 702,2 m3/d + 400 m3/d
                                           / ścieki przemysłowe / = 1.102,2 m3/d

1. Ocena wielkości oczyszczalni
    Ścieki z proponowanej aglomeracji z terenu gminy wiejskiej Ostróda będą odprowadzane do 
    przyjętej już aglomeracji w Ostródzie z oczyszczalnią  w Tyrowie. 
    W/w oczyszczalnia posiada znaczą rezerwę odbioru ścieków surowych.
    
  a/ Sieć kanalizacyjna

   1. Istniejąca sieć kanalizacyjna - 87,8 km
   2. Planowana do budowy sieć kanalizacyjna przyjęta do realizacji zgodnie z Planem Rozwoju 
       Lokalnego Gminy Ostróda oraz koncepcją budowy kanalizacji sanitarnej rozszerzonej 
       aglomeracji Ostróda -  51,8 km

  3. Określenie ładunku zanieczyszczeń

    Ładunek zanieczyszczeń dla w/w aglomeracji przyjęto wg ilości mieszkańców, która objęta 
    będzie kanalizacją zbiorową. Dla określenia ładunku przyjęto ładunek jednostkowy:
    - BZT5 - 65 g/Md,
    - ChZT - 165g/Md
    - zawiesina ogólna - 78 g/Md. 
 
     Ładunek zanieczyszczeń dla podczyszczonych ścieków przemysłowych:
     - BZT5 - 800 mgO2/l,
     - ChZT - 1600 mgO2/l
     - zawiesina ogólna - 800 mg/l

   Zbiorcze zestawienie ładunku zanieczyszczeń dla gminy Ostróda w proponowanych aglomeracjach

L/p	Wyszczególnienie	a/ ludność
b/ m3/d 
	BZT5          kg /d	ChZT
kg/d	zaw.
kg  	
1	Rozszerzona aglomeracja miasta Ostróda:
a/ mieszkańcy
b/ ścieki przemysłowe  
   podczyszczone	

8.606

400	

559,4

320,0	

1.420,0

640,0	

671,3

320,0	
2	Rozszerzona aglomeracja Samborowo	7.004	455,3	1.155,7	546,3	

5.7. Gospodarka odpadami

Gmina Ostróda należy do Związku Gmin Regionu Ostródzko – Iławskiego „Czyste Środowisko”. Do podstawowych, statutowych zadań Związku obok, zadań związanych z budową            i utrzymaniem ekologicznego składowiska odpadów komunalnych, należy gospodarka odpadami komunalnymi na terenie gmin członkowskich. W okresie opracowywania Programu Ochrony Środowiska Związek nie posiadał aktualnego Planu Gospodarki Odpadami. Dane będące podstawą opracowania niniejszego rozdziału pochodzą z opracowania: „ Koncepcja gospodarki odpadami komunalnymi na terenie gmin zrzeszonych w Związku Gmin Regionu Ostródzko – Iławskiego ‘Czyste środowisko” z września 2007 roku.

5.7.1 Aktualny stan gospodarki odpadami na terenie gminy Ostróda.

Podstawowym źródłem powstawania odpadów komunalnych są gospodarstwa domowe oraz obiekty infrastruktury – placówki handlowe, usługowe, zakłady rzemieślnicze, obiekty użyteczności publicznej.
Według opracowanej „Koncepcji gospodarki odpadami komunalnymi na terenie gmin zrzeszonych w Związku Gmin Regionu Ostródzko – Iławskiego ‘Czyste środowisko” ilość odpadów wytwarzanych na terenie gminy Ostróda wynosi ogółem 5 217 Mg/rok – w tym odpady            z gospodarstw domowych: 4 695 Mg/rok, odpady z obiektów infrastruktury 522 Mg/rok. Liczba mieszańców gminy objętych zbiórką odpadów wynosi 15078, co stanowi około 96% ogólnej liczby mieszkańców. 
Na terenie gminy Ostróda funkcjonują obecnie 4 przedsiębiorstwa odpowiedzialne za zbiórkę i transport odpadów. Wymienione one zostały w Tabeli 5.19:

Tab. 5.19. Podmioty gospodarcze zajmujące się zbiórką stałych odpadów komunalnych  na terenie gminy
Lp.	Nazwa podmiotu	Adres	
1.	P.U.K	ul. 3-go Maja 8, 14-100 Ostróda	
2.	Przedsiębiorstwo Remontowo – Budowlane Sp. z o. o.	ul. Paderewskiego 5, 14-100 Ostróda	
3.	‘Ostróda – Recycling’ Jaskółowska Edyta	ul. Jaracza 12/4, 14-100 Ostróda	
4.	Kończanin Karol	ul. Lipowa 5, 14-100 Ostróda	

Odpady komunalne wywożone są przez jednostki transportowe podmiotów odpowiedzialnych na Składowisko Odpadów w miejscowości Rudno. Właścicielem                                    i użytkownikiem składowiska jest Związek Gmin Regionu Ostródzko – Iławskiego „Czyste Środowisko”. Obecnie na składowisku gromadzone są głównie odpady komunalne, składowane są nieselektywnie na eksploatowanym obszarze składowiska bez wydzielonych sektorów i kwater. Płynne odpady komunalne (ścieki ze zbiorników bezodpływowych) wywożone są do oczyszczalni ścieków.
Na terenie gminy Ostróda do gromadzenia odpadów komunalnych wykorzystywane są przede wszystkim pojemniki typu SM 110, SM 1100, kontenery P7 oraz inne pojemniki                       o pojemności 120 l i 240 l, a także worki. Łączna ilość pojemników i kontenerów wykorzystywanych we wszystkich miejscowościach gminy do gromadzenia odpadów wynosi:
●	2745 szt. pojemników SM 110,
●	106 szt. pojemników SM 1100,
●	2 szt. kontenerów KP 7,
●	18 szt. pojemników o poj. 120 l,
●	22 szt. pojemników o poj. 240 l,
●	10 szt. worków. 

Na omawianym terenie prowadzona jest selektywna zbiórka odpadów. Odzyskiwanie surowców wtórnych na terenie gminy odbywa się poprzez selektywną zbiórkę makulatury, tworzyw sztucznych i szkła oraz poprzez ich skup. Surowców wtórnych w punktach skupu. Ponadto                    w miejscowości Morliny funkcjonuje Baza Segregacji Odpadów, która jest prowadzona przez P.U.K. Sp. z o.o. w Ostródzie. Obecnie nie wszystkie miejscowości na obszarze gminy są objęte selektywna zbiórką odpadów, na terenie gminy zlokalizowanych jest 100 niepełnych punktów selektywnej zbiórki odpadów (nie ma w tych punktach kompletu pojemników, brak jest pojemników głównie na zbiórkę makulatury). Aktualnie jest rozstawionych:
●	2 pojemniki na makulaturę,
●	95 pojemników na tworzywa sztuczne,
●	100 pojemników na szkło.
W tabeli poniżej przedstawiono ilość rozstawionych w poszczególnych miejscowościach pojemników do segregacji.

Tab. 5.20. Selektywna zbiórka odpadów na terenie gminy – wykaz pojemników
Lp.	Miejscowość	makulatura	tworzywa
sztuczne	szkło	
1.	Samborowo	ilość pojemników		9	6	
2.	Wirwajdy	ilość pojemników		1		
3.	Tyrowo	ilość pojemników	1	5	6	
4.	Grabin	ilość pojemników		1	2	
5.	Grabinek	ilość pojemników		1	2	
6.	Szyldak	ilość pojemników		6	2	
7.	Ostrowin	ilość pojemników		2	2	
8.	Idzbark	ilość pojemników		3	4	
9.	Stare Jabłonki	ilość pojemników		6	6	
10.	Staszkowo	ilość pojemników		2	2	
11.	Kątno	ilość pojemników		1	2	
12.	Zwierzewo	ilość pojemników		3	6	
13.	Lubajny	ilość pojemników		3	2	
14.	Nowe Siedlisko	ilość pojemników		3	2	
15.	Górka	ilość pojemników		1	2	
16.	Giętlewo	ilość pojemników		1	2	
17.	Worniny	ilość pojemników		1		
18.	Lichtajny	ilość pojemników		2	2	
19.	Durąg	ilość pojemników		2	2	
20.	Pancerzyn	ilość pojemników		1		
21.	Ryn	ilość pojemników		1	2	
22.	Kraplewo	ilość pojemników		1	2	
23.	Brzydowo	ilość pojemników		3	4	
24.	Ornowo	ilość pojemników		2	2	
25.	Smykowo	ilość pojemników		1	2	
26.	Smykówko	ilość pojemników		2	2	
27.	Bałcyny	ilość pojemników		1	2	
28.	Lipowo	ilość pojemników		3	4	
29.	Reszki	ilość pojemników		1	2	
30.	Turznica	ilość pojemników		2	2	
31.	Zajączki	ilość pojemników		1	2	
32.	Glaznoty	ilość pojemników		1		
33.	Wygoda	ilość pojemników		1		
34.	Klonowo	ilość pojemników		1	2	
35.	Wysoka Wieś	ilość pojemników		1		
36.	Pietrzwałd	ilość pojemników		3	2	
37.	Naprom	ilość pojemników		1	2	
38.	Ryńskie	ilość pojemników		1	2	
39.	Morliny	ilość pojemników		2	2	
40.	Nastajki	ilość pojemników		1		
41.	Gierłoż Mazurska	ilość pojemników		1	2	
42.	Wałdowo	ilość pojemników	1	2	2	
43.	Kajkowo	ilość pojemników		4	4	
44.	Warlity	ilość pojemników		1	2	
45.	Międzylesie	ilość pojemników		2	2	
46.	Mała Ruś	ilość pojemników		1		
	OGÓŁEM:	2	95	100	

5.7.2. Koncepcja organizacji gospodarki odpadami na terenie gminy Ostróda 

Obecnie gospodarka odpadami na terenie gminy Ostróda sprowadza się głównie do zbiórki odpadów mieszanych i deponowaniu ich na składowisku. Wprowadzone ostatnio przepisy dotyczące odpadów, narzucają na samorządy lokalne nowe obowiązki polegające głównie na:
●	konieczności wdrażania nowych technologii opierających się na odzysku surowców wtórnych, 
●	maksymalnym wykorzystaniu odpadów, 
●	deponowaniu na składowisku jedynie takich odpadów, których nie można zagospodarować w inny sposób. 
Podstawową realizacji założeń koncepcji gospodarki odpadami na terenie gmin zrzeszonych                w Związku jest ukończenie inwestycji polegającej na rozbudowie i modernizacji składowiska odpadów w Rudnie. 
Projekt ten zakłada budowę Zakładu Unieszkodliwiania Odpadów Komunalnych w ramach którego funkcjonować będzie sortownia odpadów, kompostownia oraz składowisko, na którym deponowane będą odpady niekwalifikujące się do odzysku. Projekt przewiduje także modernizację składowiska poprzez uszczelnienie podłoża oraz stworzenie pełnej, wymaganej dla tego typu obiektów, infrastruktury. Według założeń koncepcji gospodarki Odpadami na terenie gmin zrzeszonych w Związku „Czyste Środowisko” bezpośrednio na składowisku deponowane powinny być tylko te odpady, których wykorzystanie gospodarcze jest niemożliwe lub ekonomicznie nieuzasadnione; nie powinny one zawierać surowców wtórnych ani odpadów organicznych ulegających biodegradacji. Skład morfologiczny deponowanych odpadów stanowi wizerunek całej gospodarki odpadami – zarówno tej prowadzonej w ZOUK jak i na terenie gmin.
Po zakończeniu budowy Zakładu Unieszkodliwiania Odpadów Komunalnych w Rudnie zmianie ulegną podstawowe założenia, na których opiera się gospodarka odpadami na terenie gminy Ostróda oraz pozostałych zrzeszonych w Związku gmin. Poza zmianami w organizacji nastąpi intensyfikacja w zakresie gromadzenia, zbiórki i transportu odpadów, wymuszona przepisami prawnymi. Założone w „Krajowym planie gospodarki odpadami 2010” poziomy odzysku i recyklingu odpadów wymagają wprowadzenia na szeroką skalę selektywnej zbiórki odpadów u źródeł i sortowania odpadów na terenie ZUOK w Rudnie.  
Według założeń „Koncepcji…” organizacja systemu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie gminy Ostróda będzie ogólnie składała się z:
A.	gospodarki odpadami resztkowymi (odpadami komunalnymi nie zbieranymi selektywnie), 
B.	gospodarki odpadami zbieranymi selektywnie. 
Organizacja gospodarki odpadami resztkowymi (odpadami komunalnymi niezbieranymi selektywnie) będzie się polegać przede wszystkim na stałym gromadzeniu odpadów resztkowych w pojemnikach, podstawionych do tego celu przy budynkach i posesjach, oraz prowadzonej okresowo zbiórce odpadów resztkowych, zgromadzonych w pojemnikach, przez podmioty powołane do tego       i transporcie do Zakładu Unieszkodliwiania Odpadów Komunalnych (ZUOK) w Rudnie. 
Gospodarka odpadami zbieranymi selektywnie opierać się będzie na: selektywnej zbiórce „bioodpadów” prowadzonej u źródła ich powstawania, zbiórce surowców wtórnych (szkło, makulatura, tworzywa sztuczne, metale) „w gniazdach”, oraz selektywnej zbiórce w zbiornicy gromadzenia przejściowego odpadów.
Według założeń „Koncepcji…” przyjmuje się, że selektywną zbiórką „bioodpadów”               u źródła docelowo objętych zostanie 30% bioodpadów w gminie. Zakłada się ustawienie u źródła, obok pojemnika na odpady resztkowe, pojemników na bioodpady. W zabudowie wielorodzinnej          w pojemnikach będą gromadzone głównie odpady kuchenne. W zabudowie jednorodzinnej, obok odpadów kuchennych, w pojemnikach mogą być także gromadzone odpady zielone (odpady            z przydomowych ogrodów). Pojemniki przeznaczone do gromadzenia bioodpadów powinny posiadać otwory wentylacyjne. Wentylacja pojemnika umożliwia wstępne kompostowanie bioodpadów w pojemniku, przeciwdziała ich zagniewaniu, ogranicza powstawanie zapachów złowonnych oraz upłynnienie odpadów. 
Zebrane u źródła bioodpady będą transportowane do kompostowni ZUOK w Rudnie (lub mogą być kompostowane wspólnie z odwodnionymi osadami ściekowymi na terenie kompostowni zorganizowanej np. przy oczyszczalni ścieków). Przy zakładanej, obejmującej 30% zbiórce bioodpadów w gminie, roczna masa bioodpadów zebranych wyniesie 269 Mg/rok.  

Selektywna zbiórka odpadów w „gniazdach”
Selektywna zbiórka odpadów będzie rozwijana w oparciu o dotychczasowe trendy organizowania punktów zbiórki – „gniazd”. „Gniazdo” do selektywnej zbiórki odpadów będzie składało się z czterech lub pięciu pojemników, w których będzie gromadzona selektywnie: makulatura, tworzywa sztuczne, szkło białe, szkło kolorowe i metale (w niektórych gniazdach).           Na terenie gminy przewidziano powstanie docelowo 133 punktów (gniazd) gromadzenia i zbiórki odpadów. Jeden punkt będzie zbierał średnio odpady od 118 mieszkańców. 
Obecnie na obszarze gminy zlokalizowanych jest 100 punktów selektywnej zbiórki odpadów, wiele z nich jest niepełnych – brakuje przede wszystkim pojemników do gromadzenia makulatury.

Selektywna zbiórka w zbiornicy gromadzenia przejściowego odpadów
W zbiornicy gromadzenia przejściowego odpadów będzie prowadzona selektywna zbiórka wszystkich odpadów komunalnych dowiezionych indywidualnie przez wytwórcę odpadów, w tym resztkowych, dostarczonych przez mieszkańców gminy, ale głównie odpadów problemowych              (w tym niebezpiecznych). Odpady te w zależności od ich rodzaju będą gromadzone selektywnie na terenie zbiornicy do momentu nagromadzenia w ilości ekonomicznej dla transporu.
W zbiornicy, w zależności od rodzaju, odpady gromadzone będą w pojemnikach, kontenerach, boksach oraz luzem na otwartej lub zadaszonej przestrzeni (pod wiatą). 
W zbiornicy gromadzone i zbierane będą następujące odpady:
•	zużyte baterie i akumulatory – w pojemnikach pod wiatą, 
•	zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny – w pojemnikach lub kontenerach oraz boksach pod wiatą, 
•	środki chemiczne (w tym farby i lakiery) – w pojemnikach lub kontenerach oraz boksach pod wiatą, 
•	meble i inne odpadywielkogabarytowe – w boksach pod wiatą,
•	odpady objęte tradycyjną zbiórką selektywną (makulatura, tworzywa sztuczne, szkło, metale, tekstylia) – w pojemnikach do selektywnej zbiórki na otwartej przestrzeni,
•	opony samochodowe – w boksach na otwartej przestrzeni,
•	żużel – w boksie na otwartej przestrzeni,
•	gruz budowlany – w wydzielonym miejscu na otwartej przestrzeni, 
•	inne selektywnie gromadzone odpady – w zależności od ich charakteru,
•	odpadów resztkowych – w kontenerach pod zadaszeniem. 
Zgromadzone w zbiornicy odpady mają być przekazywane do ZOUK w Rudnie lub innym specjalistycznym podmiotom zajmującymi się unieszkodliwianiem odpadów. Przewiduje się również prowadzenie w wąskim zakresie odzysku niektórych odpadów w celu gospodarczego ich wykorzystania (np. gruzu budowlanego do stabilizacji wiejskich dróg nieutwardzonych).

5.7.3. Planowane obiekty infrastruktury gospodarki odpadami

Obok ukończenia budowy i modernizacji składowiska w Rudnie, dla sprawnego funkcjonowania gospodarki odpadami na terenie gminy należy stworzyć zbiornicę gromadzenia przejściowego odpadów komunalnych oraz stację przeładunkową odpadów. Oba omawiane obiekty powstać mają w Morlinach w oparciu o infrastrukturę istniejącej Bazy Segregacji Odpadów. Stacja przeładunkowa będzie miała charakter rejonowy i będzie przyjmowała odpady z terenów miasta             i gminy Ostróda, miasta i gminy Miłomłyn oraz gmin: Dąbrówko, Grunwald i Łukta.

Zadaniem stacji będzie zapewnienie:
●	rozładunku odpadów z samochodów śmieciarek,
●	załadunku odpadów do kontenerów o dużej pojemności,
●	kilkukrotne zagęszczenie odpadów, transport zagęszczonych odpadów środkami o dużej ładowności.

5.8. Pozostałe zasoby naturalne i ich eksploatacja

5.8.1. Kopaliny, wyrobiska eksploatacyjne i poeksploatacyjne

Na obszarze gminy Ostróda występują głównie złoża kopalin pospolitych, które mają zastosowanie w budownictwie.
Wśród kopalin budowlanych występują złoża kruszywa naturalnego i niewielkie pokłady surowców ilastych ceramiki budowlanej. Ich powstanie wiąże się z działalnością lądolodu skandynawskiego. Największe są zasoby złóż kruszywa naturalnego zlokalizowane w 3 złożach (według stanu na koniec 2001 roku). Zasoby złóż surowców ilastych ceramiki budowlanej są niewielkie – wynoszą 713 tys. ton i zalegają w złożu Górczyn gm. Ostróda.
Brak jest na terenie gminy udokumentowanych złóż kopalin rolniczych – głównie kredy              i torfów. Zapewne na terenie gminy istnieją zasoby tych kopalin, lecz brak jest badań ich zasobności. 
Podstawowe zmiany w środowisku związane z eksploatacją kopalin pospolitych, to zmian        a rzeźby terenu i degradacja pokrywy glebowej. W gminie skala tych zmian jest niewielka. 

 Tab. 5.21. Kopaliny na terenie gminy Ostróda (stan koniec roku 2001)

Nazwa kopaliny	
Nazwa złoża	Zasoby geologiczne bilansowe
(tys. ton)	Wydobycie roczne 
(tys. ton)	

Kruszywo naturalne	Idzbark	251		
	Ornowo / Lesiak Ostródzki /	132	16	
Surowce ilaste ceramiki budowlanej	Górczyn	713		
	dane źródłowe: „Program Ochrony Środowiska powiatu Ostródzkiego”

Eksploatacja kopalin nastręcza pewnych problemów, z których najważniejsze to:
•	brak pełnego udokumentowania zasobów kopalin,
•	niekorzystne, trwałe przekształcanie krajobrazu,
•	nielegalne pozyskiwanie kopalin; bez posiadania koncesji, a więc w sposób nie odpowiadający sztuce wydobycia, psujący złoże, naruszający zasady ochrony środowiska, pozostawiając wyrobisko bez rekultywacji,
•	lokalizacja złóż, szczególnie torfu i kredy na terenach o dużej wartości przyrodniczej, a więc konfliktogennych (organizacje ekologiczne - podmioty eksploatujące).

5.8.2. Zasoby energii odnawialnej

Jednym z założeń zasady zrównoważonego rozwoju jest ograniczanie ilości energii pozyskiwanej ze źródeł konwencjonalnych, głównie spalania kopalin, zaś zwiększanie udziału energii odnawialnej. Wzrost udziału odnawialnych źródeł energii w bilansie paliwowo – energetycznym powinien przyczynić się do poprawy efektywności wykorzystywania i oszczędzania zasobów energetycznych oraz do poprawy stanu środowiska. Do odnawialnych źródeł energii (OZE) zaliczamy energię wiatru, spadku wody, promieniowania słonecznego, geotermalną, biogazu oraz biomasy. 
Wykorzystanie tych źródeł w skali lokalnej w dużym stopniu uzależnione jest od polityki państwa          w tym zakresie, dostępności technologii i urządzeń oraz od warunków lokalnych. Obecnie udział OZE w strukturze zużycia energii pierwotnej w Polsce wynosi ok. 5%. Planuje się systematyczne zwiększanie tej wartości (do 2012 roku powinien osiągnąć wielkość 7%, a w 2020 r – 12%). Obecnie w Polsce wśród źródeł odnawialnych dominuje biomasa, której udział wśród OZE przekracza 98%. Energetyka wodna dostarcza niespełna 2% energii odnawialnej. Pozostałe źródła mają w bilansie ilości produkowanej energii jak dotąd znaczenie marginalne. W polskich realiach rola biomasy będzie dalej rosła. Możliwe jest zwiększanie energii wiatrowej. 
W rejonie gminy Ostróda wykorzystywanie odnawialnych źródeł energii ma charakter jedynie lokalny. Do nich należy wykorzystywanie materiału drzewnego oraz biogazu na cele ciepłownicze. 
Wykorzystywanie drewna na cele grzewcze ma miejsce głównie w budownictwie jednorodzinnym, w gospodarstwach, w których dość powszechne staje się ogrzewanie                                 z wykorzystaniem kominków oraz instalacji z piecami na drewno. Brak jest jednak pełnej informacji na temat ilości i mocy zainstalowanych urządzeń grzewczych. 
To pozytywne zjawisko, szczególnie  w kontekście spalania przez właścicieli domów różnego typu odpadów powodujących znaczne zanieczyszczenie powietrza w okresie zimowym. 
Biogaz to drugie ze źródeł odnawialnej energii. Modernizując komunalną oczyszczalnię ścieków w Tyrowie wyposażono ją w instalację do odzyskiwania biogazu. Dzisiaj produkuje ona ponad 1900 kW energii elektrycznej, co w zupełności zaspakaja potrzeby PWiK. 
W energetyce wodnej obserwujemy stagnację. Powodem jest brak stabilnej polityki odbioru energii, przy dużych kosztach uruchamiania i eksploatacji elektrowni oraz znacznych rozmiarach oddziaływania na środowisko. Tam gdzie siłownie mogłyby funkcjonować nakłada się obowiązek budowy urządzeń umożliwiających migrację ryb, co pogarsza rentowność i powoduje brak zainteresowania ze strony potencjalnych inwestorów. Wykorzystywanie energii wodnej ma zwolenników i przeciwników. Wśród podnoszonych zarzutów przez ekologów jest zbyt poważna ingerencja w środowisko, która powoduje:
•	stwarzanie barier ekologicznych (redukcja poprzez budowę przepławek wydaje się
                niewystarczająca),
•	zmiana charakteru cieku wiążąca się z drastycznym spadkiem wartości przyrodniczej i bioróżnorodności na obszarze cofki, szczególnie w odniesieniu do biocenoz reofilnych,
•	obniżenie estetyki krajobrazu,
•	niekorzystne zmiany poziomu wód gruntowych na obszarze wystąpienia drenacji, 
•	pogarszanie parametrów fizyko-chemicznych wody (choć należy zaznaczyć, że w tym temacie istnieją też poglądy przeciwne),
•	poważne zagrożenie w przypadku wystąpienia awarii lub katastrofy budowlanej. 
Zupełnie nie istnieje w gminie energetyka wiatrowa. Potencjalne możliwości są, szczególnie na terenach skonfigurowanych jak np. rejon Wzgórz Dylewskich. Tam jednak istnienie Parku Krajobrazowego ogranicza lokalizację wiatraków. Z lokalizacją siłowni wiatrowych wiążą się następujące zagrożenia:
•	nowoczesne wiatraki o mocy rzędu 2 MW i średnicy ok. 20 m są budowlami dużymi, w dodatku stawianymi najczęściej w skupieniach, tzw. fermach, więc mogą w znaczącym stopniu oddziaływać na krajobraz, zaś tereny gdzie ich lokalizacja jest planowana są najczęściej chronione jako parki krajobrazowe albo obszary chronionego krajobrazu; 
•	poziom hałasu wytwarzany przez obracający się wirnik jest znaczny i może przekraczać                 100 dB (poziom silnika samolotu odrzutowego), co w pobliżu terenów zabudowanych powodować dużą uciążliwość, a w konsekwencji liczne konflikty społeczne;
•	siłownie te wytwarzają silne pole elektromagnetyczne co powoduje wpadanie w turbiny wędrujących ptaków;
•	drgania gruntu powodowane przez wiatraki mogą być odczuwalne nawet w znacznym oddaleniu.

Biorąc pod uwagę realia ogólnokrajowe oraz warunki lokalne gminy Ostróda w perspektywie mogą mieć zastosowanie na terenie gminy (również lokalnie, głównie na terenach budownictwa jednorodzinnego) kolektory słoneczne (wykorzystujące do podgrzewania wody promienie słoneczne), pompy cieplne (wykorzystujące energię niskotemperaturową skumulowaną w środowisku naturalnym – w ziemi, wodzie do celów grzewczych) oraz powinno wzrastać wykorzystywanie drewna do celów energetycznych. 
Aby zwiększyć dotychczasowy udział OZE w ogólnej strukturze zużycia energii pierwotnej niezbędne jest stworzenie korzystnego dla przyszłych inwestorów systemu promocyjno – finansowego, który zwiększyłby zainteresowanie zakupu urządzeń wykorzystujących energię ze źródeł odnawialnych. Obecnie koszt zakupu urządzeń wykorzystujących energię ze źródeł odnawialnych (kolektory słoneczne, pompy cieplne itp.) jest nadal wysoki, a możliwości finansowe, o przeciętnych dochodach ludzi, są małe.  

5.8.3. Racjonalizacja zużycia materiałów, wody i energii
Zmniejszanie się ogólnej ilości zasobów naturalnych: kopalin, czystej, pitnej wody itp., staje się faktem. Jest to tylko jeden z istotnych czynników gospodarki zasobami naturalnymi, drugim nie mniej ważnym jest problem zanieczyszczenia środowiska. Aby ograniczyć tempo uszczuplania zasobów i nie dopuścić do drastycznego pogarszania się obecnego standardu życia ludności oraz dostępności do zasobów naturalnych, konieczna staje się racjonalizacja ich zużycia. Jest to jeden              z zasadniczych wymogów nowoczesnej polityki ekologicznej. Osiągnięcie tego założenia jest możliwe poprzez realizację następujących przedsięwzięć:
•	poprawa jakości wód powierzchniowych,
•	radykalne zmniejszenie zużycia wody, szczególnie w przemyśle,
•	ograniczenie materiałochłonności,
•	racjonalizację zużycia energii.
Działania które powinny być podjęte, aby możliwe było osiągnięcie założonych celów to:          
•	rozszerzenie monitoringu wód powierzchniowych (częstotliwości, zakresu badań),
•	nakładanie obowiązku rejestracji zużycia wody w pozwoleniach wodno – prawnych na pobór wód do celów przemysłowych,
•	eliminowanie przypadków marnotrawstwa wody,
•	wykorzystanie, w miarę możliwości np. w przemyśle, wody gorszej jakości, zamiast wody pitnej,
•	wprowadzenie administracyjnych ograniczeń w wykorzystywaniu wody pitnej (np. zakaz używania wody pitnej do nawodnień w rolnictwie, w uprawach ogrodniczych),
•	szeroko pojętą ochronę zasobów wodnych,
•	wspieranie stosowania zamkniętych obiegów wody oraz wtórnego wykorzystania ścieków mniej zanieczyszczonych,
•	znaczący wzrost odzysku surowców wtórnych,
•	popularyzacja technologii energooszczędnych,
•	stosowanie nowoczesnych technologii i surowców przyjaznych środowisku,
•	zmniejszanie strat energii podczas przesyłu,
•	wzrost udziału energii ze źródeł odnawialnych w bilansie energetycznym miasta,
•	promowanie transportu publicznego,
•	termoizolacja budynków,
•	stosowanie instalacji wysokosprawnych.

5.9. Ochrona gleby

5.9.1. Charakterystyka gleb i ich użytkowanie

W gminie Ostróda skałami glebotwórczymi są osady czwartorzędowe zlodowacenia bałtyckiego (stadium pomorskie). Dominują utwory lodowcowe tj. gliny, piaski i głazowiska oraz wodno – lodowcowe: piaski, żwiry, pyły i iły. 
Największą powierzchnię zajmują gleby wytworzone z glin. Są to przeważnie gliny zwałowe, słabo przemyte i płytko spiaszczone. Z większości z nich powstały gleby brunatne charakteryzujące się dużą żyznością. Gleby te występują w okolicach Smykówka, Reszek, Turznicy, Kajkowa, Morlin, Szafranek, Ornowa.   
Wśród utworów piaszczystych dominują piaski zwałowe i przesortowane piaski akumulacji wodno – lodowcowej. W tej ostatniej frakcji przeważają piaski luźne i słabo gliniaste. Ten typ gleb jest najsłabszy z uwagi na ubogi skład mineralogiczny. Na terenie gminy Ostróda można je spotkać w okolicach Tyrowa, Samborowa, Kątna i Góry Czubatka i Czyżówka.
Pewien fragment stanowią osady holoceńskie tj, torfy, gytie i deluwia. Największą powierzchnię zajmują torfy, które występują w rozproszonych kompleksach. Na terenie gminy Ostróda występują one w okolicach Ostrowina, Smykówka, Dziadyka i Glaznot. 
Pyły w gminie Ostróda występują sporadycznie. Iłów na terenie gminy nie stwierdzono.
W gminie Ostróda grunty rolne zajmują ogółem 27 739 ha (dane aktualne na rok 2005), 
w tym:
•	grunty orne – 15 932 ha,
•	łąki – 2 147 ha,
•	pastwiska – 3 619 ha,
•	sady –100 ha,
•	nieużytki – 5 941 ha,
Ogółem powierzchnia użytków rolnych wynosi 22 508 ha (stan na rok 2007). Całość tych gruntów znajduje się w granicach glebowo – rolniczego regionu Wzgórz Dylewskich. Region ten można podzielić na dwie części, centralną, położoną w południowej części gminy, o warunkach niekorzystnych dla rolnictwa oraz pozostałą obejmującą resztę obszaru gminy o korzystniejszych warunkach. 
W południowej części gminy przeważają  zdecydowanie gleby brunatne wyługowane                o dużej kamienistości, zaliczające się w około 75 % do kompleksów żytnich. Rzeźba terenu jest wysoko falista i wysokopagórkowata, a w części południowej gminy wzgórzowa z bardzo dużymi deniwelacjami. Z tego powodu na całym terenie występuje znaczna erozja gleb. Poziom orno - próchniczy jest średnio wykształcony o miąższości około 20 - 25 cm i słabej zawartości próchnicy oraz silnym zakwaszeniem. 
W pozostałej części gminy, warunki są znaczne korzystniejsze dla produkcji rolnej. Udział użytków zielonych w stosunku do ogólnej powierzchni użytków rolnych jest znacznie wyższy niż               w części południowej. W produkcji roślinnej przeważają zboża i okopowe, w tym głównie żyto             i ziemniaki, szczególnie w południowej części gminy. Rzepak i buraki cukrowe uprawia się sporadycznie. W centralnej części Wzgórz Dylewskich uprawia się głównie owies i grykę oraz ziemniaki. Wydajność czterech podstawowych zbóż na terenie całej gminy jest niska, a w części południowej bardzo niska.
Strukturę gospodarstw oraz rodzaju produkcji na terenie gminy Ostróda przedstawia poniższa tabela.
Tab. 5.22 Struktura gospodarstw oraz rodzaj produkcji na terenie Gminy Ostróda
  GOSPODARSTWA WG RODZAJU	
    gospodarstwa rolne	gosp.rol.	1 293	
    gospodarstwa indywidualne	gosp.rol.	1 284	
    gospodarstwa indywidualne powyżej 1 ha użytków rolnych	gosp.rol.	790	
  Gospodarstwa wg rodzaju i grup obszarowych użytków rolnych	
      ogółem	gosp.rol.	1 293	
      do 1 ha włącznie	gosp.rol.	494	
      powyżej 1 do mniej niż 2 ha	gosp.rol.	174	
      od 2 do mniej niż 5 ha	gosp.rol.	160	
      od 5 do mniej niż 7 ha	gosp.rol.	54	
      od 7 do mniej niż 10 ha	gosp.rol.	74	
      od 10 do mniej niż 15 ha	gosp.rol.	106	
      od 15 do mniej niż 20 ha	gosp.rol.	64	
      od 20 do mniej niż 50 ha	gosp.rol.	130	
      od 50 do mniej niż 100 ha	gosp.rol.	18	
      100 ha i więcej	gosp.rol.	19	
  Powierzchnia gruntów wg rodzaju gospodarstwa i grup obszarowych użytków rolnych	
    rolnictwo ogółem	
        ogółem	ar	2 766 440	
        użytki rolne	ar	2 453 885	
        grunty orne ogółem	ar	1 873 972	
        grunty orne pod zasiewami	ar	1 204 599	
        grunty orne odłogi	ar	632 500	
        grunty orne ugory	ar	36 873	
        sady	ar	10 050	
        łąki trwałe ogółem	ar	255 431	
        łąki trwałe użytkowane	ar	84 692	
        pastwiska ogółem	ar	314 432	
        pastwiska użytkowane	ar	119 431	
        lasy i grunty leśne ogółem	ar	86 517	
        lasy i grunty leśne zalesione	ar	85 342	
        pozostałe grunty ogółem	ar	226 038	
        pozostałe grunty zadrzewione i zakrzewione	ar	36 460	
  Powierzchnia zasiewów wg rodzaju gospodarstwa	
    rolnictwo ogółem	
      ogółem	ar	1 204 599	
      pszenica ozima	ar	150 362	
      pszenica jara	ar	75 927	
      żyto	ar	142 867	
      jęczmień ozimy	ar	15 154	
      jęczmień jary	ar	126 793	
      owies	ar	47 263	
      pszenżyto ozime	ar	129 770	
      pszenżyto jare	ar	12 976	
      mieszanki zbożowe ozime	ar	12 024	
      mieszanki zbożowe jare	ar	196 545	
      gryka, proso i inne zbożowe	ar	32 899	
      kukurydza na ziarno	ar	3 200	
      kukurydza na zielonkę	ar	16 658	
      strączkowe jadalne	ar	24	
      ziemniaki	ar	59 485	
      buraki cukrowe	ar	9 415	
      rzepak ozimy	ar	119 779	
      rzepak jary	ar	4 848	
      okopowe pastewne	ar	3 307	
      warzywa gruntowe	ar	5 050	
      truskawki	ar	1 888	
	źródło: Bank Danych Regionalnych Głównego Urzędu Statystycznego

5.9.2. Przeobrażenia gleb

Degradacja gleb to proces pogarszania jej właściwości, powodujący m.in. zmniejszenie plonowania roślin uprawnych, wartości użytkowej płodów rolnych, a przede wszystkim rangi ekologicznego funkcjonowania pokrywy glebowo – roślinnej w krajobrazie. W ostatnich latach obserwujemy znaczne nasilenie wielu procesów degradacji gleby z udziałem człowieka. Główne zagrożenia gleb to:
•	degradacja chemiczna (niewłaściwe stosowanie nawozów mineralnych i pestycydów)oraz zakwaszenie gleb,
•	degradacja fizyczna (związana z działalnością górniczą, mechanizacją rolnictwa, erozją, pracami budowlanymi),

•	degradacja przez niewłaściwą meliorację: jednostronne osuszanie oczek śródpolnych, odwadnianie gruntów, brak możliwości retencjonowania wody (szczególnie jest to dotkliwe w odniesieniu do ważnych przyrodniczo kompleksów gleb hydrogenicznych; skrajnie niekorzystne zabiegi to próby osuszania torfowisk), 
•	intensyfikacja użytkowania rolniczego i zagospodarowania turystycznego. 
Szczególnie istotne w aspekcie badań środowiskowych jest chemiczne zanieczyszczenie gleby metalami ciężkimi. W odniesieniu jednak do terenu gminy Ostróda nie jest to istotny problem. Zawartość metali ciężkich w glebie nie przekracza zawartości naturalnej, a ilość siarki pozostaje w granicach normy.
Bardzo istotnym czynnikiem jest zakwaszenie gleb. Jest to o tyle ważne, że decyduje o jej rolniczej przydatności. I jakkolwiek podłoże tego zjawiska jest naturalne (dawne pokrycie roślinnością leśną), to brak wapnowania, niewłaściwy dobór nawożenia mineralnego, nawożenie jednostronne, niemal całkowite odejście od nawożenia organicznego, monokultura bardzo pogłębiają niekorzystne zjawisko. Nadmiernie wysoka kwasowość powoduje szybką migrację składników gleby do wód powierzchniowych                          i podziemnych. Do podwyższania kwasowości przyczyniają się zanieczyszczenia przemysłowe                          i komunikacyjne. Zakwaszenie gleb jest bardzo istotnym problemem w odniesieniu do terenu gmina Ostróda – co wynika z danych zebranych przez Stację Chemiczno - Rolniczą. Istnieje zatem duża potrzeba wapnowania gleb. Nieco lepiej wygląda zasobność w magnez, a najlepiej wygląda sytuacja              w przypadku potasu i fosforu.
Z uwagi na konfigurację terenu na obszarze gminy występuje erozja wodna. Z takimi przykładami mamy do czynienia w okolicy Góry Dylewskiej.
Trzeba niestety podkreślić, że degradacja gleb ma z reguły charakter trwały lub wolno ustępujący. Szczególnie trwałe jest zanieczyszczenie substancjami ropopochodnymi lub innymi niebezpiecznymi.

5.10. Ochrona przyrody
Wysoka bioróżnorodność na terenie gminy Ostróda oraz stosunkowo dobry stan jej zachowania jest wynikiem współwystępowania szeregu czynników, takich jak:
●	zróżnicowana budowa geomorfoligczna
●	wielorakość form w jakich występują wody powierzchniowe; jeziora, rzeki, stawy, cieki wodne, mokradła śródpolne i śródleśne,
●	duże kompleksy leśne, liczne zadrzewienia śródpolne,
●	niski poziom uprzemysłowienia,
●	niski poziom zaludnienia,
●	niski poziom urbanizacji, rozproszona zabudowa.

5.10.1. Szata roślinna, lasy

Las jest w naszej strefie klimatyczno - geograficznej formacją klimaksową, stanowiącą końcowe, stabilne stadium rozwoju roślinności i gleby, osiągające równowagę produkcji, dekompozycji i liczby gatunków, zdolne do regeneracji po zaburzeniu. Lasy spełniają bardzo różnorodne funkcje w sposób naturalny lub w wyniku działań gospodarki leśnej. Funkce te zostały określone w Polityce leśnej państwa przyjętej przez Radę Ministrów 22 kwietnia 1997 roku. Funkcje te to:
●	 funkcje ekologiczne (ochronne) zapewniające: stabilizację obiegu wody w przyrodzie, przeciwdziałanie powodziom, lawinom i osuwiskom, ochronę gleb przed erozją                           i krajobrazu przed stepowieniem, kształtowanie klimatu globalnego i lokalnego, stabilizację składu atmosfery i jej oczyszczanie, tworzenie warunków do zachowania potencjału biologicznego wielkiej liczby gatunków, ekosystemów i wartości genetycznych organizmów a także zapewniające wzbogacanie różnorodności i złożoności krajobrazu, lepsze warunki dla zdrowia i życia ludności oraz produkcji rolniczej;

●	funkcje produkcyjne (gospodarcze) polegające na: zachowaniu odnawialności i trwałego użytkowania drewna, niedrzewnych użytków pozyskiwanych z lasu i gospodarki łowieckiej, rozwijaniu turystyki kwalifikowanej, zyskach ze sprzedaży wyżej wymienionych towarów         i usług oraz polegające na tworzeniu stanowisk pracy i zasilaniu podatkiem dochodów budżetu państwa i budżetów samorządów lokalnych;
●	funkcje społeczne, które służą: kształtowaniu korzystnych warunków zdrowotnych                    i rekreacyjnych dla społeczeństwa, wzbogacają rynek pracy, służą tworzeniu różnorodnych form użytkowania lasu przez społeczność lokalną, zagospodarowaniu terenów zdegradowanych i gleb marginalnych, wzmocnieniu obronności kraju, służą rozwojowi kultury, oświaty i nauki oraz edukacji ekologicznej społeczeństwa.
Głównym zagrożeniem dla leśnych zasobów kraju są spowodowane działalnością człowieka 
zmiany środowiska przyrodniczego, wśród których za najważniejsze uznać należy:
●	skażenia atmosfery gazami i pyłami, które stymulują globalne zmiany klimatu, a poprzez zakwaszenie gleb i toksyczne działanie na organizmy, negatywnie wpływają na ekosystemy leśne, sprzyjając występowaniu szkodników i lokalnie powodując zamieranie lasów,
●	 obniżenia poziomu wód gruntowych i częsty deficyt opadów atmosferycznych; wywołuje to osłabienie drzew, ich podatność na ataki szkodników, choroby i wzrost zagrożenia pożarowego,
●	nierównomierną przestrzenną strukturę lasów wyrażająca się występowaniem wielu małych kompleksów leśnych, która różnicując korzystnie krajobraz, powoduje jednak zwiększenie negatywnych dla tych lasów presji oraz utrudnia zarządzanie,
●	konsekwencje schematycznej gospodarki leśnej opartej na modelu surowcowym.

Potencjalnymi zagrożeniami lasów, głównie w skali lokalnej mogą być:
●	 tendencja do zmiany leśnych form użytkowania terenu na inne formy (osadnictwo, infrastruktura komunikacyjna i inne liniowe inwestycje, zabudowa rekreacyjna, poligony wojskowe, kopalnictwo, przemysł),
●	wzmożona penetracja lasów przez ludność i przejawy szkodnictwa leśnego,
●	zanieczyszczanie i zaśmiecanie terenów leśnych.

Na terenie gminy istnieje kilka kompleksów leśnych, z których największym jest Puszcza Taborska zwana Knieją Ostródzką. Leży ona na północ od Ostródy, a swym zasięgiem wykracza poza terytorium powiatu ostródzkiego. Drzewostany Puszczy są rozlokowane w czterech gminach powiatu, tj: Ostródzie (część północna gminy), Miłomłynie, Morągu i Łukcie. To właśnie ten kompleks, o powierzchni 650 km2 decyduje w znacznej mierze o lesistości powiatu ostródzkiego, która wynosi 29,5% (stan na rok 2006) i jest niewiele niższa niż średnia w województwie – 31% (stan na rok 2006). Nieco mniejsze kompleksy leżą we wschodniej, w zachodniej oraz południowej części gminy Ostróda. Wskaźnik lesistości gminy – 30,89% - pozostaje na mniej więcej stałym poziomie od 2000 roku.

Strukturę powierzchni lasów na terenie gminy Ostróda przedstawia tabela 5.22.

Tab. 5.23. Struktura powierzchni gruntów leśnych i pozyskiwanie drewna na terenie gminy Ostróda – stan na rok 2006.
  Powierzchnia gruntów leśnych	
    ogółem	ha	12 407,0	
    lasy ogółem	ha	12 038,7	
    grunty leśne publiczne ogółem	ha	11 828,0	
    grunty leśne publiczne Skarbu Państwa	ha	11 824,0	
    grunty leśne publiczne Skarbu Państwa w zarządzie Lasów Państwowych	ha	11 702,8	
    grunty leśne prywatne	ha	579,0	
  Powierzchnia gruntów nieleśnych zalesionych i przeznaczonych do zalesienia	
    zalesienia ogółem	ha	3,0	
    grunty nieleśne przeznaczone do zalesienia ogółem	ha	16,2	
    lesistość w %	%	30,90	
LEŚNICTWO (POZA SKARBEM PAŃSTWA)	
  Powierzchnia gruntów leśnych	
    ogółem	ha	583,00	
    lasy ogółem	ha	583,00	
    grunty leśne prywatne ogółem	ha	579,00	
    grunty leśne prywatne osób fizycznych	ha	531,00	
    grunty leśne gminne ogółem	ha	4,00	
  Pozyskiwanie drewna (grubizny)	
    ogółem	m3	631	
    lasy prywatne	m3	631	
    lasy gminne	m3	0	
	źródło: Bank danych regionalnych Głównego Urzędu Statystycznego

Głównym gatunkiem drzewostanu jest sosna stanowiąca ponad 80 % z domieszką buka (2,7%), dębu (2,4) na lepszych gruntach i brzozy (5,8%) oraz olchy (5,5%) na glebach podmokłych (dane odnoszą się do całego powiatu ostródzkiego). Kraj podzielony jest na osiem krain przyrodniczoleśnych. Gmina Ostróda, jak i cały powiat ostródzki leży w Krainie Bałtyckiej (I),                 w dzielnicy Pojezierza Iławsko - Brodnickiego, charakteryzującej się wpływem klimatu morskiego - z łagodnymi zimami i chłodnymi latami. W dzielnicy tej dominują siedliska borów mieszanych świeżych (27,8%) i lasów świeżych (24%). Udział w powierzchni siedlisk leśnych lasów mieszanych świeżych wynosi - 20,8%, borów świeżych -15,9%. Bory wilgotne stanowią 1,6%, a bory suche 0,6% powierzchni. Mały udział w strukturze mają siedliska wilgotne i bagienne (łącznie 10,9%) 
Trudno jest skategoryzować walory poszczególnych środowisk leśnych na terenie gminy,  ze względu na brak opracowań profesjonalnych. Poszczególne nadleśnictwa mają bardzo dokładnie zlokalizowane tereny najbardziej wartościowe i najcenniejsze. Posiadają też programy ochrony przyrody dla zarządzanych przez siebie obszarów. Za najcenniejsze na terenie gminy, ze względów na bioróżnorodność oraz walory krajobrazowe, należałoby uznać tereny leżące wzdłuż Kanału Ostródzko – Elbląskiego i Parku Krajobrazowego Wzgórz Dylewskich. Można tam spotkać wiele gatunków roślin reliktowych oraz pozostających pod ścisłą ochroną gatunkową. 
Do nich należy zaliczyć m.in.: malinę moroszkę Rubus chamaemorus (relikt glacjalny), barwinek pospolity Vinca minor, cis pospolity Taxus baccata, rosiczkę okrągłolistną Drosera rotundifolia, grupę storczyków: krwisty Orchis incarnata, plamisty O. maculata i szerokolistny O. latifolia, pióropusznik strusi Matteuccia struthiopteris i wiele innych. Przedstawicielami gatunków roślin objętych ochroną częściową są: bagno zwyczajne Ledum palustre, centuria pospolita Centurium erythrea, kalina koralowa Viburnum opulus, kopytnik pospolity Asarum europaeum, kruszyna pospolita Frangula alnus, pierwiosnka lekarska Primula veris, turówka leśna Hierochloe australis. Oprócz roślin naczyniowych w środowisku leśnym można znaleźć wiele gatunków porostów                     i mchów spełniających ogromnie istotną funkcję. Taką ciekawostką jest porost brodaczka zwyczajna              i kępkowa uważane przez biologów za wskaźnik czystości powietrza. 

5.10.2. Świat zwierzęcy

Świat zwierząt jest reprezentowany przez ponad 62% gatunków żyjących na terenie kraju. Do najpowszechniej występujących przedstawicieli, będących zwierzętami łownymi, należą takie gatunki jak: łoś, jeleń europejski, jeleń sika, daniel, muflon, sarna, dzik. Liczebność populacji tych zwierząt decyduje o bogactwie lasów i atrakcyjności terenów.
Oprócz zwierzyny płowej i grubej bardzo licznie występują drapieżniki z najliczniejszym ich przedstawicielem lisem. Z innych reprezentantów drapieżników licznie występują: borsuk, kuna domowa i leśna, tchórz. 
Od dłuższego czasu powiększa się populacja jenota, który nie jest rodzimym gatunkiem, ale znalazł bardzo dobre warunki bytowania, a ponieważ nie posiada naturalnych wrogów świetnie się rozmnaża. Podobnie jak w przypadku jenota zaobserwowano bardzo duży wzrost populacji norki amerykańskiej oraz wydry. 
Wydawałoby się, że mamy do czynienia ze zjawiskiem powiększania bioróżnorodności środowiska, bo przybywa gatunków, niestety wielkość tych populacji staje się groźna gospodarczo, m.in. dla producentów ryb i nie tylko.
Według danych szacunkowych pochodzących z Zarządu Okręgowego PZŁ w Olsztynie („Program ochrony środowiska powiatu ostródzkiego” pogłowie poszczególnych gatunków zwierząt dzikich przedstawiało się następująco – tabela 5.24.
Tab. 5.24. Pogłowie zwierząt dzikich na terenie powiatu ostródzkiego i gminy Ostróda
Grupa zwierząt	Gatunki zwierząt	Liczebność zwierząt (szt.)	
		w powiecie	w gminie*	

Zwierzyna płowa i gruba	łoś	pojedyncze	-	
	jeleń szlachetny	1570	375	
	daniel	220	53	
	sarna	4930	1178	
	dzik	1280	306	
	jeleń sika	pojedyncze	-	
	muflon	80	19	

Zwierzyna drapieżna i drobna	kuna	550	131	
	borsuk	470	112	
	lis	1150	275	
	jenot	330	79	
	norka amerykańska	660	158	
	wydra	303	72	
	zając	3050	729	
	bobry	14 rodzin	pojedyncza rodzina	
*) Liczebność przyjęto proporcjonalnie do zalesień

Należy zaznaczyć, iż duży wzrost liczebności ssaków drapieżnych zagraża równowadze biologicznej, a w skrajnych przypadkach także mieszkańcom (choroby: wścieklizna, świerzbowiec). W ostatnich latach dwukrotnie dokonano masowych szczepień lisów przeciw wściekliźnie. Dzięki temu radykalnie zmalała ilość ognisk występowania tej groźnej choroby. Jest jednak negatywna strona takiego postępowania, bowiem znacząco wzrosła liczebność populacji, ze wszelkimi tego negatywnym skutkami. Zmalały dzięki temu populacje drobnej zwierzyny.
Według informacji uzyskanych z nadleśnictw, ostatniego wilka w powiecie ostródzkim odstrzelono w 1966 roku w nadleśnictwie Stare Jabłonki. Na przestrzeni ostatnich lat, okazjonalnie              w lasach powiatu ponownie pojawiają się pojedyncze osobniki tego drapieżnika. 
Dość licznie występujący bóbr, który do niedawna był rzadko spotykanym przedstawicielem gminy Ostróda, oraz bardziej rozszerza swoje terytorium bytowania, nie zawsze pozytywnie przyjmowany jest przez ludność ze względu na wyrządzane szkody.
Bardzo ważnym elementem fauny gminy Ostróda są ptaki. Stanowią one liczną i stale powiększającą się grupę. Brak jest pełnej informacji dotyczącej ilości ptaków gniazdujących, czy będących na przelotach przez teren gminy. Istnieją rozproszone informacje w nadleśnictwach dotyczące ptaków chronionych, głównie drapieżnych, dla których naturalnym środowiskiem bytowania jest las. Potwierdzono występowanie na terenie gminy orlików krzykliwych, kani rudej         i czarnej, orła bielika, rybołowa, błotniaka stawowego, bociana białego i czarnego, jastrzębia, czapli siwej, żurawia, kormorana. Liczni są również przedstawiciele ptaków nocnych z kilkoma gatunkami sów z sową puchaczem i uszatą oraz puszczykiem na czele.
Płazy i gady w Polsce występują dość licznie, chociaż ilość gatunków tych zwierząt jest niewielka. Na terenie gminy Ostróda spotkać można wszystkich przedstawicieli nizinnych gatunków z obu tych grup.
Szczególnie liczni są przedstawiciele ichtiofauny. Duża powierzchnia wód powierzchniowych i liczba różnego typu form występowania, sprzyja bytowaniu ryb. Oprócz uważanych za gatunki powszechne, takich jak: sieja, sielawa, szczupak, okoń, leszcz, sandacz, jazgarz, krąp, karp, karaś, węgorz, kleń, jaz, miętus, płoć ukleja, ciernik itp., szczególnie cenne są gatunki wędrowne; czyli ryby łososiowate (troć, pstrąg potokowy, łosoś). Sprzyjają temu czyste wody w rzekach oraz szybki nurt tych cieków wodnych. Warunki bytowania i rozmnażania na terenie gminy zapewniła rzeka Drwęca, stanowiąca rezerwat, dodatkowo otoczony obszarami chronionego krajobrazu.

5.10.3. Tereny prawnie chronione

Teren gminy Ostróda jest obszarem o dużym bogactwie przyrodniczo – kulturowo – krajobrazowym. Z tego powodu aż 75% powierzchni gminy jest objęta jedną z prawnych form obszarowej ochrony przyrody. Wykaz tych obszarów przedstawiono w tabeli. 5.23.

Tab. 5.25. Obszary prawnie chronione na terenie gminy Ostróda, stan na rok 2006
Obszary prawnie chronione	
Ogółem	ha	30 160,5	
Rezerwaty przyrody	ha	700,4	
Parki krajobrazowe razem	ha	4846,9	
Parki krajobrazowe rezerwaty i pozostałe formy ochrony przyrody	ha	24,3	
Obszary chronionego krajobrazu	ha	25313,6	
Obszary chronionego krajobrazu rezerwaty i pozstałe formy ochrony przyrody	ha	676,1	
źródło: Bank Danych Regionalnych Głównego Urzędu Statystycznegp

NATURA 2000

Europejska Sieć Ekologiczna Natura 2000 jest systemem ochrony zagrożonych składników różnorodności biologicznej kontynentu europejskiego, wdrażanym od 1992 r. w sposób spójny pod względem metodycznym i organizacyjnym na terytorium wszystkich państw członkowskich Unii Europejskiej. 
Celem utworzenia sieci Natura 2000 jest zachowanie zarówno zagrożonych wyginięciem siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt w skali Europy, ale też typowych, wciąż jeszcze powszechnie występujących siedlisk przyrodniczych, charakterystycznych dla 9 regionów biogeograficznych (tj. alpejskiego, atlantyckiego, borealnego, kontynentalnego, panońskiego, makaronezyjskiego, śródziemnomorskiego, stepowego i czarnomorskiego). W Polsce występują            2 regiony: kontynentalny (96 % powierzchni kraju) i alpejski (4 % powierzchni kraju). Dla każdego kraju określa się listę referencyjną siedlisk przyrodniczych i gatunków, dla których należy utworzyć obszary Natura 2000 w podziale na regiony biogeograficzne.
Podstawą prawną tworzenia sieci Natura 2000 jest dyrektywa Rady 79/409/EWG z dnia             2 kwietnia 1979 roku w sprawie ochrony dzikich ptaków i dyrektywa Rady 92/43/EWG z dnia              21 maja 1992 roku w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory, które zostały transponowane do polskiego prawa, głównie do ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r.                     o ochronie przyrody.
Sieć Natura 2000 tworzą dwa typy obszarów: 
●	obszary specjalnej ochrony ptaków (OSO), 
●	specjalne obszary ochrony siedlisk (SOO). 
Podstawą wyznaczania obszarów Natura 2000 są jedynie kryteria naukowe. Dla każdego obszaru Natura 2000 opracowana jest dokumentacja, która składa się z: 
●	Standardowego Formularza Danych (SFD), w którym są zawarte najważniejsze informacje o położeniu i powierzchni obszaru, występujących typach siedlisk przyrodniczych i gatunkach „naturowych”, o ich liczebności lub reprezentatywności w skali kraju, wartości przyrodniczej i zagrożeniach; 
●	mapy wektorowej i GIS w skali 1:100 000. 
Dyrektywa Siedliskowa nie określa sposobów ochrony poszczególnych siedlisk i gatunków, ale nakazuje zachowanie tzw. właściwego stanu ich ochrony. W odniesieniu do siedliska przyrodniczego oznacza to, że: 
●	naturalny jego zasięg nie zmniejsza się; 
●	zachowuje ono specyficzną strukturę i swoje funkcje ekologiczne; 
●	stan zachowania typowych dla niego gatunków jest właściwy.
W odniesieniu do gatunków właściwy stan ochrony oznacza natomiast, że: 
●	zachowana zostaje liczebność populacji, gwarantująca jej utrzymanie się                        w biocenozie przez dłuższy czas; 
●	naturalny zasięg gatunku nie zmniejsza się; 
●	pozostaje zachowana wystarczająco duża powierzchnia siedliska gatunku.
Najważniejszymi instrumentami realizacji celów sieci Natura 2000 są oceny oddziaływania na środowisko oraz plany ochrony siedlisk przyrodniczych i gatunków, dla których utworzono obszar Natura 2000. Działania ochronne winny uwzględniać wymogi gospodarcze, społeczne                 i kulturowe oraz cechy regionalne i lokalne danego obszaru Natura 2000. 
Do chwili obecnej Rząd Polski ustanowił w drodze rozporządzenia 124 obszary specjalnej ochrony ptaków oraz wysłał do Komisji Europejskiej, celem akceptacji, 364 propozycje specjalnych obszarów ochrony siedlisk. 
Na terenie gminy Ostróda znajduje się część Specjalnego Obszaru Ochrony Dolina Drwęcy patrzonego kodem PLH280001 o łącznej powierzchni 6930,65 ha. Obszar ten stanowi teren rezerwatu "Rzeka Drwęca" z dopływami Poburzanka, Grabiczek i Dylewka, z przyujściowymi fragmentami rzek: Dylewki, Gizeli, Bałcynki i przepływowymi jeziorami Ostrowin i Drwęckie, a ta W skład ostoi wchodzi także jedno z 3 istniejących w regionie jezior lobeliowych - J. Czarne.
Oprócz samych wód, teren ostoi obejmuje pasy gruntu o szerokości 5 m, po obu stronach w/w rzeki Drwęcy wchodzącej w skład rezerwatu "Rzeka Drwęca" oraz obszar stanowiący mozaikę siedlisk z różnego typu zbiornikami wodnymi (starorzecza), lasami łęgowymi                     ekstensywnie użytkowanymi łąkami w dolinie rzeki.
Obszar ten ważny jest dla ochrony bogatej ichtiofauny i mozaiki siedlisk związanych                  z doliną rzeczną. Stwierdzono tu występowanie 12 rodzajów siedlisk z Załącznika I Dyrektywy Rady 92/43/EWG. Sama Drwęca stanowi jedyny ichtiologiczny rezerwat na terenie województwa warmińsko-mazurskiego. Rzeka Drwęca i jej dorzecze objęte jest krajowym programem restytucji ryb wędrownych.
Obszar stanowi cenny zasób zróżnicowanych siedlisk dla gatunków zwierząt rzadkich                i poddanych ochronie związanych ze środowiskiem wodnym - występuje tu 11 gatunków                       z Załącznika II Dyrektywy Rady 92/43/EWG, w tym 7 gatunków ryb. Dodatkowym atutem obszaru jest jego kształt, sprzyjający zachowaniu tras migracji i rozprzestrzeniania się wielu gatunków fauny i flory. Jest to korytarz ekologiczny między Doliną Wisły a Pojezierzem Mazurskim. Warto podkreślić, że rzeka Drwęca stanowi rezerwuar wody pitnej dla miasta Torunia, co powinno sprzyjać zachowaniu jej walorów przyrodniczych.
Do najważniejszych zagrożeń należą: zanieczyszczenia wód, zmiany stosunków wodnych, zaniechanie użytkowania rolniczego terenu, niekontrolowana turystyka i kłusownictwo.

ECONET-POLSKA
W Koncepcji krajowej sieci ekologicznej ECONET – POLSKA, wpisującej się w europejski zintegrowany system ochrony dziedzictwa przyrodniczego, duża część gminy leży w zasięgu najbardziej cennego pod względem różnorodności biologicznej, naturalności, częstości występowania (rzadkość gatunków i siedlisk oraz unikatowość), stopnia zagrożenia
„ obszaru węzłowego o znaczeniu międzynarodowym”. 
Według koncepcji sieci ekologicznej ECONET – POLSKA, cały obszar objęty opracowaniem położony jest w obrębie Zachodniomazurskiego obszaru węzłowego o znaczeniu międzynarodowym. Tereny gminy stanowią między innymi w większości biocentra obszaru węzłowego - to jest obszary           o najwyższej randze w hierarchii krajowej sieci ekologicznej oraz obszary strefy buforowej biocentrów obszaru węzłowego — o drugiej w kolejności randze w sieci ekologicznej ECONET – POLSKA. Węzłowy obszar Zachodniomazurski obejmuje zróżnicowane krajobrazy młodoglacjalne, zawierające wszystkie typy rzeźby i utworów geologicznych, właściwych w tej strefie oraz górne odcinki rzek Pasłęki, Drwęcy, Łyny i Omulwi spływających w czterech różnych kierunkach (węzeł hydrograficzny). Obejmuje zbiorowiska o szczególnie szerokiej zmienności typów. Na obszarze tym stwierdzono występowanie wielu gatunków flory i fauny ginących, zagrożonych wyginięciem                  i rzadkich w skali kraju i Europy. 

PARKI KRAJOBRAZOWE
Na terenie gminy Ostróda funkcjonuje od 1994 roku Park Krajobrazowy Wzgórz Dylewskich, stanowiący część składową Zespołu Parków Krajobrazowych Pojezierza Iławskiego               i Wzgórz Dylewskich, ustanowiony rozporządzeniem Wojewody Olsztyńskiego nr 4/94 z dnia 4.01.1994r (Dz.Urz.Woj.Olszt. nr 3/94 póz. 34 i nr 14/96, póz. 137). Park utworzony został w celu ochrony niezmiernie urozmaiconej rzeźby terenu, unikatowych walorów krajobrazowo – widokowych, bogatej ilościowo i zróżnicowanej gatunkowo flory i fauny, dużych wartości historyczno – kulturowych. Ogólna powierzchnia Parku obejmuje obszar 7 151,2 ha. Park leży               w mezoregionie zwanym Garbem Lubawskim, na terenie gmin Ostróda, Lubawa, Dąbrówno                     i Grunwald. Zmiany ustawowe spowodowały, że dotychczasowa otulina Parku stała się obszarem chronionego krajobrazu. Jego obszar wynosi 14 882,60 ha. Siedziba Parku mieści się w Jerzwałdzie na terenie powiatu iławskiego. W strukturze użytkowania gruntów w Parku dominują lasy zajmujące 55,8% i grunty orne 26,16%. W otulinie największy odsetek zajmują grunty orne (68,46%),                    a następnie użytki zielone (14,83%). Osobliwością tego obszaru jest rzeźba terenu z najwyższą                      w województwie warmińsko – mazurskim Górą Dylewską (312,2 m n.p.m.). 
Niewiele mniejsze są sąsiednie wzniesienia ulokowane nieopodal to jest Góra Francuska (286,4 m n.p.m.) oraz Góra Bukowa z dwoma wierzchołkami (298,5 i 297,2 m n.p.m.). Wzniesienia powstały po przejściu lądolodu skandynawskiego. W wyniku tego nastąpiło wypiętrzenie podłoża trzeciorzędowego, przykrytego fragmentami starszych zlodowaceń. Te specyficzne warunki                     i panujący tam klimat spowodowały, że pojawiły się gatunki roślin i zwierząt charakterystyczne dla terenów górskich i podgórskich.
Zinwentaryzowane są 24 gatunki roślin objętych ochroną ścisłą. Wśród unikatowych przedstawicieli świata roślinnego, które można spotkać na terenie Parku należy wierzba borówkolistna oraz zbiorowisko roślinne buczyny pomorskiej. Szczególnie wierzba jest cennym okazem z uwagi na rzadkość występowania na obszarze naszego kraju. Do niedawna lokalizowano ją w 90 stanowiskach obecnie jest jej znacznie mniej, dlatego też wpisana została do Polskiej Czerwonej Księgi Roślin jako gatunek zagrożony. Tutaj można spotkać suchodrzew zwyczajny oraz wawrzynek wilcze łyko. Pozostałe gatunki to: cis pospolity, bluszcz pospolity, barwinek pospolity, zimosioł północny, pióropusznik strusi, widłak goździsty, jałowcowaty, torfowy, wroniec, orlik pospolity, grzybienie białe, grążel żółty, rosiczka okrągłolistna, lilia złotogłów, listera jajowata, kruszczyk szerokolistny, podkolan biały i zielonkawy, storczyki - krwisty, plamisty, szerokolistny             i strorczyk Fuksa oraz gnieźnik leśny. 

Na terenie Parku doliczono się 169 gatunków zwierząt chronionych m.in. gniazduje tu orlik krzykliwy, trzmielojad, gołąb siniak, dzięcioł średni, muchołówka mała. Przedstawicielem fauny żyjącym w granicach Parku, charakterystycznym dla terenów górskich i podgórskich jest niewątpliwie muflon. Introdukowany w 1986 roku znalazł tu znakomite warunki bytowania                   i rozwoju. Jest wielką atrakcją nie tylko dla myśliwych, ale zwiększa bioróżnorodność gatunkową. Dość licznie występują tu chronione i rzadkie gatunki chrząszczy (6 gatunków) oraz motyle                  (43 gatunki). Na terenie Parku Krajobrazowego stwierdzono także występowanie 9 gatunków nietoperzy.
Kolejnym ważnym elementem środowiska przyrodniczego Parku są wody powierzchniowe oraz tereny podmokłe. Tu bowiem znajduje doskonałe warunki bytowania duża liczba gatunków; owadów wodnych, płazów i ptaków. Na terenie Parku możemy spotkać m.in. zimorodka, czy wydrę.
Swoistą atrakcją turystyczną Parku Krajobrazowego o zupełnie innym charakterze jest wyciąg narciarski. To efekt koegzystencji gospodarczego wykorzystania istniejących warunków przyrodniczych w prawnie chronionym środowisku.

OBSZARY CHRONIONEGO KRAJOBRAZU
Na terenie gminy Ostróda zlokalizowanych jest 5 obszarów chronionego krajobrazu. Wykaz tych obszarów przedstawiono w tabeli 5.24.
Tab. 5.26. Wykaz obszarów chronionego krajobrazu na terenie gminy Ostróda
Lp.	Nazwa obszaru chronionego krajobrazu	Łączna pow. (ha)	Położenie administracyjne	
			powiaty	gminy powiatu ostródzkiego	
1.	Obszar Chronionego Krajobrazu Kanału Elbląskiego	30 149,8	Ostróda, Iława, Elbląg	Ostróda (m. gm.), Morąg, Małdyty, Miłomłyn, 	
2.	Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Dolnej Drwęcy	17 474,4	Ostróda, Iława, Nowe Miasto 	Ostróda 	
3.	Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Górnej Drwęcy	8 039,5	Ostróda, Olsztyn	Ostróda, Grunwald	
4.	Obszar Chronionego Krajobrazu Wzgórz Dylewskich	9 892,4	Ostróda, Iława, Nowe Miasto 	Ostróda, Grunwald, Dąbrówno	
5.	Obszar Chronionego Krajobrazu Lasów Taborskich	29 941,7	Ostróda, Olsztyn	Ostróda, Łukta, Morąg, Miłomłyn	
źródło: Rozporządzenie nr 21 Wojewody Warmińsko – Mazurskiego z dnia 14.04.2003 r

REZERWATY PRZYRODY
Na terenie gminy Ostróda znajdują się cztery rezerwaty przyrody. Wykaz tych rezerwatów przedstawiono w tabeli 5.25.

Tab. 5.27. Wykaz rezerwatów przyrody na terenie gminy Ostróda
Lp.	Nazwa rezerwatu przyrody	Powierzchnia (ha)	Typ rezerwatu	Przedmiot ochrony	
1.	Rezerwat „Jezioro Francuskie”	14,76	florystyczny	stanowisko reliktowej wierzby borówkolistnej i dobrze zachowany fragment buczyny pomorskiej	
2.	Rezerwat „Dylewo”	9,54	leśny	las liściasty reprezentujący zespół buczyny pomorskiej	
3.	Rezerwat „Jezioro Czarne Płd.”	9,28	florystyczny	w Jeziorze Czarnym - rzadki poryblin jeziorny	
4.	Rezerwat „Rzeka Drwęca”		wodny	ochrona środowiska pstrąga, łososia, troci i certy (położony również na terenie gminy Miłomłyn)	
źródło: Rozporządzenie nr 21 Wojewody Warmińsko – Mazurskiego z dnia 14.04.2003 r
Spośród czterech wymienionych wyżej rezerwatów przyrody znaczące miejsce obszarowo zajmuje rezerwat „Rzeka Drwęca”, będący składową Specjalnego Obszaru Ochrony sieci NATURA 2000 .

Rezerwat „Jezioro Francuskie” utworzony został w 1963 roku. Jest to rezerwat florystyczny, powołany do życia między innymi dla ochrony wierzby borówkolistnej. Rezerwat jest malowniczo położony na wschodnim skłonie Góry Dylewskiej, obejmuje swoim zasięgiem polodowcowe o charakterze wytopiskowym nieduże jez. Francuskie o powierzchni 2,93 ha oraz przylegający doń las o powierzchni 10,71 ha. Zbocze południowo – wschodniej części jeziora porasta drzewostan buczyny pomorskiej w wieku około 160 lat. Najliczniejszym gatunkiem z drzew w rezerwacie jest buk (poza nim występuje świerk, grab, brzoza, dąb i osika). Z ciekawszych roślin w rezerwacie występuje również wawrzynek wilcze łyko i widłak. Spotkać też można rosnące między innymi różne gatunki turzyc, wełnianki: pochwowa i wąskolistna, czermień błotna, bobrek trójlistkowy, rosiczka okrągłolistna, mech płonnik i torfowce. W runie leśnym rosną między innymi: wiechlina gajowa, marzanka wiosenna, perłówka kwiatowa i zwisła, zawilec gajowy                  i miodunka ćma. Wiosną taflę jez. Francuskiego ubarwiają kwiaty i liście grążela żółtego. Świat zwierząt żyjących na tle szaty roślinnej jest również bogaty. Na terenie rezerwatu spotkać można jelenie, sarny, dziki, lisy, borsuki, kuny, tchórze, łasice, wiewiórki. W drzewostanach okalających jezioro żyją dzięcioły, drozdy, liczne gatunki sikor, kowaliki, pełzacze i wiele innych. Z gadów można spotkać żmiję zygzakowatą zasiedlającą torfowiska, zaskrońca i padalca, a w miejscach nasłonecznionych można zauważyć jaszczurkę zwinkę. Płazy w rezerwacie są reprezentowane prze kilka gatunków żab. Wody jeziora zamieszkują ryby: płoć, szczupak, leszcz, okoń i inne. Żyją tu także różne gatunki ślimaków, małży i pijawek.
Rezerwat „Dylewo” typu leśnego obejmuje zespół żyznej buczyny pomorskiej, występujący w całym zakresie zmienności w postaci podzespołów: buczyny kokoryczowej, buczyny typowej oraz buczyny z kostrzewą leśną. Ponadto obserwuje się zachowanie w rezerwacie jedynego na terenie Wzgórz Dylewskich stanowiska bardzo rzadkiego na tych terenach pióropusznika strusiego. 

Rezerwat „Jezioro Czarne” utworzony został dla ochrony poryblina jeziornego i szeregu innych rzadkich roślin. Stanowiska poryblina znajdują się w północnej, płytszej części jeziora, prawie cała pozostała część dna pokryta jest kożuchem mchu torfowca. 

Pomniki przyrody

Zgodnie z ustawą o ochronie przyrody „pomnikami są pojedyncze twory przyrody żywej                       i nieożywionej lub ich skupiska o szczególnej wartości naukowej, kulturowej, historyczno – pamiątkowej                i krajobrazowej oraz odznaczające się indywidualnymi cechami, wyróżniającymi się wśród innych tworów,           w szczególności sędziwe i okazałych rozmiarów drzewa i krzewy gatunków rodzimych lub obcych, źródła, wodospady, wywierzyska, skałki, jary, głazy narzutowe, jaskinie”.
Na terenie gminy znajduje się 32 pomniki przyrody. Określono je w tabeli poniżej.

Tab. 5.28. Pomniki przyrody na terenie gminy Ostróda (stan 2006 r)
Lp.	Rok utworzenia	Położenie geograficzne i administracyjne	Opis obiektu	
1.	1952
	Gmina Ostróda, stok nad rzeką Dylewką przy szosie Ostrowin - Kroplewo	Głaz - granit szary obwód 1300 cm, wys. 2,85 m	
2.	1952	Gmina Ostróda, miejscowość Ostrowin przy b. pałacu	Lipa, obwód 560 cm, wys. 20 m	
3.	1952,
1991	Gmina Ostróda, leśnictwo Borsuki oddz. 3004
	Buk obwód 395 cm, wys. 35 m Głaz obwód 350 m, wys. 0,5 m	
4.	1952
	Gmina Ostróda, leśnictwo Borsuki oddz. 302d
	Głaz granit grubokrystaliczny obwód 330 m, wys. 0,8 m	
5.	1961
	Gmina Ostróda, pastwisko b. PGR Pancerzyn, na zboczu nad rz. Grabiczek	Głaz - szary granit grubokrysta- liczny obwód 1710 cm, wys. 2,25 m	
6.	1961
	Gmina Ostróda, w lesie 300 m NW od Wysokiej Wsi
	„Kamień ofiarny" - granit rapakivi obwód 910 cm, wvs. 0.9 m	
7.	1961
	Gmina Ostróda, miejscowość Wysoka Wieś, 300 m NW od wieży TV	Głaz - ciemnoszary granit grubokrysta- liczny obwód 11OO cm, wys. 1,25 m	
8.	1963
	Gmina Ostróda, leśnictwo Dylewo oddz. 82f600m, na  N od jez. Francuskiego	Głaz - różowy granit z napisem
 „GR Rose 1918"	
9.	1968	Gmina Ostróda, leśnictwo Dylewo oddz. 84 k	Głaz obwód 800 cm, wys. l,0 m	
10.	1978
	Gmina Ostróda, 1,9 km N od mostu na kanale w Ostródzie, po W stronie od szosy nr 7	Dąb, obwód 510 cm, wys. 25 m
	
11.	1989
	Gmina Ostróda,  Lipowo, N część parku
	3 orzechy mandżurskie, klon srebrzy- sty ob.130-280 ; 285 cm, wys. 20 ; 20 m	
12.	1989
	Gmina Ostróda,  Smykowo NE część parku
	2 dęby, klon, dąb o dwóch pniach ob. 360-390; 300; 680 cm, wys. 27; 22; 30 m	
13.	1989
	Gmina Ostróda,  Bałcyny, N skraj parku
	Wiąz górski o 2 pniach ob. 460 cm, wys. 23 m	
14.	1989
	Gmina Ostróda,  Szyldak,  przy lasku z cmentarzem rodowym	3 dęby ob. 400 cm, wys. 26 m
	
15.	1989	Gmina Ostróda  Durąg, E skraj parku	10 dębów ob.300-500 cm, wys. 22-24 m	
16.	1992
	Gmina Ostróda, leś. Fiugąjny, przy szosie Ostróda -Miłomłyn	2 dęby ob. 400; 490 cm, wys. 25 m
	
17.	1992	Gmina Ostróda,  Klonowo, przy pałacu	Jodła ob. 355 cm, wys. 30 m	
18.	1992
	Gmina Ostróda , leś. Fiugajny, przy drodze  wjazdowej do „Czerwonej Karczmy"	3 dęby ob.385-440 cm, wys. 26 m
	
19.	1992
	Gmina Ostróda,  Klonowo przy pastwisku przed pałacem	5 dębów, grab ob.360-380; 200 cm, wys. 28; 20 m	
20.	1992	Gmina Ostróda,  Lichtajny, park	Jesion ob. 320 cm, wys.25 m	
21.	1992
	Gmina Ostróda, Glądy, park
	Tulipanowiec o dwóch pniach ob. 130; 200 cm, wys. 17 m	
22.	1992	Gmina Ostróda,  Grabin, park przypałacowy 	2 lipy ob. 520; 720 cm, wys. 24 m	
23.	1992	Gmina Ostróda,  leś. Gierłoż oddz. 69  leś. Roje	Sosna ob. 310 cm wys. 31 m	
24.	1992
	Gmina Ostróda,  skrzyżowanie ulic 21 Stycznia i Pieniężnego	Dąb- forma stożkowa ob. 385 cm, wys. 30 m	
25.	1992
	Gmina Ostróda, skrzyżowanie ulic Grunwaldzkiej i Czarnieckiego	Dąb, ob. 410 cm wys. 28 m
	
26.	1992
	Gmina Ostróda, skrzyżowanie ulic Grunwaldzkiej i Czarnieckiego	Dąb, ob.390 cm, wys. 28 m
	
27.	1992
	Gmina Ostróda, skraj lasu przy drodze z Turznicy  do  Starego Lasu	Lipa, ob. 410 cm, wys. 20 m
	
28.	1995
	Gmina Ostródą,  Szyldak, działka prac.
	Dąb, o dwóch pniach ob. 330; 350 cm wys. 30 m	
29.	1995	Gmina  Ostróda  Szyldak  przy drodze na stary cmentarz	3 dęby ob.370; 370; 400 cm, wys. 25 m	
30.	2001
	Nadleśnictwo Olsztynek, Leśnictwo Napromek oddz. 1791, m. Napromek Park Krajobrazowy         Wzgórz Dylewskich 	Grupa głazów narzutowych szt. 150 obw. 490 - 276 cm, wys. 1,18-0,55 m.
	
31.	2001
	Nadleśnictwo Olsztynek, Leśnictwo Dylewo oddz. 106, 115, 116 Park Krajobrazowy Wzgórz Dylewskich	Grupa głazów narzutowych szt. 1100 obw. 62 - 230 cm, wys. 1,00 - 0,10 m	
	źródło: Program ochrony środowiska powiatu ostródzkiego”, Główny Urząd Statystyczny

Stanowiska archeologiczne
Obszar gminy jest miejscem licznych stanowisk archeologicznych, które mają szczególne znaczenie kulturowe i wpisane są w krajobraz. Według danych zawartych w opracowaniu „Średniowieczne założenia obronne ziemi ostródzkiej" (za „Programem ochrony środowiska powiatu ostródzkiego”) dotychczas zlokalizowanych jest na terenie gminy Ostróda sześć takich obiektów. Tabela 5.27. przedstawia wykaz tych obiektów na terenie gminy.
Tab. 5.29. Wykaz stanowisk archeologicznych obiektów obronnych z terenu gminy Ostróda
Położenie	Rodzaj obiektu	
Durąg	Krzyżackie założenie obronne („Zamkowa Góra”)	
Grabinek	Założenie obronne („Polski Szaniec")	
Kajkowo	Grodzisko pruskie	
Ornowo	Grodzisko pruskie	
Swietlin	Grodzisko pruskie („Szwedzki Szaniec")	
Zajączki	Grodzisko pruskie	
			  źródło: „Program ochrony środowiska powiatu ostródzkiego”
Pozostałe obszary objęte ochroną prawną
Spośród pozostałych obszarów objętych ochroną prawną należy wyróżnić:
•	Złoża piasków „Ornowo” - należy chronić przed trwałym zainwestowaniem.
•	Lasy ochronne - zakaz jakiejkolwiek zabudowy, a wszelka działalność gospodarcza winna być prowadzona zgodnie z ustawą o lasach ochronnych. W części kompleksów leśnych, położonych nad jeziorami (np. Drwęckim, Pauzeńskim, Czarnym), wyznaczone zostały lasy wodochronne – w planie urządzenia gospodarstwa leśnego Nadleśnictwa Miłomłyn (wg stanu na 1.1.1994 r.). Obowiązuje na ich terenie gospodarka leśna specjalnie prowadzona, inaczej niż w lasach pozostałych – gospodarczych.
•	Gleby pochodzenia organicznego - bez prawa wszelkiej zabudowy i zalesienia, do wykorzystania intensywnego jako użytki zielone.
•	kompleksy gleb pochodzenia mineralnego z przewagą III klasy bonitacyjnej - przeznaczone do intensywnego rozwoju rolnictwa z dopuszczeniem inwestycji nieterenochłonnych. 

5.10.4. Zasady gospodarowania na terenach chronionych 

Na obszarach chronionych w myśl ustawy o ochronie przyrody istnieje obowiązek stosowania się do zakazów, nakazów i zaleceń określonych przez samą ustawę, a także przez akty prawna miejscowego. Na poziomie regionalnym regulacje z tego zakresu są zawarte w rozporządzeniu nr 87 Wojewody Warmińsko – Mazurskiego z dnia 16 lipca 2002 r w sprawie wprowadzenia zakazów dotyczących obszarów chronionego krajobrazu na terenie województwa warmińsko - mazurskiego. Ponadto szczegółowe regulacje dotyczące poszczególnych parków czy rezerwatów są określone m.in. w rozporządzeniu 4/94 z dnia 4.01.1994 w sprawie utworzenia Zespołu Parków Krajobrazowych Pojezierza Iławskiego i Wzgórz Dylewskich,
 Zarządzenia Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 27 lipca 1961 r. w sprawie uznania za rezerwat przyrody rzeki Drwęcy itp. Aktami, które doprecyzowują ostateczny kształt są plany przestrzennego zagospodarowania uchwalane przez radę gmin. 
Na obszarach objętych ochroną intensywną – rezerwatową stosowane są zasady określone w dokumentach o utworzeniu rezerwatów oraz w planach ochrony tych obiektów. Niezależnie od tego każdy z nich dysponuje regulaminem opartym o ustawę o ochronie przyrody.

5.10.5. Zagrożenia dla walorów przyrodniczych 

Istnieją potencjalne zagrożenia dla przedstawionych wyżej walorów przyrodniczych. Zaburzenia powstające w krajobrazie wynikają z niewłaściwej i nieumiejętnej gospodarki krajobrazem. Przestrzeń jest niewłaściwie dzielona i degradowana, jakże często zabudowywana przypadkowo, tak pod względem lokalizacji jak i architektury. Problemy finansowe właścicieli wymuszają instrumentalne traktowanie poszczególnych elementów krajobrazu. Zmiany ustawowe doprowadziły, że powstało wiele, różnego typu „centrów" rekreacji w miejscach zupełnie do tego celu nieodpowiednich i nieprzygotowanych. Brak infrastruktury komunalnej dodatkowo pogarsza ten stan rzeczy.
Podstawowym problemem właściwego utrzymania wszystkich walorów przyrodniczych jest niedobór środków finansowych, który w sposób wyraźny widać np. w gospodarce leśnej (w tym na zalesienia). Aktualnie na prowadzenie nadzoru nad lasami jest wydatkowanych niecałe 60% środków jakie powinny być wydatkowane. Gospodarka leśna powinna być prowadzona w oparciu o następujące zasady: powszechnej ochrony lasów, trwałości utrzymania lasów, ciągłości i zrównoważonego wykorzystania wszystkich funkcji lasów, powiększania zasobów leśnych. Aby zapewnić powszechną ochronę lasów ich właściciele są obowiązani do kształtowania równowagi w ekosystemach leśnych, podnoszenia naturalnej odporności drzewostanów poprzez: wykonywanie zabiegów profilaktycznych                   i ochronnych zapobiegających powstawaniu i rozprzestrzenianiu pożarów, zapobieganie, wykrywanie                    i zwalczanie nadmiernie pojawiających i rozprzestrzeniających się organizmów szkodliwych, ochronę gleby           i wód leśnych. 
Generalnie stan lasów prywatnych jest gorszy od stanu lasów państwowych. Przyczyny tego stanu rzeczy są złożone, poczynając od tego, że istnieje duża różnica przeciętnego wieku drzewostanów                       i zapasów, poprzez brak fachowego przygotowania właścicieli do prawidłowego prowadzenia lasu, trudności finansowe, słabsze siedliska, duże rozdrobnienie powierzchni, stosowanie innych sposobów                   i priorytetów zagospodarowania.
	Do zjawisk niekorzystnych należy zaliczyć rozdrobnienie lasów, widoczne w lasach prywatnych. Dlatego też należy dążyć do tworzenia struktur wielkoprzestrzennych, tj. powiększać istniejące kompleksy leśne oraz łączyć mniejsze. Pewien wyjątek stanowi obszar Parku Krajobrazowego Wzgórz Dylewskich, w którym nie przewiduje się tworzenia wielkich kompleksów  leśnych. 
Natomiast bardzo istotnym kryterium powiększania obszarów zalesionych jest tworzenie tzw.  ciągów ekologicznych dla migrującej zwierzyny. Przy realizacji  tego  zagadnienia należy pamiętać  o konieczności ochrony zasobów wód podziemnych. Dotyczy to szczególnie terenów o bardzo słabej izolacji.
Podstawowym instrumentem prowadzenia gospodarki leśnej w lasach niepaństwowych są uproszczone plany urządzenia lasu. Są to jednak często materiały niepełne bądź nieaktualne, dla niektóry obrębów zaś brak ich zupełnie. Utrudnia to znacznie właściwą gospodarkę leśną. Wykonanie planów, jest zadaniem administracji rządowej, niestety nie realizowanym.

5.10.6. Priorytety w ochronie przyrody oraz obszary i obiekty środowiska przyrodniczego wskazane do ochrony
Nadrzędnym priorytetem w zakresie ochrony przyrody powinna być poprawa stanu czystości środowiska wodnego rezerwatu „Rzeka Drwęca”. Zadanie to powinno być priorytetowe nie tylko dla samorządu gminy Ostróda, ale także dla samorządów wszystkich gmin położonych             w zlewni Drwęcy. W porozumieniu wszystkich zainteresowanych gmin powinien być opracowany program ochrony rzeki Drwęca oraz jej zlewni, a następnie podjęta jego realizacja. 
Nie podjęcie programu ochronnego doprowadzi nieuchronnie do dalszego pogorszenia stanu czystości środowiska wodnego rezerwatu. Przedmiotowy program ochronny powinien obejmować swoim zakresem wszystkie wody (płynące i stojące) związane bezpośrednio lub pośrednio z rzeką Drwęcą oraz ich zlewnie. 
Powinien obejmować zarówno przedsięwzięcia ograniczające dopływ ładunków zanieczyszczeń z punktowych źródeł, jak i ingerować w gospodarkę w zlewni, proponując przedsięwzięcia ograniczające dopływ zanieczyszczeń obszarowych. W ślad za programem powinny iść, zgodnie z opracowanym wcześniej harmonogramem rzeczowo – finansowym, cząstkowe i szczegółowe projekty (projekty techniczne, budowlane).   
Zahamowanie postępującego procesu pogarszania się wód (środowiska rezerwatu „Rzeka Drwęca”), poza nadrzędnymi celami wynikającymi z ochrony środowiska, jest konieczne                      i nieodzowne ze względu na strategię rozwoju, nie tylko gminy Ostróda, ale także innych okolicznych gmin. Dlatego też przyszłe porozumienie między gminami w sprawie „czystych wód” wydaje się być słuszne i nieodzowne zarówno z technicznego, hydrologicznego i przestrzennego punktu widzenia jak i punktu ekonomicznego – racjonalizacji wydatków oraz pozyskania                      z zewnątrz środków na realizację programu.
Zachowanie wartości przyrodniczych w gminie powinno być priorytetem. Dalszy postęp                w tym zakresie wymaga następujących działań:
•	przeprowadzenie inwentaryzacji walorów szaty roślinnej,
•	prowadzenie stałego monitoringu stanowisk gatunków zagrożonych (identyfikacja przyczyn zagrożenia rzadkich gatunków, eliminacja źródeł zagrożenia),
•	minimalizowanie skutków antropopresji poprzez uwzględnianie ochrony walorów szaty roślinnej i świata zwierząt w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego                       i decyzjach lokalizacyjnych,
•	stosowanie czynnych metod ochrony rzadkich gatunków roślin (np. koszenie łąk, usuwanie gatunków drzewiastych),
•	powiększenie liczby zwierząt objętych ochroną na terenie województwa,
•	prawne uporządkowanie i bardziej  rygorystyczne traktowanie ochrony brzegów zbiorników wodnych i samych jezior; utrzymanie obligatoryjnego zakazu poruszania się łodzi motorowych i skuterów wodnych na wybranych jeziorach, cennych pod względem faunistycznym,
•	wykorzystanie programów rolno-środowiskowych, jako instrumentu ochrony cennych gatunków na terenach rolniczych,
•	kontynuacja i rozszerzanie ochrony czynnej, obejmującej między innymi:
•	budowę miejsc lęgowych (orły, bocian biały, duże dziuplaki),
•	odtworzenie i utrzymywanie siedlisk (ptaki wodno-błotne),
•	wprowadzanie bardziej przyjaznych dla ptaków konstrukcji energetycznych – ich lepsze oznakowanie,
•	stała redukcja niektórych drapieżników (lis, norka amerykańska) szczególnie w cennych ostojach,
•	wzmocnienie państwowej straży rybackiej i utworzenie straży łowieckiej,
•	tworzenie i odtworzenie korytarzy ekologicznych.
Niezwykle ważnym priorytetem, nie tylko w ochronie przyrody i środowiska przyrodniczego, ale również i w gospodarce, jest właściwa gospodarka leśna i zwiększanie lesistości.
Dla gospodarki zalesianie jest jednym z ważniejszych przedsięwzięć przyrodniczo – gospodarczych. Oznacza ono inicjowanie procesu lasotwórczego i odtwarzanie leśnego ekosystemu             w miejscu, gdzie użytki rolne nie przynoszą właściwego efektu ekonomicznego. Coraz liczniej występujące zagrożenie  środowiska przyrodniczego i konieczność jego ochrony uzmysławia nam, że zalesianie nie tylko zwiększa istniejące zasoby leśne, lecz także staje się narzędziem ochrony przyrody           i krajobrazu, wzmacnia i poszerza ochronną funkcję lasu w stosunku do wody i gleby, ogranicza skutki „efektu cieplarnianego" i przeciwdziała globalnym  zmianom  klimatu,  podnosi  walory  estetyczne  i  rekreacyjne  środowiska, rekultywuje obszary skażone i zdegradowane. 
Zwiększanie obszaru lasów odbywa się obecnie w ramach „Programu Zwiększenia Lesistości". Wśród lasów nowo nasadzonych, w dalszym ciągu przeważać będą lasy sektora państwowego. Zmieniają się jednak proporcje, obecnie zalesianie przez osoby prywatne i LP zaczyna się równoważyć. 
Jest to wynik wspomagania finansowego lasów prywatnych (z dwóch źródeł Fundusz Leśny, ARiMR),              W praktyce realizacja tych planów zależna jest od wielkości środków przyznawanych na ten cel przez Budżet Państwa.
Ideą przewodnią zwiększenia lesistości jest w pierwszym rzędzie zalesianie gruntów marginalnych: użytki rolne klas V i VI, grunty o znacznym nachyleniu (>15%) oraz grunty zdegradowane. Prowadząc zalesienia należy pamiętać o podstawowych celach, zasadach i zadaniach związanych z ochroną i prowadzeniem gospodarki leśnej, w których dominującą rolę odgrywają:
•	zwiększenie lesistości obszaru gminy do minimum 31% do roku 2010,
•	powiększenie powierzchni lasów ochronnych zwłaszcza na obszarach zbiorników wód podziemnych bez izolacji oraz na terenach wokół jezior i cieków wodnych,
•	ochrona i powiększanie biologicznej różnorodności lasów, w tym genetycznej i gatunkowej,
•	zachowanie naturalnych ekosystemów leśnych,
•	poprawa kondycji lasów prywatnych i innych nie będących w Zarządzie Lasów Państwowych,
•	intensyfikacja działań na rzecz wykorzystania lasów do rozwoju edukacji ekologicznej społeczeństwa,
•	wykorzystanie lasów do rozwoju ekoturystyki przy zachowaniu zasad ich ochrony. 
Zadania, które należy wykonać, aby można było wyznaczone cele osiągnąć:
•	przeprowadzenie działań formalno – prawnych pod potrzeby zalesień, tj. weryfikacji klasyfikacji gruntów, wyznaczenie granic polno – leśnych w planach zagospodarowania przestrzennego, opracowanie dokumentacji glebowo – siedliskowej i urządzeniowej;
•	opracowanie planów urządzeniowo – leśnych dla lasów prywatnych i innych nie będących                  w Zarządzie Lasów Państwowych;
•	przebudowa drzewostanów tam gdzie założono je niezgodnie z wymogami siedliskowymi;
•	wdrażanie na szeroką skalę odnowień naturalnych;
•	typowanie obszarów o wysokich walorach poznawczych oraz budowa i utrzymanie infrastruktury służącej celom poznawczo – dydaktycznym i turystycznym;
•	rozbudowa infrastruktury leśnej. 

Obszarami postulowanymi do objęcia ochroną prawną są:
•	Zbiornik wód podziemnych bez izolacji i o zróżnicowanej izolacji - 
na tych obszarach obowiązują warunki jak na obszarze chronionego krajobrazu: zakaz wprowadzania zabudowy rozproszonej poza zwartą zabudową wsi i terenami wyzna- czonymi pod jej rozwój; zakaz lokalizacji ferm w technologii gnojowicowej oraz rolniczego zagospodarowania gnojowicy; dopuszcza się lokalizację obiektów produkcji zwierzęcej             w technologii ściółkowej w obsadzie maksymalnej 2 DJP/ha użytków rolnych,                           a koncentracja zwierząt w jednym kompleksie produkcyjnym nie może przekroczyć                200 DJP; zakaz lokalizacji ferm zwierząt futerkowych; zakaz lokalizacji przemysłu poza rzemiosłem usługowym i drobną wytwórczością o charakterze nieuciążliwym; zakaz lokalizacji szklarni ogrodniczych oraz dodatkowe warunki: zakaz wprowadzania ścieków nawet oczyszczonych w grunt i do wód powierzchniowych; zakaz lokalizacji wysypisk, wylewisk, grzebowisk, mogilników; nakaz prawidłowego rozwiązania gospodarki wodno-ściekowej w istniejącej i projektowanej zabudowie mieszkaniowej i rekreacyjnej
•	Obszar zlewni pojeziernej, na którym należy: ograniczać intensywne formy rolnictwa oparte na dużych monokulturach, hodowlę w systemie bezściołowym prowadzić tylko na terenach wysoczyznowych ze szczególnymi środkami ostrożności, przestrzegać obniżania ilości substancji biogennych i innych zanieczyszczeń wprowadzonych do wód m.in. z pól nawożonych gnojowicą poprzez odpowiednią pojemność zbiorników na gnojowicę, kształtowania krajobrazu rolniczego, stosowanie zabiegów agrotechnicznych, przy wszelkiej działalności inwestycyjnej stosować wysoki stopień oczyszczania ścieków względnie ich przetłoczenia do wód płynących poza zlewniam
5.11. Niektóre specyficzne źródła wpływu techniki na środowisko przyrodnicze i człowieka

5.11.1. Źródła wibracji
Na terenie obszaru objętego niniejszym opracowaniem brak jest stałych źródeł wibracji, tj. elementów – urządzeń mechanicznych, elektromechanicznych, elektroakustycznych i innych, wykonujących drgania mechaniczne. Urządzenia takie mogą okresowo funkcjonować, np. na czas budowy obiektów inżynierskich (ubijanie, utrząsanie za pomocą wibratorów betonu, gruntu).

5.11.2. Źródła promieniowania jonizującego

	Występujące w obszarze objętym opracowaniem promieniowanie jonizujące oparte jest przede wszystkim na poziomie radiacji ze źródeł naturalnych, związanych z rozpadem pierwiastków promieniotwórczych naturalnie występujących w przyrodzie. Zagrożenia w dziedzinie promieniowania jonizującego mogą na obszarze gminy stwarzać wyłącznie źródła promieniowania pochodzące                      z zewnątrz.
Poza naturalnymi źródłami promieniowania, znajdującymi się w glebie, wodzie i powietrzu, występują także sztuczne źródła promieniowania, które możemy podzielić na trzy grupy:
•	zamknięte źródła promieniowania o małej aktywności w szczelnej obudowie używane                         w pracach diagnostycznych;
•	aparatura rentgenowska;
•	otwarte źródła promieniowania, które znajdują się w zakładach posiadających materiały izotopowe używane do prac naukowych, w pracowniach medycznych.
Na terenie gminy brak jest wyżej wymienionych źródeł, w stopniu, który mógłby być istotny                 z punktu widzenia programu. 

5.11.3. Źródła promieniowania elektromagnetycznego

Pole i promieniowanie elektromagnetyczne występuje w otoczeniu wszystkich odbiorników energii elektrycznej. Promieniowanie niejonizujące związane jest z występowaniem pól elektromagnetycznych. Do głównych źródeł powstawania pól elektromagnetycznych należą:
•	linie elektroenergetyczne i stacje transformatorowe,
•	obiekty radiokomunikacyjne w tym: stacje nadawcze radiowe i telewizyjne, stacje bazowe telefonii komórkowej,
•	stacje radiolokacyjne i radionawigacyjne.
Istotny wpływ na środowisko mają linie i stacje elektroenergetyczne o napięciach znamionowych równych co najmniej 110 kV i wyższych. W celu zabezpieczenia ludzi przed szkodliwym promieniowaniem elektromagnetycznym wyznaczane są strefy ochronne od linii wysokich napięć:
•	strefa ochronna pierwszego stopnia; jest to obszar, gdzie przebywanie ludzi jest zabronione, z wyjątkiem osób zatrudnionych przy eksploatacji urządzeń;
•	strefa ochronna drugiego stopnia, gdzie dopuszczalne jest okresowe przebywanie ludności, lecz zabronione lokalizowanie budynków mieszkalnych.
Obecnie przez teren gminy przebiega linia energetyczna wysokich napięć 110 kV Grudziądz – Olsztyn wraz ze stacją transformatorową GPZ 110/15 kV (na terenie miasta Ostróda).
Ochrona przed polami elektromagnetycznymi polega na zapewnieniu jak najlepszego stanu środowiska poprzez utrzymanie poziomów pól elektromagnetycznych poniżej dopuszczalnych.             W celu sprawdzenia dotrzymania dopuszczalnych poziomów pola elektromagnetycznego                     w środowisku wykonuje się pomiary pola elektromagnetycznego  w środowisku w otoczeniu instalacji wytwarzających pola elektomagnetyczne. 
Takie pomiary wykonuje się bezpośrednio po każdym uruchomieniu instalacji, a także każdorazowo w razie zmiany warunków pracy instalacji, jeśli mogą one mieć wpływ na zmianę poziomu emitowanego pola elektromagnetycznego. Na podstawie pomiarów identyfikowane są obszary, na których stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych poziomów pola elektromagnetycznego. 
Na obszarze gminy obiektami radiokomunikacyjnymi, które mogą mieć wpływ na środowisko, są stacje bazowe telefonii komórkowej. Pole elektromagnetyczne występujące przy antenach telefonii komórkowej mocowanych na kratownicowych masztach występuje na przestrzeni kilkunastu metrów na poziomie zawieszenia anteny. Normy techniczne i przepisy aktualnie stosowane w Polsce, dotyczące umieszczania anten stacji, zabezpieczają wymagane odległości od miejsc przebywania ludzi.
Jednym ze źródeł promieniowania niejonizującego są stacje nadawcze radiowe                           i telewizyjne. Na terenie gminy Ostróda istnieje stacja przekaźnikowa na Górze Dylewskiej. Jej oddziaływanie jako źródło promieniowania ma podobny wymiar jak w przypadku pola elektromagnetycznego emitowanego przez stacje bazowe telefonii komórkowej. 
Pomiary poziomu pól elektromagnetycznych wykonuje w ramach zadań Państwowego Monitoringu Środowiska Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Olsztynie. Wyniki pomiarów przeprowadzonych w roku 2006 wykazały, iż na terenie gminy Ostróda nie stwierdzono przekroczeń wartości dopuszczalnych, w miejscach dostępnych dla ludności, w żadnym paśmie częstotliwości
6. REALIZACJA ZADAŃ W  ZAKRESIE OCHRONY I KSZTAŁTOWANIA ŚRODOWISKA W OKRESIE OBOWIĄZYWANIA POPRZEDNIEGO PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA

Program Ochrony Środowiska w swoich założeniach ma wspomagać dążenie do uzyskania w gminie sukcesywnego ograniczania negatywnego wpływu na środowisko źródeł zanieczyszczeń, ochronę i rozwój walorów środowiska oraz racjonalne gospodarowanie z uwzględnieniem konieczności ochrony środowiska. Efektywne zarządzanie środowiskiem poprzez realizację zadań określonych w programie ma doprowadzić do poprawy stanu poszczególnych komponentów środowiska naturalnego, oraz zapewnić skuteczne mechanizmy chroniące środowisko przed degradacją.
W ocenie generalnej stan środowiska na terenie gminy uległ nieznacznej poprawie – dotyczy to przede wszystkim jakości powietrza atmosferycznego. Działania podjęte w ostatnich latach mające na celu sukcesywne zwiększanie stopnia gazyfikacji gminy zgodnie z przyjętą koncepcją powoduje stopniowe ograniczenie emisji zanieczyszczeń z lokalnych palenisk, które              w znacznym stopniu wpływają na stan jakościowy powietrza na omawianym terenie. 
W okresie obowiązywania poprzedniego Programu zrealizowano część założonych przedsięwzięć w zakresie gospodarki wodno-ściekowej. Od roku 2002 wybudowano 27,6 km kanalizacji sanitarnej do której przyłączono 136 budynków. Skanalizowane zostały następujące miejscowości: Szafranki, Klonowo, Lubajny etap I, Kątno, Zawady Małe, Międzylesie. Wybudowano nową oczyszczalnie ścieków w Klonowie. W celu ochrony wód podjęto również działania mające na celu ochronę zbiorników wód podziemnych bez izolacji poprzez uruchomienie procedur formalno – prawnych prowadzących do ustanowienia obszarów ochrony dla tych zbiorników oraz stref ochrony ujęć wód podziemnych.
W latach 2003 – 2007 podjęto działania mające uporządkować zagadnienia gospodarki odpadami wynikające z przynależności gminy do Związku Gmin Regionu Ostródzko – Iławskiego „Czyste Środowisko”. Realizacja tych zadań koordynowana jest przez Związek, a na terenie gminy objęła przede wszystkim przedsięwzięcia w zakresie selektywnej zbiórki odpadów, oraz przystąpienia do kolejnego etapu przebudowy i modernizacji składowiska odpadów komunalnych            w Rudnie. 
W 2004 zlikwidowano mogilnik w Warlitach Wielkich, który stanowił jeden z ważniejszych problemów ekologicznych gminy – położony w odległości około 800 metrów od jeziora Szeląg Wielki stanowił bezpośrednie zagrożenie dla jakości wód jeziora. W trakcie prac likwidacyjnych zlokalizowano 32 studnie betonowe oraz dwa doły ziemne (w których przeterminowane środki ochrony roślin składowano bez żadnego zabezpieczenia). Łącznie w trakcie likwidacji mogilnika wydobyto i wywieziono do spalarni 53,59 Mg przeterminowanych środków ochrony roślin.

7. DŁUGOTERMINOWA STRATEGIA OCHRONY ŚRODOWISKA 
DO 2015 ROKU.

7.1. Wprowadzenie

W rozdziale zawarto charakterystykę celów i działań zmierzających do poprawy stanu środowiska, w perspektywie do roku 2015, w zakresie:
●	poprawy jakości środowiska, tj. poprawy jakości wód, jakości powietrza atmosferycznego, ochrony przed hałasem, promieniowaniem elektromagnetycznym a także uwzględniając zagadnienia gospodarki odpadami oraz zagrożenia awariami przemysłowymi.
●	ochrony dziedzictwa przyrodniczego i racjonalnego korzystania z zasobów przyrody (ochrony przyrody i krajobrazu, ochrony lasów, ochrony gleb i wód podziemnych)
●	zrównoważonego wykorzystania surowców, materiałów, wody i energii.

7.2. Poprawa jakości środowiska

7.2.1 Jakość wód

Cel długookresowy do 2015 roku.

Zapewnienie odpowiedniej jakości wód powierzchniowych, ochrona wód podziemnych oraz zapewnienie wszystkim mieszańcom odpowiedniej ilości i jakości wody do picia, a także zabezpieczenia zasobów wodnych dla środowiska przyrodniczego.

Kierunki działań do 2015 roku

Osiągnięcie stanu czystości wód, spełniającego standardy obowiązujące w Unii Europejskiej, poprzez działania w zakresie:
●	zaopatrzenia w wodę
•	dalsza budowa i modernizacja sieci wodociągowych
•	modernizacja ujęć wody i stacji uzdatniania
●	gospodarki ściekowej:
•	budowa i rozbudowa sieci kanalizacyjnej, pozwalającej na przyłączenie jak największej ilości budynków na terenie gminy do istniejących zbiorowych oczyszczalni ścieków,
•	budowa przydomowych oczyszczalni ścieków (w rejonach gminy do których doprowadzanie sieci kanalizacyjnych jest nieopłacalne ze względów ekonomicznych lub jest niemożliwe technicznie)
•	promowanie, wspieranie i egzekwowanie programów racjonalnej gospodarki wodno-ściekowej

7.2.2. Jakość powietrza atmosferycznego

Cel długookresowy do 2015 roku.
Kompleksowe działania mające na celu utrzymanie oraz systematyczną poprawę jakości powietrza atmosferycznego na obszarze gminy Ostróda.

Kierunki działań do 2015 roku.

W zakresie oddziaływania sektora komunalnego kierunki działań powinny zmierzać do:
●	Ograniczenia emisji przemysłowej poprzez:
•	stosowanie uregulowań prawnych - pozwolenia administracyjne na wprowadzanie pyłów i gazów do powietrza, uwzględniając standardy emisyjne z instalacji oraz dopuszczalne poziomy substancji w powietrzu.
•	wdrażanie najlepszych dostępnych technologii tzw BAT
•	modernizację i automatyzację procesów technologicznych w obiektach przemysłowych
•	instalowanie urządzeń o redukcji zanieczyszczeń powstałych w procesach technologicznych oraz poprawa sprawności obecnie funkcjonujących urządzeń

●	Ograniczenia „emisji niskiej” zanieczyszczeń do powietrza poprzez promowanie                         i wspieranie instytucjonalne działań w tym kierunku, a przede wszystkim:
•	ograniczenie liczebności lokalnych kotłowni, modernizacja istniejących instalacji ciepłowniczych, instalowanie urządzeń ograniczających emisję zanieczyszczeń do atmosfery
•	stosowanie paliw niskoemisyjnych (gaz, olej opałowy, drzewo) zarówno w kotłowniach sieci ciepłowniczej jak i w indywidualnych paleniskach.
•	gazyfikacja gminy (zgodnie z istniejącą koncepcją gazyfikacji gminy)
•	termoizolacja budynków 
•	wprowadzanie nowych, przyjaznych środowisku technologii, wykorzystywanie odnawialnych źródeł energii
•	ograniczenie emisji zanieczyszczeń i zapachów złowonnych z instalacji do hodowli zwierząt poprzez zastosowanie nowoczesnych, dostosowanych do aktualnych wymogów unijnych technologii chowu, oraz stosowanie odpowiednich dodatków paszowych (w celu ograniczenia odorów) i odpylanych ściółek. 
●	Ograniczenie emisji komunikacyjnej przede wszystkim poprzez:
•	poprawienie warunków ruchu drogowego, zwiększenie płynności ruchu                                i przepustowości drogowej zwłaszcza na drogach o dużym natężeniu ruchu o znaczeniu krajowym
•	podniesienie standardów technicznych infrastruktury drogowej
•	dbałość o czystość terenów zurbanizowanych – ograniczenie wtórnej emisji niezorganizowanej z ulic, oraz innych terenów zabudowanych, potęgowanej przez ruch pojazdów

7.2.3. Gospodarka odpadami

Cele długookresowe do 2015
Zminimalizowanie ilości wytwarzanych odpadów komunalnych oraz wdrożenie nowoczesnego systemu ich odzysku,  unieszkodliwiania i gospodarczego wykorzystania.

Za realizację i koordynację zadań w zakresie gospodarki odpadami na terenie gminy Ostróda odpowiedzialny jest Związek Gmin Regionu Ostródzko – Iławskiego „Czyste Środowisko”                   z siedzibą w Ostródzie.

7.2.4. Ochrona przed hałasem i promieniowaniem elektromagnetycznym

Cel długookresowy do 2015 roku
Zmniejszenie narażenia mieszkańców gminy na ponadnormatywny:
- poziom hałasu, przede wszystkim komunikacyjnego
- poziom promieniowania elektromagnetycznego
Kierunki działań do roku 2015

W zakresie oddziaływania hałasu najważniejszym elementem jest podjęcie działań w kierunku ochrony przed hałasem komunikacyjnym. Działania w zakresie ochrony przed hałasem drogowym w dużym stopniu pokrywają się z działaniami związanymi z ograniczaniem emisji komunikacyjnej zanieczyszczeń do powietrza atmosferycznego. Realizację zadań w zakresie ochrony przed hałasem należy poprzeć odpowiednimi zapisami w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. 
Zadania w celu emisji hałasu u źródła:
●	- poprawa nawierzchni dróg
●	- zwiększenie płynności ruchu 
●	- ograniczenie prędkości strumienia pojazdów

W zakresie ochrony przed negatywnym oddziaływaniem pola elektromagnetycznego najważniejszym elementem jest podjęcie i prowadzenie działań w zakresie stałego monitoringu poziomu promieniowania. Istotnym elementem działań w zakresie ochrony przed promieniowaniem elektromagnetycznym jest wprowadzenie do planów zagospodarowania przestrzennego zapisów dotyczących stref ograniczonego użytkowania m.in. wokół urządzeń energetycznych                              i radiokomunikacyjnych w przypadku stwierdzenia przekroczeń dopuszczalnych poziomów promieniowania. 

7.3. Ochrona dziedzictwa przyrodniczego i racjonalne korzystanie z zasobów przyrody

7.3.1. Ochrona przyrody i krajobrazu

Cel długookresowy do 2015 roku.
Ochrona różnorodności biologicznej i krajobrazowej oraz doskonalenie systemu obszarów prawnie chronionych.

Kierunki działań do 2015 roku

Kierunki działań w zakresie ochrony i rozwoju systemu obszarów chronionych:
●	ochrona przyrody i krajobrazu
•	rygorystyczne przestrzeganie wymagań ochrony przyrody w odniesieniu do obiektów turystycznych i rekreacyjnych (ochrona walorów przyrodniczych)
•	wprowadzanie odpowiednich procedur lokalizacyjnych chroniących tereny cenne przyrodniczo przed inwestowaniem.
●	ochrona i utrzymanie funkcji rekreacyjnych środowiska
•	promowanie zachowań zgodnych z zasadami ochrony przyrody i krajobrazu
•	rozwój sieci szlaków turystycznych, rowerowych i ścieżek dydaktycznych.

7.3.2. Lasy

Cel długookresowy do 2015 roku.
Ochrona i odtwarzanie różnorodności biologicznej systemów leśnych.

Kierunki działań do 2015 roku

Kierunki działań związane z ochroną lasów:
●	łączenie kompleksów leśnych
●	poprawa rozpoznania zasobów różnorodności biologicznej w lasach
●	stały monitoring środowiska leśnego w celu przeciwdziałania niepożądanym stanom takim jak pożary, masowe pojawy szkodników i chorób drzew.
7.3.3. Ochrona gleb

Cel długookresowy do 2015 roku.
Ochrona, rekultywacja i właściwe wykorzystanie istniejących zasobów glebowych

Kierunki działań do 2015 roku

Kierunki działań związane z ochroną gleb:
●	ochrona gleb przed degradacją i rekultywacja gleb zdegradowanych
●	ochrona gleb przed negatywnym wpływem transportu i infrastruktury transportowej

7.4. Zrównoważone wykorzystanie wody i energii

7.4.1. Wodochłonność i energochłonność

Cel długookresowy do 2015 roku.
Racjonalizacja zużycia wody i energii

Kierunki działań do 2015 roku

●	Wprowadzanie zamkniętych obiegów wody  i wodooszczędnych technologii produkcyjnych w przemyśle.
●	Modernizacja sieci wodociągowych w celu zmniejszenia strat wody w systemach przesyłowych
●	Zmniejszenie strat energii w systemach przesyłowych, poprawa parametrów energetycznych budynków

7.4.2. Wykorzystanie energii odnawialnej

Cel długookresowy do 2015 roku.
Wzrost wykorzystania energii odnawialnej

Kierunki działań do 2015 roku

●	Określenie potencjału technicznego i ekonomicznego energii odnawialnej                                     i niekonwencjonalnej
●	Promowanie i popularyzacja najlepszych praktyk w dziedzinie wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych, w tym rozwiązań technologicznych, administracyjnych i finansowych
●	Wsparcie dla projektów w zakresie budowy urządzeń i instalacji do produkcji i transportu energii wytwarzanej w oparciu o źródła odnawialne.

8. STRATEGIA KRÓTKOTERMINOWA NA LATA 2008 – 2011

8.1 Wprowadzenie

W rozdziale tym zostały przedstawione kierunki działań niezbędnych do realizacji w latach 2008 – 2011, w celu poprawy stanu środowiska z podziałem na zagadnienia z zakresu:

●	ochrony powietrza atmosferycznego
●	ochrony przed hałasem oraz szkodliwym działaniem pól elektromagnetycznych
●	gospodarki wodno-ściekowej
●	gospodarki odpadami
●	ochrony gleb
●	ochrony przyrody
●	zrównoważonego wykorzystania wody i energii
●	edukacji ekologicznej

Cele i zadania zawarte w Polityce Ekologicznej Państwa przy uwzględnieniu specyfiki obszaru, a także Programów Ochrony Środowiska Województwa Warmińsko-Mazurskiego oraz Powiatu Ostródzkiego wyznaczają następujące kierunki działań w Programie Ochrony Środowiska dla Gminy Ostróda.

8.2. Ochrona powietrza atmosferycznego

Poprawa jakości powietrza i ograniczenie emisji zanieczyszczeń do atmosfery.

Według analizy oceny jakości powietrza obszar gminy został zaklasyfikowany do strefy A.           Spełnia on kryteria stawiane tej klasie zarówno pod kątem ochrony zdrowia ludzi jak i ochrony roślin. Należy jednak pamiętać, że stan taki nie musi się stale utrzymywać. Działania mające na celu utrzymanie i poprawę obecnego stanu jakości powietrza atmosferycznego powinno się wiec podejmować bez względu na aktualną klasę wynikową. Ponieważ głównymi źródłami emisji zanieczyszczeń do powietrza są emitory niskie (głównie lokalne paleniska) oraz komunikacja drogowa, podejmowane działania powinny być ukierunkowane na ograniczenie emisji z tych obszarów działalności człowieka.

Zadania w zakresie ograniczania emisji niskiej zanieczyszczeń powietrza do atmosfery:

W zakresie ograniczenia emisji niskiej należy podjąć działania związane z modernizacją systemów grzewczych lokalnych palenisk domowych, punktów handlowych, usługowych oraz niewielkich zakładów wytwórczych a także w budynkach użyteczności publicznej.

Ograniczenie emisji zanieczyszczeń ze źródeł komunikacyjnych:

Kwestia zagrożeń dla środowiska naturalnego związanych z transportem jest bardzo istotna                                  i wymaga podejmowania stałych działań mających na celu ich minimalizowanie. Działania takie powinny być podejmowane nie tylko w tracie użytkowania obiektów infrastruktury drogowej róg, ale już na etapach planowania, projektowania i realizacji takich przedsięwzięć.
Podstawowymi przedsięwzięciami mającymi na celu minimalizowanie ujemnego wpływu emisji komunikacyjnej na środowisko są:
●	zmiany w zakresie organizacji transportu – modernizacja taboru transportowego, przede wszystkim autobusowego, popularyzacja wieczności stosowania pojazdów i urządzeń napędzanych silnikami spalinowymi dotrzymującymi standardów ochrony środowiska
●	ograniczenie emisji pochodzącej z samochodów osobowych- poprzez edukacje ekologiczna popularyzującą stosowanie paliw mniej uciążliwych dla środowiska (np. propan-butan) oraz użytkowania pojazdów dotrzymujących standardów ochrony środowiska
●	zmiany w organizacji ruchu drogowego – poprzez ograniczenia prędkości oraz budowę ścieżek i parkingów rowerowych i promowanie ruchu rowerowego.
●	poprawę jakości infrastruktury drogowej

8.3. Ochrona przed hałasem oraz szkodliwym działaniem pól elektromagnetycznych

Klimat akustyczny na terenie gminy kształtowany jest przede wszystkim przez hałas komunikacyjny, a w szczególności drogowy. Zagrożenia hałasem przemysłowym ma charakter bardziej lokalny – stanowi uciążliwość dla mieszkańców terenów zlokalizowanych w najbliższym sąsiedztwie takiego punktowego źródła hałasu.
Podstawowymi działaniami mającymi na celu poprawę klimatu akustycznego są:
●	modernizacja obiektów infrastruktury drogowej, poprawa jakości nawierzchni dróg, zmiany w organizacji ruchu, promowanie ruchu rowerowego
●	budowa ekranów dźwiękochłonnych i instalacji ograniczających emisję hałasu wzdłuż uciążliwych szlaków komunikacyjnych a także wokół punktowych źródeł hałasu
●	stosowanie na etapie planowania przestrzennego odpowiednich relacji pomiędzy powierzchnią terenów o zwartej zabudowie i terenów otwartych.
●	odpowiedzialne lokalizowanie nowych obiektów mogących stanowić potencjalne źródło emisji ponadnormatywnego hałasu
●	ustanawianie stref ciszy w miejscach rekreacji i wypoczynku oraz sprawne egzekwowanie ustanowionych zaleceń.
●	odpowiedzialne stosowanie regulacji prawnych w zakresie wydawania decyzji o lokalizacji nowych inwestycji oraz decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu emitowanego do środowiska.

W zakresie promieniowania elektromagnetycznego główne jego źródło związane jest ze stacjami przekaźnikowymi i liniami energetycznymi. W celu minimalizacji negatywnego oddziaływania promieniowania elektromagnetycznego należy wykonać inwentaryzację istniejących potencjalnych źródeł promieniowania oraz wykonywać cykliczne pomiary natężenia promieniowania z tych źródeł, oraz stworzyć bazę danych dotyczącą urządzeń i instalacji mogących znacząco oddziaływać na środowisko w tym zakresie.

8.4. Gospodarka wodno-ściekowa

Głównymi kierunkami ochrony zasobów wód powierzchniowych i podziemnych powinny być:
•	poprawa jakości wód powierzchniowych do stanu wymaganego przez ich funkcje ekologiczne i użytkowe;
•	poprawa stosunków wodnych wód powierzchniowych i podziemnych, głównie poprzez zwiększenie regularności ich przepływów.

Jak to wcześniej wykazano w rozdz. 5, generalnie stan czystości wód powierzchniowych (wód płynących i stojących) na terenie gminy Ostróda nie jest dobry. Rzeka Drwęca, jako rzeka rezerwatowa, na całym swym odcinku przebiegającym przez gminę Ostróda, posiada III klasę czystości, a pomiędzy 179+700 i 164,700, niesie wody pozaklasowe. Wiele jezior posiada wody III klasy czystości i pozanormatywne oraz w przeważającej mierze należy do grupy wyraźnie                          i najbardziej podatnych na eutrofizację. A zatem dla ratowania statusu rezerwatu „Rzeka Drwęca” oraz obszaru Natura 2000 i w celu zahamowania postępującego procesu eutrofizacji jezior konieczne jest podjęcie stosownego programu w celu poprawy stanu ich czystości. 
Program taki, powinien być podjęty przez wszystkie zainteresowane gminy i opracowywany byłby w warunkach porozumienia gmin w tym zakresie. 
Drugim aspektem ochrony wód powierzchniowych jest ochrona wód podziemnych, powiązanych hydrogeologicznie i hydrograficznie z wodami powierzchniowymi.

Podstawowymi celami ochrony wód podziemnych są:
•	przeciwdziałanie zagrożeniom wpływającym na obniżenie jakości wód podziemnych,
•	właściwe zagospodarowanie obszarów ochronnych zbiorników wód podziemnych i stref 
      ochronnych ujęć, a szczególnie ujęć na terenach występowania zbiorników wód podziemnych   
      bez izolacji. 

Dla osiągnięcia dwóch, wyżej wymienionych celów strategicznych i racjonalizacji gospodarki wodnej należy przedsięwziąć następujące, niżej wymienione, działania.

1. Opracowanie programu poprawy stanu czystości rzeki Drwęca i jej dopływów w celu: 
●	rozpoznania i zewidencjonowania punktowych źródeł zanieczyszczeń rzeki,
●	określenia rozmiarów obszarowych źródeł zanieczyszczeń rzeki,
●	określenia hierarchii i etapów likwidacji (ograniczenia wpływu) poszczególnych źródeł zanieczyszczeń (źródeł punktowych i obszarowych), 
●	przedstawienia programu inwestycyjnego – zakresu i harmonogramu rzeczowo – finansowego likwidacji (ograniczenia wpływu) źródeł zanieczyszczeń, 
●	przedstawienia przedsięwzięć bezinwestycyjnych, zmierzających do poprawy stanu czystości rzeki,
●	określenia prognozy poprawy stanu czystości rzeki po likwidacji (ograniczeniu wpływu) źródeł zanieczyszczeń.

2. Opracowanie programów poprawy stanu czystości jezior (planów ochrony jezior) w celu:
●	rozpoznania i zewidencjonowania punktowych źródeł zanieczyszczeń jezior,
●	określenia rozmiarów obszarowych źródeł zanieczyszczeń jezior,
●	określenia chłonności – dopuszczalnej antropopresji i użytkowania jezior,
●	wyznaczenia strefy ochronnej jezior i określenie sposobu jej zagospodarowania,
●	sprecyzowania zasad użytkowania terenów w zlewniach bezpośrednich jezior,
●	określenia hierarchii i etapów likwidacji (ograniczenia wpływu) poszczególnych źródeł zanieczyszczeń (źródeł punktowych i obszarowych), 
●	przedstawienia programu inwestycyjnego – zakresu i harmonogramu rzeczowo – finansowego likwidacji (ograniczenia wpływu) źródeł zanieczyszczeń,
●	przedstawienia przedsięwzięć bezinwestycyjnych, zmierzających do poprawy stanu czystości jezior,
●	określenia prognozy poprawy stanu czystości jezior po likwidacji (ograniczeniu wpływu) źródeł zanieczyszczeń.

3. Realizacja brakujących systemów kanalizacji sanitarnej (obowiązkowo we wszystkich   
    miejscowościach zwodociągowanych, w pierwszym rzędzie na terenach wód podziemnych bez  
    izolacji, na obszarach pojeziernych, w zlewniach jezior i rzek rezerwatowych), zakończonych 
    wysokosprawnymi oczyszczalniami oraz budowa oczyszczalni przyzagrodowych w zabudowie 
    kolonijnej
Jednym z zasadniczych zadań w celu ochrony wód powierzchniowych i podziemnych przed zanieczyszczeniem jest zakończenie realizacji systemu kanalizacji sanitarnej na terenie gminy, umożliwiającej zebranie i oczyszczenie wszystkich ścieków w wysokosprawnych oczyszczalniach. 
Przy realizacji systemu kanalizacji sanitarnej, specyfika terenu, rodzaj zagospodarowania przestrzennego, oraz wysokie wymogi w zakresie ochrony środowiska wymagają uwzględnienia           w gospodarce ściekowej poniższych zasad:
•	Zaleca się rozwiązanie w pierwszym etapie gospodarki ściekowej w miejscowościach położonych na terenach bez izolacji od użytkowych warstw wodonośnych bądź izolacji nieciągłej. Rozwiązanie to powinno zostać potraktowane priorytetowo ze względu na zagrożenie zanieczyszczeniem użytkowych warstw wodonośnych. 
•	Na terenach jak wyżej należy bezwzględnie realizować sieć wodociągową równolegle z budową kanalizacji sanitarnej. 
•	Z uwagi na położenie dużego obszaru gminy na terenie zlewni pojeziernej winna być wykonana kanalizacja sanitarna zbiorcza.
•	Na terenie zlewni pojeziernej, w miejscowościach pozbawionych infrastruktury zbiorczej, zaleca się realizację sieci wodociągowej równolegle z budową sieci kanalizacji sanitarnej zbiorczej. 
•	Należy przyjąć zasadę skanalizowania docelowo wszystkich miejscowości gminy wraz realizacją wysokosprawnych oczyszczalni ścieków według podziału zlewniowego oraz realizację systemów przesyłowych zbiorczych do istniejących oczyszczalni.
•	Wszystkie nowopowstające obiekty utylizacji ścieków powinny mieć punkt zlewny dla ścieków dowożonych z miejscowości mniejszych i zabudowy kolonijnej.
•	Z uwagi na atrakcyjność terenu i jego położenie nie powinno się dopuszczać do powstawania lokalnych wylewisk ścieków. Wszystkie produkowane na terenie gminy ścieki bytowo-gospodarcze winny być oczyszczane w oczyszczalniach o odpowiednim stopniu redukcji zanieczyszczeń.
•	Na terenach pozbawionych izolacji od użytkowych warstw wodonośnych oraz izolacji nieciągłej nie dopuszcza się gromadzenia ścieków w zbiornikach bezodpływowych lub innych rozwiązań gospodarki ściekowej zagrażających użytkowym warstwom wodonośnym.

8.5. Gospodarka odpadami
Zapobieganie powstawaniu oraz dążenie do ograniczenia ilości wytwarzanych odpadów.
Ograniczenie negatywnego wpływu odpadów na środowisko.
Właściwe postępowanie z wytworzonymi odpadami.
Zadania w zakresie gospodarki odpadami na terenie gminy wynikają bezpośrednio z przynależności gminy Ostróda do Związku Gmin Regionu Ostródzko-Iławskiego „Czyste Środowisko”. W trakcie opracowywania niniejszego Programu Ochrony Środowiska związek nie posiadał aktualnego Planu Gospodarki Odpadami.

8.6. Ochrona gleb
Ochrona powierzchni ziemi obejmuje przede wszystkim uporządkowanie gospodarki odpadami. Aktualnie organizacja systemu gospodarki odpadami odbywa się wspólnie z innymi gminami – na szczeblu Związku Gmin Regionu Ostródzko – Iławskiego „Czyste Środowisko”. Organizacja gospodarki odpadami jest opisana w „Programie gospodarki odpadami komunalnymi...”, a także w „Planie gospodarki odpadami dla Związku Gmin Regionu Ostródzko – Iławskiego «Czyste Środowisko»”.

8.7. Ochrona przyrody
System prawnej ochrony przestrzennej jest najważniejszym instrumentem ochrony różnorodności biologicznej i krajobrazowej. Celami realizacyjnymi są:
●	utrzymanie wysokich walorów krajobrazowych,
●	zachowanie i odtworzenie zasobów przyrody w tym różnorodności biologicznej,
●	ochrona najbardziej zagrożonych ekosystemów oraz gatunków flory i fauny i ich siedlisk,
●	ochrona i powiększanie zalesień, w tym zadrzewień śródpolnych.
Podstawowe cele ochrony zasobów leśnych stanowią: 
●	zwiększenie lesistości, w tym powiększanie głównie powierzchni lasów ochronnych zwłaszcza na obszarach zbiorników wód podziemnych bez izolacji oraz na terenach wokół jezior i cieków wodnych,
●	ochrona i powiększanie biologicznej różnorodności lasów, w tym genetycznej i gatunkowej,
●	zachowanie naturalnych ekosystemów leśnych,
●	poprawa kondycji lasów (w tym lasów prywatnych),
●	intensyfikacja działań na rzecz wykorzystania lasów do rozwoju edukacji ekologicznej społeczeństwa,
●	wykorzystanie lasów do rozwoju ekoturystyki, przy zachowaniu zasad ich ochrony

Zadania w celu ochrony przyrody i krajobrazu
●	przeprowadzenie inwentaryzacji walorów szaty roślinnej,
●	prowadzenie stałego monitoringu stanowisk gatunków zagrożonych (identyfikacja przyczyn zagrożenia rzadkich gatunków, eliminacja źródeł zagrożenia),
●	minimalizowanie skutków antropopresji poprzez uwzględnianie ochrony walorów szaty roślinnej i świata zwierząt w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego                        i decyzjach lokalizacyjnych,
●	stosowanie czynnych metod ochrony rzadkich gatunków roślin (np. koszenie łąk, usuwanie gatunków drzewiastych),
●	prawne uporządkowanie i bardziej rygorystyczne traktowanie ochrony brzegów zbiorników wodnych i samych jezior; utrzymanie obligatoryjnego zakazu poruszania się łodzi motorowych i skuterów wodnych na wybranych jeziorach, cennych pod względem faunistycznym,
●	wykorzystanie programów rolno-środowiskowych, jako instrumentu ochrony cennych gatunków na terenach rolniczych,
●	kontynuacja i rozszerzanie ochrony czynnej, obejmującej między innymi:
•	budowę miejsc lęgowych (orły, bocian biały, duże dziuplaki),
•	odtworzenie i utrzymywanie siedlisk (ptaki wodno-błotne),
•	wprowadzanie bardziej przyjaznych dla ptaków konstrukcji energetycznych – ich lepsze oznakowanie,
•	stała redukcja gatunków obcych geograficznie, szczególnie w cennych ostojach,
●	wzmocnienie państwowej straży rybackiej i utworzenie straży łowieckiej,
●	powołanie w gminie służb odpowiedzialnych za ochronę przyrody, w tym za ochronę różnorodności biologicznej
●	tworzenie i odtworzenie korytarzy ekologicznych
●	uwzględnianie w zagospodarowaniu przestrzennym zasad ochrony krajobrazu i różnorodności biologicznej,
●	wdrażanie na obszarach cennych przyrodniczo proekologicznych form gospodarowania:
•	wspieranie form rolnictwa stosującego metody produkcji nie naruszające równowagi przyrodniczej, w tym rolnictwa ekologicznego i zintegrowanego, 
•	rozwój eko- i agroturystyki,
●	renaturyzacja zniszczonych cennych ekosystemów i siedlisk przyrodniczych, szczególnie wodno-błotnych,
●	minimalizowanie skutków antropopresji poprzez uwzględnianie ochrony walorów przyrodniczych i krajobrazowych w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego i decyzjach lokalizacyjnych

Zadania w celu ochrony lasów
●	przeprowadzenie działań formalno – prawnych pod potrzeby zalesień, tj. weryfikacji klasyfikacji gruntów, wyznaczenie granic polno – leśnych w planach zagospodarowania przestrzennego, opracowanie dokumentacji glebowo – siedliskowej i urządzeniowej;
●	opracowanie planów urządzeniowo – leśnych dla lasów prywatnych i innych nie będących              w Zarządzie Lasów Państwowych;
●	przebudowa drzewostanów tam gdzie założono je niezgodnie z wymogami siedliskowymi;
●	zachowywanie naturalnego charakteru ekosystemów leśnych oraz wdrażanie na szeroką skalę odnowień naturalnych;
●	tworzenie korytarzy ekologicznych łączących duże kompleksy leśne poprzez odpowiednie zalesianie i zadrzewianie
●	typowanie obszarów o wysokich walorach poznawczych oraz budowa i utrzymanie infrastruktury służącej celom poznawczo – dydaktycznym i turystycznym;
●	rozbudowa infrastruktury leśnej,
●	możliwe zwiększanie zadrzewień zwłaszcza na terenach występowania wód podziemnych bez izolacji oraz na terenach wokół jezior i cieków wodnych.
●	przestrzeganie zasad zachowania różnorodności biologicznej poprzez uwzględnienie                  w planach urządzenia lasów wytycznych z planów ochrony przyrody w nadleśnictwach

8.8. Zrównoważone wykorzystanie wody i energii 
       Zadania:
●	ograniczenie zużycia wody z ujęć podziemnych do celów przemysłowych (poza przemysłem spożywczym, farmaceutycznym i niektórymi specjalnymi działami produkcji), 
•	stosowanie zamkniętych obiegów wody oraz wtórnego wykorzystania mniej zanieczyszczonych ścieków,
•	zmniejszenie materiałochłonności gospodarki poprzez wprowadzenie technologii nisko odpadowych,
•	zmniejszenie energochłonności gospodarki poprzez stosowanie energooszczędnych technologii (również z zastosowaniem kryteriów BAT),
•	zmniejszenie strat energii w systemach przesyłowych (energetycznych, cieplnych),
•	termoizolacja budynków
•	Zwiększenie wykorzystania energii z odnawialnych zasobów energetycznych poprzez.

8.9. Edukacja ekologiczna
      Zadania:
●	prowadzenie szkoleń w zakresie edukacji ekologicznej:
•	kształcenie i doskonalenie kadr samorządowych w zakresie wdrażania zasady zrównoważonego rozwoju,
•	szkolenie służb informacyjnych samorządowych w zakresie wykorzystania informacji o środowisku,
•	szkolenie społecznych strażników przyrody w zakresie metod i form przekazu treści służących podnoszeniu świadomości ekologicznej społeczeństwa,
•	szkolenie przedstawicieli kadr samorządowych w zakresie planowania przedsięwzięć ochrony środowiska zgodnie z procedurami stosowanymi w Unii Europejskiej,
•	szkolenia związane z nowymi inicjatywami edukacji ekologicznej, nowym ustawodawstwem, zagrożeniami środowiska, działania okazjonalne,
●	realizacja programów edukacji ekologicznej na wszystkich poziomach nauczania:
•	wspieranie wyjazdów dzieci i młodzieży do wyspecjalizowanych ośrodków prowadzących zajęcia zgodnie z programem nauczania „zielone szkoły”,
•	wspieranie szkolnych kół zainteresowań o tematyce ekologicznej,
•	wspieranie organizacji szkolnych i międzyszkolnych konkursów o tematyce ekologicznej,
●	tworzenie sieci „zielonych szkół”,
●	tworzenie systemu infrastruktury służącej poznawaniu przyrody (ścieżki dydaktyczne, trasy rowerowe, muzea przyrodnicze, punkty widokowe, tablice informacyjne),
●	poruszanie spraw ochrony środowiska w mediach,
●	organizacja imprez i festynów ekologicznych,
●	działania wydawniczo – popularyzatorskie.

8.10 Orientacyjne nakłady finansowe na realizację programu w latach 2008 – 2011
	
	źródło: Plan Rozwoju Lokalnego Gminy Ostróda na lata 2008-2013
lp.	Nazwa zadania	Nakłady do poniesienia	Czas realizacji	
		ogółem	gmina	Środki zewnętrzne		
Budowa i modernizacja urządzeń do odprowadzania i oczyszczania ścieków	
1.	Porządkowanie gospodarki wodno - ściekowej w aglomeracji Samborowo poprzez budowę kanalizacji sanitarnej i sieci wodociągowej	35 046 900	14 018 760	21 028 140	2009-2015	
2.	Porządkowanie gospodarki wodno - ściekowej w aglomeracji Ostróda poprzez budowę kanalizacji sanitarnej i sieci wodociągowej	18 152 000	7 260 800	10 891 200	2010-2015	
3.	Kanalizacja sanitarna Lubajny - Nowe Siedlisko II etap	3 238 000	1 295 200	1 942 800	2010-2011	
4.	Kanalizacja sanitarna Zwierzewo I i II etap, Mała Ruś	5 033 000	2 013 200	3 019 800	2010-2011	
5.	Kanalizacja sanitarna Ornowo, Ornowo (spinka wody), Morliny (opaska)	3 921 000	1 568 400	2 352 600	2010-2011	
6.	Kanalizacja sanitarna Tyrowo	400 000	160 000	240 000	2011	
7.	Kanalizacja sanitarna Kątno	800 000	320 000	480 000	2011	
8.	Kanalizacja sanitarna Ostrowin	1 903 000	761 200	1 141 800	2011-2012	
9.	Kanalizacja sanitarna Górka, Lipowiec, Wólka Lichtańska, Lichtajny, Worniny	2 857 000	1 142 800	1 714 200	2010-2012	
10.	Rozbudowa kanalizacji sanitarnej w m. Wysoka Wieś	529 490	132 597	396 893	2010-2011	
11.	Rozbudowa oczyszczalni ścieków w m. Klonowo	900 000	900 000	-	2008-2011
	
12.	Budowa kanalizacji sanitarnej i sieci wodociągowej - kanalizacja sanitarna Żurejny wraz z rozbudową kanalizacji w Kątnie, rozbudowa kanalizacji sanitarnej i sieci wodociągowej w m. Stare Jabłonki, rozbudowa sieci wodociągowej w m. Ostrowin	530 480	530 480	-	2008-2009
	
Budowa i modernizacja urządzeń zaopatrzenia w wodę i poboru wody	
17.	Rozbudowa SPC w miejscowościach Wysoka Wieś oraz SUW w Pietrzwałdzie	846 500	211 625	634 875	2008-2009	
18.	Rozbudowa SUW w m. Zawady Małe, Warlity Wielkie, Szyldak, Durąg, Idzbark	4 500 000	900 000	3 600 00	2010-2013	
Budowa i modernizacja dróg	
19.	Modernizacja nawierzchni wraz z budową sieci burzowej ul. Polna Kajkowo	382 000	382 000	-	2008	
20.	Modernizacja dróg osiedlowych, w tym: Modernizacja drogi gminnej i budowa kanalizacji deszczowej w m. Idzbark - I etap	456 896	456 896	-	2008	
21.	Modernizacja dróg osiedlowych, w tym: Modernizacja drogi gminnej i budowa kanalizacji deszczowej w m. Idzbark - II etap	493 104	493 104	-	2009-2010	
22.	Modernizacja drogi gminnej Nr 2645027 Samborowo- Gierłoż - etap II	4 500 000	4 500 000	-	2010-2012	
23.	Zagospodarowanie centrum miejscowości Samborowo	500 000	125 000	375 000	2009-2010	
Poprawa jakości powietrza oraz wykorzystanie odnawialnych źródeł energii	
24.	Modernizacja kotłowni szkoły w Tyrowie	120 000	120 000	-	2008-2009	
25.	Modernizacja kotłowni w Zwierzewie	400 000	400 000		2009-2013	
	razem	85.509.370	37.692.062	47.817.308		

8.11. Zadania priorytetowe – wynikające z programu

Do zadań priorytetowych, wynikających z programu, należy ogólnie zaliczyć:
•	opracowanie programu poprawy stanu czystości rzeki Drwęca oraz realizacja projektów tego programu,  
•	opracowanie programu poprawy stanu czystości jezior oraz realizacja projektów tego programu, 
•	realizacja brakujących systemów kanalizacji sanitarnej (obowiązkowo we wszystkich miejscowościach zwodociągowanych, w pierwszym rzędzie na terenach wód podziemnych bez izolacji, na terenach pojeziernych, w zlewniach jezior i rzek rezerwatowych), zakończonych wysokosprawnymi oczyszczalniami oraz budowa oczyszczalni przyzagrodowych w zabudowie kolonijnej,
•	wdrożenie organizacji systemu gospodarki odpadami, budowa Zakładu Unieszkodliwiania Odpadów Komunalnych w Rudnie, 
•	budowa szczelnych składowisk obornika, pomiotu drobiowego i zbiorników na gnojowicę           w gospodarstwach rolnych (ograniczenie migracji azotu), zlokalizowanych w pierwszym rzędzie na terenach występowania wód podziemnych bez izolacji,
•	ochrona gleb stromych zboczy w rejonie rynien jeziornych przed erozją w formie gospodarki leśnej oraz zalesianie gruntów słabo urodzajnych na obszarze występowania wód podziemnych bez izolacji oraz na terenach wokół jezior i cieków wodnych. 

8.12. Edukacja ekologiczna

Edukacja ekologiczna uznawana jest za priorytetowe działanie wspomagające ochronę środowiska, stanowiąc integralną część Polityki Ekologicznej Państwa. Najważniejszym ogniwem               w realizacji „Programu...” będzie świadomość społeczna, a ściślej ujmując świadomość ekologiczna. Kwestie związane z postępowaniem administracyjnym w tym zakresie można skontrolować, ocenić                  i wyegzekwować. Tryb postępowania jest ściśle określony. Niestety nie da się skodyfikować sposobu myślenia, wyrobienia nawyków, rozumienia pewnych procesów społecznych. Te cechy trzeba wypracować, nauczyć.
Na terenie powiatu ostródzkiego istnieje Centrum Edukacji Ekologicznej w Faltyjankach. Jest to placówka dydaktyczna, która wspólnie z Nadleśnictwami, kadrą Zespołu Parków Krajobrazowych                w Jerzwałdzie stanowić powinna bazę, w oparciu o którą należy prowadzić edukację ekologiczną. Wiele zadań zapisanych w „Programie...” będzie realizowanych przez samorząd gminny. Obecnie, współdziałanie poszczególnych gmin ma miejsce przy tworzeniu i funkcjonowaniu Centrum. Strategia rozwoju CEE za główny cel przyjmuje właśnie poprawę świadomości ekologicznej. Rola, a w zasadzie misja jaką ma do spełniania ta placówka dydaktyczna w procesie przebudowy świadomości społecznej jest nie do przecenienia. Musi się stać autentycznym centrum koordynującym wszelkie działania związane                  z edukacją ekologiczną na terenie powiatu ostródzkiego. 
Równie ważna jak koordynacja jest inspiracja działań. Dotychczasowe działania CEE w tym zakresie są niestety niewystarczające. Wynika to głównie z faktu małych nakładów finansowych              z budżetu powiatu oraz śladowych kwot środków pozyskiwanych ze źródeł pozabudżetowych, ale także słabości kadrowej. Istnieje wiele źródeł finansujących tego rodzaju działalność, jednakże przez okres dwóch lat udało się pozyskać niewiele środków.
Budowanie świadomości ekologicznej nie może odbywać się tylko w oparciu o CEE. W znacznie większym stopniu trzeba wykorzystać do tego celu szkoły oraz inne placówki dydaktyczne. 
Głównym celem do osiągnięcia w ramach edukacji ekologicznej jest rozwój świadomości ekologicznej społeczności. Działania zmierzające do osiągnięcia tego celu polegają na:
•	identyfikowaniu adresatów programów ekologicznych,
•	działaniach poznawczo – edukacyjnych,
•	współtworzeniu lokalnych programów edukacyjnych,
•	promocji walorów ekologicznych (internet, media, wydawnictwa własne),
•	promocji i tworzeniu nowych obszarów służących rozwojowi ekoturystyki – aktywna
edukacja   ekologiczna   (ścieżki   rowerowe,   dydaktyczne,   piesze,   ogrody   dzikich
zwierząt itp.),
•	współpracy z ośrodkami naukowymi (UWM, UMK) – obozy naukowe, administracją
Lasów Państwowych (ścieżki dydaktyczne, obszary chronione, ciekawe zbiorowiska),
•	współpracy z organizacjami pozarządowymi (Zielone Szkoły, obozy edukacyjne),
•	szkoleniu i pomocy w zakresie certyfikacji produkcji rolniczej,
•	przygotowaniu wniosków pozwalających na pozyskanie środków finansowych na
inwestycje proekologiczne.

8.12. Harmonogram rzeczowo – finansowy zaplanowanych działań, niezależnie od programu

Tab. 8.10 Wyciąg z załącznika Nr 3 do Uchwały Rady gminy Nr XIV/93/07 z dnia 19.12.2007r., określający limity wydatków na wieloletnie programy inwestycyjne w latach 2008 - 2010

Lp.	Nazwa zadania inwestycyjnego i okres realizacji
( w latach)	Łączne koszty finansowe	Planowane wydatki	
			rok budżetowy 2008
	w tym źródła finansowania	2009r.
Środki własne Środki z Unii Europejskiej	2010r
Środki własne
Środki z funduszy Uni Europej-skiej	
				dochody własne j.s.t.	kredyty i pożyczki	środki pochodzące z innych źródeł*	środki wymienione w art.5 ust.1
pkt.2 i 3 u.f.p.			
1	Budowa sieci wodociągowej i kanalizacje sanitarne - wodociąg w m. Ostrowin 
- Kanalizacja sanitarna Żurejny wraz z rozbudową kanalizacji w Kątnie 
- rozbudowa kana-lizacji i sieci wodo-ciągowej w m. ST. Jabłonki ( dawne Staszkowo)	530.480	200.000	170.000	-	A.
B.
C. 30.000		330.480
-	-	
2	Rozbudowa SPC w miejscowości Wysoka Wieś oraz SUW w Pietrzwałdzie
	846.500	450.000	-	112.500	A.
B.
C.	337.500	99.125
297.375	-	
3	Ochrona wód górnej zlewni rzeki Drwęcy poprzez porządko-wanie gospodarki wodno-ściekowej w latach 2008-2015 aglomeracja Samborowo	20.684.000	60.000	60.000	-	A.
B.
C.	-	750.000
2.250.000	750.000*
2.250.000	
4	Ochrona wód górnej zlewni rzeki Drwęcy poprzez porządko-wanie gospodarki wodno-ściekowej w latach 2008-2015 aglomeracja Ostróda	9.148.000	70.000	70.000	-	A.
B.
C.	-	400.000
900.000	400.000*
900.000	
5	Rozbudowa kanalizacji sanitarnej w m. Wysoka Wieś	700.000	100.000	100.000	-	A.
B.
C.	-	150.000
450.000	-	
8	Zmiana kotłowni węglowej na gazową SP Tyrowo	120.000	80.000	80.000	-	A.
B.
C	-	40.000
-	-	
                 A. Dotacje i środki z budżetu państwa ( np: do wojewody, MEN. UKFiS,…..)
                 B .Środki i dotacje otrzymane od innych jst oraz innych jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych
                 C. Inne źródła

Tab. 8.11. Wyciąg z załącznika nr 3 do Uchwały Rady gminy Nr XIV/93/07 z dnia 19.12.2007r., określający zadania inwestycyjne w 2008 r

Lp.	Nazwa zadania inwestycyjnego	Łączne koszty finansowe	Planowane wydatki	Jednostka organizacyjna realizująca zadanie lub koordynująca program	
			rok budżetowy 2008	w tym źródła finansowania		
				dochody własne 	kredyty i pożyczki	środki pochodzące z innych źródeł*		
1	Rozbudowa oczyszczalni w m. Klonowo	900.000	900.000	-	200.000	A. -
B. -
C. 700.000	Urząd Gminy Ostróda	
2	Wykonanie dokumentacji technicznej w ramach realizacji programu inwestycyjnego gospodarki wodno-ściekowej Gminy Ostroda , Wysoka Wieś , Górka , Wornicy, Lipowiec , Lichtajny, Ornowo, Ostrowin)	92.578	92.578	92.578	-	A.
B.
C.	Urząd Gminy Ostróda	
3	Opracowanie dokumentacji projektowo kosztorysowej pn. Budowa kanalizacji sanitarnej tłoczno-grawitacyjnej i sieci wodociągowej ( rozbudowa przebudowa) w m. Kraplewo, Brzydowo, Smykówko, Smykowo, Ryńskie, Rudno, Zajączki, Pietrzwałd, Naprom, Lipowo, Bałcyny, Reszki, Turnica, Wirwajdy, Samborowo ( kurniki), Zabłocie, ST. Las	217.376	217.376	82.200	75.176	A. -
B. 60.000
C. -	Urząd Gminy Ostróda	
4	Dokumentacje techniczne: sieci wodno-kanalizacyjnej m. Dziadyk, kolonia Pietrzwałd, Kraplewo (budynek Gminy) i sieci wodociągowej Naprom, Brzydowo ( gosp. kolonijne)
	79.000	79.000	79.000	-	A.
B.
C.	Urząd Gminy Ostróda	
5	Dokumentacja remontu SUW w m. Zawady Małe, Warlity Wielkie , Szyldak	50.000	50.000	50.000	-	A.
B.
C.	Urząd Gminy Ostróda	
7	Modernizacja nawierzchni wraz z budowa sieci burzowej ul. Polna Kajkowo	950.000	950.000	492.500	457.500	A.
B.
C.	Urząd Gminy Ostróda	
	Budowa zakładu unieszkodliwiania odpadów komunalnych w Rudnie
	296.776	296.776	66.776	230.000	A.
B.
C.		
8	Modernizacja drogi gminnej i budowa kanalizacji deszczowej w Lidzbarku – I etap	466.000	466.000	56.000	410.000	A.
B.
C.	Urząd Gminy Ostróda	

9. NARZĘDZIA I INSTRUMENTY REALIZACJI PROGRAMU I ZARZĄDZANIE NIM

Działania warunkujące realizację programu ochrony środowiska w gminie polegać będą na: wzmocnieniu instytucji działających w sferze ochrony środowiska, wprowadzeniu koniecznych uregulowań w zakresie prawa lokalnego, współpracy ponadlokalnej gmin, wzmocnieniu monitoringu środowiska, zwiększeniu udziału społeczeństwa w realizacji celów ekologicznych oraz udostępnieniu informacji o środowisku.
W zarządzaniu programem istotną rolę odgrywa kontrola i ocena realizacji programu.

9.1. Wzmocnienie instytucjonalne i zmiany w zakresie prawa lokalnego

Samorząd terytorialny podstawowego szczebla jest główną strukturą instytucjonalną                   i zarazem płaszczyzną działań na rzecz lokalnego środowiska naturalnego. Pozostałe, odgrywające ważną rolę, jednostki instytucjonalne, w tym jednostki o charakterze inspekcyjnym, działające             w sferze ochrony środowiska, mają charakter ponadlokalny – powiatowy, wojewódzki, regionalny.
Jedną z podstawowych dróg wzmocnienia gmin w ich poczynaniach na rzecz ochrony środowiska jest stworzenie dobrego prawa lokalnego. Dlatego też niezbędne są działania związane z przygotowaniem instrumentów w zakresie prawa lokalnego. Zmiany w systemie planowania przestrzennego powinny uwzględniać wprowadzenie w szerszym zakresie problematyki ochrony środowiska do planów zagospodarowania przestrzennego. Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym powinna być spójna z innymi ustawami środowiskowymi. Kolejnym wzmocnieniem skuteczności działań będzie uproszczenie i przyspieszenie procedur tworzenia planów zagospodarowania przestrzennego i ustalenia lokalizacji inwestycji.
Zmiany ustawowe oraz rozporządzenia wykonawcze powinny doprowadzić do tego, aby samorządy otrzymały instrumenty sprawnie działające i skuteczne. Powinny doprowadzić do takiego konstruowania nowych planów zagospodarowania przestrzennego, które w swej treści uwzględniałyby takie zagadnienia jak:
•	lokalizację obiektów niebezpiecznych, strefy ograniczonego użytkowania wokół tych obiektów oraz zewnętrzne plany ratownicze dla obszarów wokół tych obiektów na wypadek awarii,
•	obszary narażone na niebezpieczeństwo powodzi,
•	obszary i obiekty objęte lub przewidywane do objęcia ochroną przyrody,
•	obszary o przekroczonych dopuszczalnych stężeniach zanieczyszczeń środowiska,
•	tereny zdegradowane i zdewastowane wymagające przekształceń,
•	wykorzystanie energii odnawialnej,
•	kształtowanie granicy polno-leśnej i granic miasta,
•	ochrona przed hałasem,
•	ochrona zieleni miejskiej oraz terenów otwartych na obszarach zurbanizowanych.
Koniecznym działaniem, dostosowującym planowanie przestrzenne na poziomie lokalnym do nowych przepisów prawa związanego z ochroną środowiska będzie weryfikacja obowiązujących planów zagospodarowania przestrzennego.
Ważnym celem jest odpowiednie stosowanie i egzekwowanie obowiązujących przepisów prawnych. Realizacji tego celu służyć będą następujące działania:
•	Wymierzanie przez Sądy, Starostów, Burmistrzów i Wójtów oraz WIOŚ kar za naruszenie przepisów ochrony środowiska, stosownych do wielkości szkód, spowodowanych tym naruszeniem, mających działanie prewencyjne

•	Wzmocnienie kadrowe i finansowe jednostek kontrolujących.
•	Szkolenia na temat przepisów prawa i ich egzekwowania.
•	Podjęcie inicjatyw (lobbingu lokalnego) na rzecz zmiany prawa w kierunku:
- ustalenia jasnych i przejrzystych kompetencji organów ochrony środowiska,
- uproszczenia systemu karania za naruszenia przepisów ochrony środowiska.

9.2. Współpraca ponadlokalna

Ochrona środowiska powinna mieć charakter ponadlokalny. Środowisko naturalne, ekosystemy nie zależą od granic gminnych, a granice pomiędzy gminami nie zostały utworzone             w oparciu o układ środowiskowy i walory przyrodnicze. Dlatego też, aby skutecznie chronić środowisko, konieczna jest współpraca pomiędzy gminami (współpraca ponadlokalna). Skuteczna ochrona wód (jezior, rzek, wód podziemnych), powierzchni ziemi, powietrza atmosferycznego               i przyrody ożywionej będzie dopiero wtedy, gdy w ich sprawie zostanie zawarte porozumienie ponadlokalne wszystkich bezpośrednio zainteresowanych samorządów. Porozumienie pomiędzy gminami może mieć charakter stały lub zadaniowy. Współpraca ponadlokalna w celu ochrony środowiska jest konieczna i racjonalna z następujących względów:
•	zespół środowiskowo – przyrodniczy ma charakter ponadlokalny, a więc ochrona jego powinna mieć podobny charakter, 
•	współpraca pozwala ustalić i określić zbieżność celów, kierunków działań oraz metod działań,
•	współpraca pozwala dopracować się rozwiązań optymalnych, rozwiązujących interesy wszystkich zainteresowanych gmin,
•	współpraca jest konieczna z uwagi na racjonalizm działań, rozwiązań i racjonalne wydatkowanie i pozyskiwanie środków.

Porozumienie gmin ponadlokalne doprowadziło do powstania Związku Gmin Regionu Ostródzko – Iławskiego „Czyste Środowisko”. Celem tego porozumienia stało się budowanie wspólne gospodarki odpadami. Podobne porozumienie powinno być zawarte w celu realizacji programu w zakresie ochrony wód. Czystej wody rezerwatu „Rzeka Drwęca” i jezior nie jest               w stanie przywrócić jedna gmina, albo każda gmina działająca osobno. Dopiero wspólne, spójne, jednoczesne i racjonalne działanie jest w stanie przywrócić dawne walory rzeki i zahamować postępujący proces eutrofizacji jezior. 

9.3. Monitoring środowiska

Podstawowym źródłem informacji o środowisku jest państwowy monitoring środowiska, który stanowi system pomiarów, ocen i prognoz stanu środowiska oraz gromadzenia, przetwarzania               i rozpowszechniania informacji o środowisku. Działalność państwowego monitoringu środowiska koordynują organy Inspekcji Ochrony Środowiska: Główny Inspektor Ochrony Środowiska oraz Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska (zasady funkcjonowania państwowego monitoringu środowiska oraz zadania Inspekcji Ochrony Środowiska określają przepisy ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska).
Państwowy monitoring środowiska, realizowany w sieciach krajowej i regionalnych (wojewódzkich i między wojewódzkich), obejmuje uzyskiwane na podstawie badań monitoringowych, informacje w zakresie:
•	stanu czystości powietrza,
•	jakości wód powierzchniowych i podziemnych,
•	jakości gleby i ziemi,
•	hałasu,
•	promieniowania jonizującego i pól elektromagnetycznych, 
•	stanu zasobów środowiska, w tym lasów,
•	rodzajów i ilości substancji wprowadzanych do środowiska: emitowanych do powietrza; wprowadzanych do wód, gleby i ziemi; wytworzonych odpadów oraz sposobów gospodarowania odpadami.

Oprócz cyklicznie przeprowadzanych badań monitoringowych, państwowy monitoring zbiera dane o środowisku na podstawie, między innymi:
•	pomiarów dokonywanych przez organy administracji, ustawowo zobowiązanych do wykonywania badań monitoringowych,
•	danych zbieranych w ramach statystyki publicznej,
•	pomiarów stanu środowiska, wielkości i rodzajów emisji i ich ewidencji, do przeprowadzenia których są zobowiązane podmioty korzystające ze środowiska (prowadzący instalację i użytkownicy urządzeń).

W zapisach ustawy Prawo ochrony środowiska i Prawo wodne wprowadzono i kompetencyjnie określono ustawowe obowiązki w zakresie badań monitoringowych. 

9.4. Dostęp do informacji o środowisku, udział społeczeństwa

Oddziaływanie społeczeństwa na realizację polityki ekologicznej jest uwarunkowane zwiększeniem dostępności do informacji o środowisku.
Ustawa Prawo ochrony środowiska wprowadza obligatoryjny obowiązek udostępnienia każdemu obywatelowi przez organa administracji informacji o środowisku i jego ochronie.
Realizacja zapisów ustawy  w zakresie  zwiększenia dostępności do  informacji                          o  środowisku wymaga podjęcia następujących działań:
•	utworzenia w urzędach administracji publicznej (wojewódzkiej, powiatowych i gminnych) systemu udostępniania informacji o środowisku, w tym założenia i prowadzenia publicznie dostępnych wykazów danych o dokumentach, zawierających informacje o środowisku i jego ochronie, zgodnie z wymogami art. 19 ustawy Prawo ochrony środowiska. 
•	opracowania i wdrożenia elektronicznych baz danych o środowisku, dostępnych za pośrednictwem Internetu, a także w inny sposób (środki masowego przekazu, wydawnictwa specjalistyczne) przez Wojewodę i Starostów, stosownie do wymogów art. 30 ustawy Prawo ochrony środowiska oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia l października 2002 r.           w sprawie sposobu udostępniania informacji o środowisku (Dz. U. Nr 176 poz. 1453).

Bazy danych o środowisku powinny zawierać informacje dotyczące: jakości powietrza, jakości gleby lub ziemi, ochrony przed hałasem, ochrony przed polami elektromagnetycznymi, wyniki pomiarów jakości wód powierzchniowych i podziemnych.
Najskuteczniejszym sposobem podniesienia świadomości ekologicznej mieszkańców jest zaangażowanie możliwie dużej ich liczby w procesy decyzyjne, mające wpływ na stan środowiska.
Możliwości w tym zakresie stwarza ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, która kodyfikuje udział społeczeństwa w postępowaniu, w sprawach ochrony środowiska. Ustawa umożliwia obywatelom udział przed wydaniem decyzji wymagających udziału społeczeństwa (zamieszczonych w publicznie dostępnym wykazie danych o decyzjach wymagających udziału społeczeństwa) oraz w postępowaniu w sprawach ocen oddziaływania na środowisko skutków realizacji planów i programów. Każdy zainteresowany ma prawo składania uwag i wniosków w postępowaniu prowadzonym z udziałem społeczeństwa.
Podstawowym działaniem w tym zakresie było wdrożenie przez organy administracji, właściwe do wydawania decyzji, publicznie dostępnych wykazów danych o wnioskach i decyzjach, wymagających udziału społeczeństwa.

9.5. Kontrola i ocena realizacji programu

Program w założeniu ma kreować politykę w zakresie ochrony środowiska na szczeblu gminy Ostróda. Ma być główną wykładnią dla kierunków działań, obieranych przez jednostki, które w swoje działania mają wpisaną ochronę środowiska. Realizacja programu gminnego (spójnego z treścią programów wyższego szczebla: powiatowego i wojewódzkiego) następować będzie poprzez:
•	uwzględnienie  zapisów  programu  w  miejscowych   planach  zagospodarowania przestrzennego,
•	ustawienie organizacji organów ochrony środowiska ściśle pod kątem realizacji programu,
•	uzależnienie wydania decyzji administracyjnej tylko do przypadku nie kolidowania                           z programem,
•	konsekwentną i skuteczną egzekucję przepisów prawa, również w zakresie objętym programem,
•	przekonanie społeczności lokalnej do wspólnych działań w interesie środowiska.
Możliwość skutecznego wykonywania ustaleń programu wiązać się będzie ściśle                        z możliwościami finansowymi jednostek odpowiedzialnych za poszczególne zadania. Program jest jednocześnie elementem niezbędnym do pozyskania tych środków. Pośrednio warunkiem sprawnej realizacji jest też posiadanie odpowiednich zasobów kadrowych tj. niezbędnej liczby etatów oraz kompetentnych pracowników.
Realizacja programu wymagać będzie skoordynowanych wysiłków wielu jednostek (Urzędu Gminy, jednostek budżetowych gminy, podmiotów gospodarczych, organizacji pozarządowych oraz osób fizycznych), będzie także uzależniona od współpracy z innymi gminami. 
Zarządzanie realizacją programu powinno zawierać:
•	kontrolę wykonania zadań przewidzianych w programie,
•	ocenę realizacji celów i działań określonych w programie, opartą przede wszystkim na wskaźnikach charakteryzujących stan środowiska.
Głównym koordynatorem realizacji programu będzie samorząd Gminy Ostróda. Ocena wykonania programu odbywać się będzie poprzez kontrolę osiągnięcia wyznaczonych mierników celów szczegółowych. Zgodnie z art. 18 ust. 2 Prawa ochrony środowiska co dwa lata Zarząd Gminy zobowiązany jest do sporządzania w tym zakresie stosowanego raportu i przedstawiania go Radzie Gminy. 
Wyniki przeprowadzonych ocen realizacji niniejszego programu oraz nowe uwarunkowania wewnętrzne i zewnętrzne powinny posłużyć do dokonania jego aktualizacji.
Nie można wykluczyć również sytuacji, że konieczna będzie weryfikacja założeń programu przed upływem okresu 2 lat, wynikająca np. z radykalnych zmian w polityce państwa dotyczącej ochrony środowiska, obowiązujących przepisach prawnych czy innych nieprzewidzianych wydarzeń.
Polityka ochrony środowiska, realizowana przez gminę i zawarta w niniejszym programie, będzie wymagała aktualizacji co 4 lata. Zgodnie z zapisem art.17 ust. 1 i art. 14 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska, programy ochrony środowiska powinny być sporządzane na 4 lata, z uwzględnieniem działań w perspektywie na kolejne 4 lata. Tak więc, w roku 2011 powinny być podjęte prace nad nowelizacją gminnego programu ochrony środowiska na lata 2011 – 2014, z uwzględnieniem perspektywy do roku 2018.
Przy nowelizacji programu powinny być wykorzystane wyniki przeprowadzonych ocen realizacji niniejszego programu oraz uwzględnione nowe uwarunkowania zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne. 

10. POTENCJALNE DO WYKORZYSTANIA ŹRÓDŁA DO SFINANSOWANIA PROGRAMU

Podstawę finansowania ochrony środowiska stanowią przede wszystkim fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej funkcjonujące na trzech poziomach administracji. Zebrane środki       i fundusze przeznaczane będą na dofinansowanie, głównie w formie preferencyjnych pożyczek                 i dotacji proekologicznych przedsięwzięć, podejmowanych przede wszystkim przez samorządy lokalne i podmioty gospodarcze. System ten uzupełniają banki komercyjne, w tym Bank Ochrony Środowiska, realizowana w różnych formach pomoc zagraniczna, budżet centralny i budżety lokalne.

Fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej (narodowy, wojewódzki, powiatowe            i gminne)
Zasadniczym celem Narodowego Funduszu jest wspieranie finansowe przedsięwzięć podejmowanych dla poprawy jakości środowiska w Polsce. Rolą Wojewódzkiego Funduszu jest wspieranie finansowe przedsięwzięć proekologicznych o zasięgu regionalnym. Zakres wydatkowania środków z powiatowych funduszy jest szeroki i obejmuje m.in. dofinansowanie przedsięwzięć z zakresu ochrony powierzchni ziemi oraz programów ochrony środowiska. Celem działania gminnych funduszy jest dofinansowanie przedsięwzięć ekologicznych na terenie własnej gminy.

Banki
Polski sektor bankowy tworzy kilkadziesiąt banków zorganizowanych w formie spółek akcyjnych lub będących bankami państwowymi. Ponadto w sektorze tym działa około 1,5 tysiąca banków spółdzielczych. Szczególną rolę na rynku kredytów na inwestycje proekologiczne odgrywa Bank Ochrony Środowiska. Oferuje on najwięcej środków finansowych w formie preferencyjnych kredytów i dysponuje zróżnicowaną ofertą dla prywatnych i samorządowych inwestorów, a także osób fizycznych.

Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko na lata 2007-2013
Decyzją z dnia 7 grudnia 2007 r. Komisja Europejska zatwierdziła Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko na lata 2007-2013. To zwieńczenie wielomiesięcznych prac nad przygotowaniem największego w historii Unii Europejskiej programu. Wielkość środków unijnych zaangażowanych w realizację programu wynosi prawie 28 miliardów euro, co stanowi ok. 42 % całości środków polityki spójności w Polsce.
Celem programu jest poprawa atrakcyjności inwestycyjnej Polski i jej regionów poprzez rozwój infrastruktury technicznej przy równoczesnej ochronie i poprawie stanu środowiska, zdrowia, zachowaniu tożsamości kulturowej i rozwijaniu spójności terytorialnej. Program zgodnie           z Narodowymi Strategicznymi Ramami Odniesienia (NSRO), zatwierdzonymi 7 maja 2007 r. przez Komisję Europejską, stanowi jeden z programów operacyjnych będących podstawowym narzędziem do osiągnięcia założonych w nich celów przy wykorzystaniu środków Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Program Operacyjny Infrastruktura            i Środowisko jest również ważnym instrumentem realizacji odnowionej Strategii Lizbońskiej,                a wydatki na cele priorytetowe UE stanowią w ramach programu 66,23 proc. całości wydatków ze środków unijnych.
Łączna wielkość środków finansowych zaangażowanych w realizację Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko na lata 2007-2013 wyniesie 37,6 mld euro, z czego wkład unijny wynosić będzie 27,9 mld euro, zaś wkład krajowy – 9,7 mld euro.

Podział środków UE dostępnych w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura                      i Środowisko pomiędzy poszczególne sektory przedstawia się następująco:
●	środowisko – 4,8 mld euro 
●	transport – 19,4 mld euro 
●	energetyka – 1,7 mld euro 
●	kultura – 490,0 mln euro 
●	zdrowie – 350,0 mln euro 
●	szkolnictwo wyższe – 500,0 mln euro

Dodatkowo dla Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko przewidziane zostały środki na pomoc techniczną (w sumie 581,3 mln euro).

W ramach programu realizowanych będzie 15 priorytetów:
1.	Gospodarka wodno-ściekowa – 3 275,2 mln euro (w tym 2 783,9 mln euro z FS); 
2.	Gospodarka odpadami i ochrona powierzchni ziemi – 1,430,3 mln euro                                 (w tym 1,215,7 mln euro z FS); 
3.	Zarządzanie zasobami i przeciwdziałanie zagrożeniom środowiska – 655,0 mln euro            (w tym 556,8 mln euro z FS); 
4.	Przedsięwzięcia dostosowujące przedsiębiorstwa do wymogów ochrony środowiska – 667,0 mln euro (w tym 200,0 mln euro z EFRR); 
5.	Ochrona przyrody i kształtowanie postaw ekologicznych – 105,6 mln euro                          (w tym 89,9 mln euro z EFRR); 
6.	Drogowa i lotnicza sieć TEN-T – 10 548,3 mln euro (w tym 8 802,4 mln euro z FS); 
7.	Transport przyjazny środowisku – 12 062,0 mln euro (w tym 7 676,0 mln euro z FS); 
8.	Bezpieczeństwo transportu i krajowe sieci transportowe – 3 465,3 mln euro                        (w tym 2 945,5 mln euro z EFRR); 
9.	Infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku i efektywność energetyczna –                  1 403,0 mln euro (w tym 748,0 mln euro z FS); 
10.	Bezpieczeństwo energetyczne, w tym dywersyfikacja źródeł energii – 1 693,2 mln euro (w tym 974,3 mln euro z EFRR); 
11.	Kultura i dziedzictwo kulturowe – 576,4 mln euro (w tym 490,0 mln euro z EFRR); 
12.	Bezpieczeństwo zdrowotne i poprawa efektywności systemu ochrony zdrowia –              411,8 mln euro (w tym 350,0 mln euro z EFRR); 
13.	Infrastruktura szkolnictwa wyższego – 588,2 mln euro (w tym 500,0 mln euro z EFRR); 
14.	Pomoc techniczna - Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego – 220,9 mln euro                (w tym 187,8 mln euro z EFRR); 
15.	Pomoc techniczna - Fundusz Spójności – 462,9 mln euro (w tym 393,5 mln euro z FS).

Instytucjami odpowiedzialnymi za wdrażanie poszczególnych priorytetów Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko (Instytucjami Pośredniczącymi) są:
●	Ministerstwo Środowiska (priorytety I-V); 
●	Ministerstwo Infrastruktury (priorytety VI-VIII); 
●	Ministerstwo Gospodarki (priorytety IX-X); 
●	Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego (priorytet XI); 
●	Ministerstwo Zdrowia (priorytet XII); 
●	Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego (priorytet XIII).

11. STRESZCZENIE

Obowiązek sporządzania Gminnego Programu Ochrony Środowiska nałożony został ustawą Prawo ochrony środowiska. Programy te uchwalane przez Radę Gminy stanowią podstawowe narzędzie realizacji II Polityki Ekologicznej Państwa na obszarze gminy, przenosząc równocześnie wymagania zawarte w programach i planach tego rodzaju ustalonych na szczeblu powiatowym, wojewódzkim, jak i innych obowiązujących dokumentach strategicznych obu szczebli zarządzania.
Opracowany Program oparty jest na:
W opracowaniu przedstawiono ogólną charakterystykę gminy, omówiono aktualny stan środowiska wraz z jego oceną, w podziale na poszczególne elementy środowiska (powietrze atmosferyczne, hałas, wody powierzchniowe i podziemne, przyroda ożywiona) oraz na obszary działalności w zakresie ochrony środowiska (gospodarka wodno-ściekowa, gospodarka odpadami). Na tej podstawie przedstawiono strategię ochrony środowiska gminy Ostróda, gdzie wskazano cele krótkoterminowe, przewidziane do realizacji w latach 2008-2011, oraz cele długoterminowe, których spełnienie przewidziano do roku 2015. W następnych rozdziałach omówiono narzędzia i instrumenty służące realizacji założeń Programu oraz wskazano potencjalne źródła sfinansowania założonych celów.

12. SPIS PUBLIKACJI I MATERIAŁÓW ŹRÓDŁOWYCH

Dokumenty źródłowe regionalne, szczebla wojewódzkiego, powiatowego i gminnego:

–	Miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego terenu gminy Ostróda,
–	Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Ostróda (1997/1998),
–	Strategia i kierunki rozwoju Gminy Ostróda (1997 r),
–	Wieloletni plan inwestycyjny Gminy Ostróda,
–	Powiatowy program rozwoju regionalnego,
–	Plan rozwoju lokalnego gminy Ostróda na lata 2008 – 20013
–	Program ochrony środowiska powiatu ostródzkiego (2003 r),
–	Powiatowy Plan Gospodarki Odpadami dla Powiatu Ostródzkiego (2004 r.)
–	Strategia rozwoju powiatu ostródzkiego (2000 r),
–	Program zwiększania lesistości Pojezierza Iławsko – Ostródzkiego na lata 2001 – 2010,
–	Wojewódzki program ochrony środowiska (2007 r),
–	Wojewódzki plan zagospodarowania przestrzennego (2002 r.)
–	Wojewódzki plan gospodarki odpadami (2007 r.)
–	Program ekoenergetyczny województwa warmińsko-mazurskiego na lata 2005-2010
–	Strategia Rozwoju Społeczno - Gospodarczego Województwa Warmińsko – Mazurskiego do roku 2020
–	Raport o stanie środowiska województwa warmińsko – mazurskiego w roku 2004,  
–	Raport o stanie środowiska województwa warmińsko – mazurskiego w roku 2005,  
–	Raport o stanie środowiska województwa warmińsko – mazurskiego w roku 2006,  

Dokumenty pomocnicze związane z polityką ekologiczną państwa:

–	II Polityka Ekologiczna Państwa przyjętej przez Sejm 23 sierpnia 2001 r,
–	Program wykonawczy do II Polityki ekologicznej państwa - przyjęty przez Radę Ministrów 10 grudnia 2002r,
–	Polityka Ekologiczna Państwa na lata 2007 – 2010 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2011-2014.
–	Strategia rozwoju energetyki odnawialnej (Ministerstwo Środowiska, 2000 r),
–	Polityka leśna państwa i dokumenty uzupełniające (Ministerstwo Środowiska, 1996 r),
–	Długookresowa strategia trwałego i zrównoważonego rozwoju – Polska 2025 (Rządowe Centrum Studiów Strategicznych, 2001 r),
–	Koncepcja polityki przestrzennego zagospodarowania kraju (Rządowe Centrum Studiów Strategicznych, 2000 r),
–	Program usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest stosowanych na terytorium Polski (Rada Ministrów, 2002 r),
–	Średniookresowa strategia rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich (Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 1998 r),
–	Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko. Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia 2007 – 2013

13. AKTUALNY SPIS USTAW I ROZPORZĄDZEŃ DOTYCZĄCYCH OCHRONY ŚRODOWISKA

●	Informacje o środowisku

•	Dz. U. 2007 Nr 120, poz. 827 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 18 czerwca 2007 r.                   w sprawie wzoru publicznie dostępnego wykazu danych o dokumentach zawierających informacje            o środowisku i jego ochronie 
•	Dz. U. 2007 Nr 120, poz. 828 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 18 czerwca 2007 r.                     w sprawie sposobu udostępniania informacji o środowisku. 
•	Dz.U.2007 Nr 114, poz. 788 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 5 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych stawek opłat za udostępnianie informacji o środowisku i jego ochronie oraz sposobu uiszczania opłat

●	Inspekcja Ochrony Środowiska

•	Dziennik Ustaw 2007 Nr 124, poz. 859 Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. 
•	Dziennik Ustaw 2007 Nr 81, poz. 551 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 18 kwietnia 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zasad organizacji wojewódzkich inspektoratów ochrony środowiska oraz ich delegatur. 
•	Dziennik Ustaw 2007 Nr 75, poz. 493 Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom              w środowisku i ich naprawie. 
•	Dziennik Ustaw 2007 Nr 21, poz. 126 Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lutego 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie nadania statutu Głównemu Inspektoratowi Ochrony Środowiska. 
•	Dziennik Ustaw 2006 Nr 181, poz. 1328 Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 28 września 2006 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie nadania inspektorom Inspekcji Ochrony Środowiska uprawnień do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego. 
•	Dziennik Ustaw 2006 Nr 73, poz. 516 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 kwietnia 2006 r.              w sprawie współdziałania między organami Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Inspekcji Weterynaryjnej oraz Inspekcji Ochrony Środowiska w zakresie zwalczania chorób zakaźnych. 
•	Dziennik Ustaw 2006 Nr 71, poz. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 10 kwietnia 2006 r.               w sprawie warunków i sposobu ustalania kosztów kontroli. 
•	Dziennik Ustaw 2006 Nr 71, poz. 496 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 10 kwietnia 2006 r. w sprawie warunków i sposobu ustalania kosztów weryfikacji rocznych raportów. 
•	Dziennik Ustaw 2006 Nr 50, poz. 360 Ustawa z dnia 24 lutego 2006 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw. 
•	Dziennik Ustaw 2005 Nr 138, poz. 1156 Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z  13 lipca 2005 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie nadania inspektorom Inspekcji Ochrony Środowiska uprawnień do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego. 
•	Dziennik Ustaw 2005 Nr 113, poz. 954 Ustawa z dnia 18 maja 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw. 
•	Dziennik Ustaw 2004 Nr 262, poz. 2605 Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 2 grudnia 2004 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie nadania statutu Głównemu Inspektoratowi Ochrony Środowiska. 
•	Dziennik Ustaw 2004 Nr 49, poz. 464 Ustawa z dnia 19 lutego 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw. 
•	Dziennik Ustaw 2003 Nr 190, poz. 1865 Ustawa z dnia 3 października 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw. 
•	Dziennik Ustaw 2003 Nr 5, poz. 58 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 30 grudnia 2002 r.             w sprawie poważnych awarii objętych obowiązkiem zgłoszenia do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. 
•	Dziennik Ustaw 2002 Nr 186, poz. 1554 Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia                            30 października 2002 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie nadania statutu Głównemu Inspektoratowi Ochrony Środowiska. 
•	Dziennik Ustaw 2002 Nr 151, poz. 1253 Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 września 2002 r. w sprawie nadania inspektorom Inspekcji Ochrony Środowiska uprawnień do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego. 
•	Dziennik Ustaw 2002 Nr 143, poz. 1196 Ustawa z dnia 18 lipca 2002 r. o zmianie ustawy                            o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw. 
•	Dziennik Ustaw 2001 Nr 100, poz. 1085 Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw.
•	Dziennik Ustaw 1999 Nr 29, poz. 274 Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 6 kwietnia 1999 r.             w sprawie nadania statutu Głównemu Inspektoratowi Ochrony Środowiska. 
•	Dziennik Ustaw 1999 Nr 3, poz. 21 Rozporządzenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 30 grudnia 1998 r. w sprawie zasad organizacji wojewódzkich inspektoratów ochrony środowiska oraz ich delegatur. 
•	Dzienni Ustaw 2007 Nr 44, poz. 287 Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska 

●	Instytucje ochrony środowiska

•	Dz. U. z 2005 Nr 265, poz. 2224 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 grudnia 2005 r.                      w sprawie określenia wynagrodzenia członków Rady Nadzorczej Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej za udział w pracach Rady. 
•	Dz. U. z 2005 Nr 265, poz. 2225 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 grudnia 2005 r.             w sprawie wynagradzania członków rad nadzorczych wojewódzkich funduszy ochrony środowiska              i gospodarki wodnej. 
•	Dz.U.2005 Nr 225, poz. 1935 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 października 2005 r.             w sprawie sposobu przekazywania informacji o pojazdach wycofanych z eksploatacji oraz wzorów tych informacji. 
•	Dz.U.2002 Nr 230, poz. 1934 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 20 grudnia 2002 r.                   w sprawie szczegółowych zasad gospodarki finansowej Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska                   i Gospodarki Wodnej i wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej. 
•	Dz.U.2002 Nr 134, poz. 1139 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie określenia szczegółowego sposobu funkcjonowania Krajowej Komisji do Spraw Oddziaływania na Środowisko oraz wojewódzkich komisji do spraw ocen oddziaływania na środowisko. 
•	Dz. U. 2002 Nr 96, poz. 865 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 21 czerwca 2002 r. w sprawie nadania statutu Narodowemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. 
•	Dz.U.2002 Nr 77, poz. 702 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 5 czerwca 2002 r. w sprawie szczegółowego sposobu funkcjonowania Państwowej Rady Ochrony Środowiska. 
•	Dz.U.2008 Nr 25, poz. 150 Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska 

●	Ochrona powietrza

•	Dz. U. 2007 Nr 209, poz. 1517 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 5 listopada 2007 r.                   w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy publicznej na przedsięwzięcia będące inwestycjami służącymi redukcji emisji ze źródeł spalania paliw. 
•	Dz. U. 2007 Nr 192, poz. 1379 Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego w latach 2008-2015. 
•	Dz. U. 2007 Nr 45, poz. 295 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 marca 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie rodzajów instalacji objętych wspólnotowym systemem handlu uprawnieniami do emisji. 
•	Dz. U. 2006 Nr 63,poz. 445 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 5 kwietnia 2006 r. w sprawie zakresu i sposobu przekazywania informacji dotyczących zanieczyszczenia powietrza. 
•	Dz.U.2006 Nr 60, poz. 429 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 31 marca 2006 r. w sprawie rodzajów instalacji objętych wspólnotowym systemem handlu uprawnieniami do emisji. 
•	Dz.U.2006 Nr 43, poz. 308 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 7 marca 2006 r. w sprawie informacji wymaganych do opracowania krajowego planu rozdziału uprawnień do emisji. 
•	Dz.U.2006 Nr 23, poz. 176 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 lutego 2006 r. w sprawie wymagań dla audytorów uprawnionych do weryfikacji rocznych raportów. 
•	Dz. U. 2006 Nr 17, poz. 140 Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 23 stycznia 2006 r.                   o sprostowaniu błędu. 
•	Dz. U. 2006 Nr 16, poz. 124 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 12 stycznia 2006 r. w sprawie sposobu monitorowania wielkości emisji substancji objętych wspólnotowym systemem handlu uprawnieniami do emisji. 
•	Dz. U. 2005 Nr 260, poz. 2181 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 20 grudnia 2005 r.                   w sprawie standardów emisyjnych z instalacji.

•	Dz. U. 2005 Nr 186, poz. 1562 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 13 września 2005 r.                        w sprawie wyznaczenia Krajowego Administratora Systemu Handlu Uprawnieniami do Emisji. 
•	Dz.U.2004 Nr 283, poz. 2839 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 grudnia 2004 r.                 w sprawie rodzajów instalacji, których eksploatacja wymaga zgłoszenia. 
•	Dz.U.2004 Nr 283, poz. 2840 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 grudnia 2004 r.                      w sprawie przypadków, w których wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji nie wymaga pozwolenia. 
•	Dz. U. 2004 Nr 281,poz. 2784 Ustawa z dnia 22 grudnia 2004 r. o handlu uprawnieniami do emisji do powietrza gazów cieplarnianych i innych substancji. 
•	Dz.U.2004 Nr 122, poz. 1271 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 22 kwietnia 2004 r.                 w sprawie wymagań, jakie powinny spełniać statki powietrzne ze względu na ochronę środowiska. 
•	Dz. U. 2003 Nr 01, poz. 12 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 5 grudnia 2002 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu 
•	Dz.U.2002 Nr 115, poz. 1003 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 5 lipca 2002 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać programy ochrony powietrza. 
•	Dz. U. 2002 Nr 87, poz. 796 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 czerwca 2002 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów niektórych substancji w powietrzu, alarmowych poziomów niektórych substancji w powietrzu oraz marginesów tolerancji dla dopuszczalnych poziomów niektórych substancji. 
•	Dz.U.2002.Nr 87, poz.798 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 czerwca 2002 r. w sprawie oceny poziomów substancji w powietrzu.

●	Odpady

•	Dziennik Ustaw 2007 Nr 228, poz. 1685 Rozporządzenie Ministra Środowiska z 14 listopada 2007 r.              w sprawie procesu odzysku R10. 
•	Dziennik Ustaw 2007 Nr 162, poz. 1153 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 sierpnia 2007 r.          w sprawie szczegółowego sposobu postępowania z odpadami medycznymi. 
•	Dziennik Ustaw 2006 Nr 49, poz. 356 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 21 marca 2006 r.           w sprawie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów poza instalacjami i urządzeniami. 
•	Dziennik Ustaw 2005 Nr 219, poz. 1858 Rozporządzenie Ministra Gospodarki I Pracy z dnia                      25 października 2005 r. w sprawie szczegółowego sposobu postępowania z odpadami opakowaniowymi. 
•	Dziennik Ustaw 2004 Nr 200, poz. 2061 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2004 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie dopuszczalnych sposobów i warunków unieszkodliwiania odpadów medycznych i weterynaryjnych. 
•	Dziennik Ustaw 2004 Nr 197, poz 2033 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 30 sierpnia 2004 r. w sprawie wzoru formularza przyjęcia odpadów metali. 
•	Dziennik Ustaw 2004 Nr 192, poz. 1968 Rozporządzenie Ministra Gospodarki I Pracy z dnia 4 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowego sposobu postępowania z olejami odpadowymi. 
•	Dz.U.2003 Nr 8, poz. 104 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie dopuszczalnych sposobów i warunków unieszkodliwiania odpadów medycznych i weterynaryjnych. 
•	Dziennik Ustaw 2003 Nr 8, poz. 103 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 grudnia 2002 r.                w sprawie rodzajów odpadów medycznych i weterynaryjnych, których poddawanie odzyskowi jest zakazane. 
•	Dziennik Ustaw 2002 Nr 176, poz. 1456 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8 października 2002 r. w sprawie składowisk odpadów oraz miejsc magazynowania odpadów pochodzących                        z procesów wytwarzania dwutlenku tytanu oraz z przetwarzania tych odpadów.
•	Dziennik Ustaw 2002 Nr 134, poz. 1140 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 1 sierpnia 2002 r. w sprawie komunalnych osadów ściekowych.
•	Dziennik Ustaw 2005 Nr 202, poz. 1679 Protokół Z 1997 R. uzupełniający Międzynarodową konwencję o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki, 1973, zmodyfikowaną przynależnym do niej Protokółem z 1978 r. 
•	Dziennik Ustaw 2002 Nr 202, poz. 1704 Wspólna Konwencja bezpieczeństwa w postępowaniu                    z wypalonym paliwem jądrowym i bezpieczeństwa w postępowaniu z odpadami promieniotwórczymi, sporządzona w Wiedniu dnia 5 września 1997 r. 
•	Dziennik Ustaw 2002 Nr 135, poz. 1142 Ustawa z dnia 5 lipca 2002 r. o ratyfikacji Poprawki do Konwencji bazylejskiej o kontroli transgranicznego przemieszczania i usuwania odpadów niebezpiecznych. 
•	Dziennik Ustaw 2001 Nr 6, poz. 52 Protokół o ochronie środowiska do Układu w sprawie Antarktyki, sporządzony w Madrycie dnia 4 października 1991 r. 
•	Dziennik Ustaw 1995 Nr 19, poz. 88 Konwencja Bazylejska o kontroli transgranicznego przemieszczania i usuwania odpadów niebezpiecznych, sporządzona w Bazylei dnia 22 marca 1989 r. 
•	Dziennik Ustaw 1984 Nr 11, poz. 46 Konwencja o zapobieganiu zanieczyszczaniu mórz przez zatapianie odpadów i innych substancji, sporządzona w Moskwie, Waszyngtonie, Londynie i Meksyku dnia               29 grudnia 1972 r. 
•	Dziennik Ustaw 1987 Nr 17, poz. 101 Międzynarodowa Konwencja o zapobieganiu zanieczyszczenia morza przez statki, 1972, sporządzona w Londynie 2 listopada 1973 r. wraz z załącznikami I, II, III, IV i V, oraz Protokół z 1978 r. dotyczący tej konwencji, wraz z załącznikiem I, sporządzony w Londynie 17 lutego 1978 r.
•	Dz. U. 2007 Nr 247, poz. 1840 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 18 grudnia 2007 r.                     w sprawie szczegółowych stawek opłat produktowych. 
•	Dz. U. 2007 Nr 133, poz. 930 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2007 r. w sprawie niezbędnego zakresu informacji objętych obowiązkiem zbierania i przetwarzania oraz sposobu prowadzenia centralnej i wojewódzkiej bazy danych dotyczącej wytwarzania i gospodarowania odpadami. 
•	Dz. U. 2007 Nr 109, poz. 752 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r.                    w sprawie rocznych poziomów odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych i poużytkowych. 
•	Dz. U. 2007 Nr 101, poz. 686 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 25 maja 2007 r. w sprawie zakresu informacji oraz wzorów formularzy służących do sporządzania i przekazywania zbiorczych zestawień danych. 
•	Dz.U. 2007 Nr 101, POZ. 688 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 25 maja 2007 r. w sprawie zasad sporządzania raportu wojewódzkiego. 
•	Dz.U.2007 Nr 101, poz. 687 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 25 maja 2007 r. w sprawie warunków i zakresu dostępu do wojewódzkiej bazy danych dotyczącej wytwarzania i gospodarowania odpadami. 
•	M.P. 2006 Nr 90, poz. 946 Uchwała Rady Ministrów Nr 233 z dnia 29 grudnia 2006 r. w sprawie Krajowego planu gospodarki odpadami 2010 
•	Dz. U. 2006 Nr 247, poz. 1816 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 19 grudnia 2006 r.              w sprawie dokumentów potwierdzających odrębnie odzysk i odrębnie recykling. 
•	Dz. U. 2006 Nr 226, poz. 1654 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 23 listopada 2006 r.                 w sprawie wzoru rocznego sprawozdania o wysokości należnej opłaty produktowej. 
•	Dz.U. 2006 Nr 220, poz. 1611 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 listopada 2006 r. w sprawie wzoru sprawozdania o wielkościach wprowadzonych na rynek krajowy opakowań i produktów, osiągniętych wielkościach odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych i poużytkowych oraz wpływach z opłat produktowych.
•	Dz.U. 2006 Nr 75, poz. 527 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które posiadacz odpadów może przekazywać osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym niebędącym przedsiębiorcami, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku. 
•	Dz.U. 2006 Nr 30, poz. 213 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 lutego 2006 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych na potrzeby ewidencji odpadów. 
•	Dz.U. 2005 Nr 186, poz. 1553 Rozporządzenie Ministra Gospodarki I Pracy z dnia 7 września 2005 r. w sprawie kryteriów oraz procedur dopuszczania odpadów do składowania na składowisku odpadów danego typu. 
•	Dz.U. 2005 Nr 175, poz. 1458 Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych innych ustaw. 
•	Dz.U. 2004 Nr 128, poz. 1347 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 13 maja 2004 r. w sprawie warunków, w których uznaje się, że odpady nie są niebezpieczne. 
•	Dz. U. 2004 Nr 16, poz. 154 Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia               23 grudnia 2003 r. w sprawie rodzajów odpadów, których zbieranie lub transport nie wymagają zezwolenia na prowadzenie działalności. 
•	Dz. U. 2003 Nr 66, poz. 620 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 kwietnia 2003 r. w sprawie sporządzania planów gospodarki odpadami. 
•	Dz. U. 2003 Nr 61, poz. 549 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 24 marca 2003 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących lokalizacji, budowy, eksploatacji i zamknięcia, jakim powinny odpowiadać poszczególne typy składowisk odpadów. 
•	Dz. U. 2002 Nr 236, poz. 1986 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 19 grudnia 2002 r.                 w sprawie zakresu i sposobu stosowania przepisów o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych do transportu odpadów niebezpiecznych. 
•	Dz. U. 2002 Nr 220, poz. 1858 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2002 r.                      w sprawie zakresu, czasu, sposobu oraz warunków prowadzenia monitoringu składowisk odpadów.
•	Dz. U. 2002 Nr 191, poz. 1595 Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r.                 w sprawie rodzajów odpadów, które mogą być składowane w sposób nieselektywny. 
•	Dz.U.2002 Nr 180, poz. 1513 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 21 października 2002 r.           w sprawie odpadów pochodzących z procesów wytwarzania dwutlenku tytanu oraz z przetwarzania tych odpadów, które nie mogą być unieszkodliwiane przez ich składowanie. 
•	Dz. U. 2002 Nr 122, poz. 1052 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8 lipca 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad i kryteriów gospodarowania środkami z opłat produktowych. 
•	DZ.U. 2002 Nr 55, poz. 498 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 kwietnia 2002 r. w sprawie rodzajów oraz stężeń substancji, które powodują, że urobek jest zanieczyszczony. 
•	Dz.U.2001 Nr 152, poz. 1734 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 grudnia 2001 r.                     w sprawie zakresu informacji podawanych przy rejestracji przez posiadaczy odpadów zwolnionych               z obowiązku uzyskiwania zezwoleń oraz sposobu rejestracji. 
•	Dz.U.2001 Nr 152, poz. 1735 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 grudnia 2001 r.                     w sprawie rodzajów odpadów lub ich ilości, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów, oraz kategorii małych i średnich przedsiębiorstw, które mogą prowadzić uproszczoną ewidencję odpadów. 
•	Dz.U.2001 Nr 112, poz. 1206 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r.                   w sprawie katalogu odpadów. 
•	Dz.U. 2007 Nr 90, poz. 607 Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i opłacie depozytowej. 
•	Dz.U. 2007 Nr 39, poz. 251 Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach.
•	Dz.U.2007 Nr 128, poz. 893 Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 29 czerwca 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wymagań dla punktów zbierania pojazdów wycofanych                      z eksploatacji. 
•	Dz.U.2007 Nr 128, poz. 894 Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 29 czerwca 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie minimalnych wymagań dla strzępiarek oraz metod rozdziału odpadów na frakcje materiałowe. 
•	Dz.U.2006 Nr 58, poz. 407 Rozporządzenie Ministra Transportu i Budownictwa z 24 marca 2006 r.            w sprawie listy istotnych elementów pojazdu kompletnego. 
•	Dz.U.2006 Nr 2, poz. 9 Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 28 grudnia 2005 r. w sprawie sposobu oznaczania oraz rodzajów oznaczeń przedmiotów wyposażenia i części pojazdów. 
•	Dz.U. 2005 Nr 266, poz. 2250 Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2005 r.                o sprostowaniu błędów. 
•	Dz.U. 2005 Nr 212, poz. 1774 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 24 października 2005 r.          w sprawie obliczania poziomów odzysku i recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. 
•	Dz.U.2005 Nr 214, poz. 1807 Rozporządzenie Ministra Gospodarki I Pracy z  12 października 2005 r. w sprawie minimalnych wymagań dla strzępiarek oraz metod rozdziału odpadów na frakcje materiałowe. 
•	Dz.U.2005 Nr 210, poz. 1755 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 października 2005 r.            w sprawie sposobu wykonania próby strzępienia pojazdów wycofanych z eksploatacji. 
•	Dz.U. 2005 Nr 201, poz. 1672 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 29 września 2005 r.              w sprawie rocznego sprawozdania o pojazdach wycofanych z eksploatacji. 
•	Dz.U.2005 Nr 200, poz. 1653 Rozporządzenie Ministra Gospodarki I Pracy z dnia 4 października 2005 r. w sprawie listy materiałów, przedmiotów wyposażenia i części pojazdów, które mogą zawierać ołów, rtęć, kadm oraz sześciowartościowy chrom.
•	Dz.U. 2005 Nr 143, poz. 1206 Rozporządzenie Ministra Gospodarki I Pracy z dnia 28 lipca 2005 r.             w sprawie minimalnych wymagań dla stacji demontażu oraz sposobu demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji. 
•	Dz.U. 2005 Nr109, poz. 917Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8 czerwca 2005 r. w sprawie wzoru rocznego sprawozdania o wysokości należnej opłaty za brak sieci zbierania pojazdów. 
•	Dz.U. 2005 Nr 62, poz. 554 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2005 r. w sprawie sposobu unieważniania dokumentów pojazdów wycofanych z eksploatacji, wzorów zaświadczeń wydawanych dla tych pojazdów, sposobu przechowywania zaświadczeń oraz prowadzenia ich ewidencji. 
•	Dz.U. 2005 Nr 25, poz. 202 Ustawa z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych              z eksploatacji.
•	Dz.U. 2007 Nr 209, poz. 1514 Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 26 października 2007 r.              w sprawie rodzajów odpadów, które mogą być składowane nieselektywnie na składowiskach podziemnych. 
•	Dz.U. 2007 Nr 209, poz. 1516 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 5 listopada 2007 r.                     w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy publicznej na przedsięwzięcia będące inwestycjami służącymi dostosowaniu składowisk odpadów do wymagań ochrony środowiska. 
•	Dz.U. 2007 Nr 163, poz. 1156 Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 22 sierpnia 2007 r.                       w sprawie kryteriów oraz procedur dopuszczania odpadów na składowiska podziemne. 
•	Dz.U.2007 Nr 24, poz. 145 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 2007 r. w sprawie udzielania zgody na przywóz na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wywóz z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i tranzyt przez to terytorium wypalonego paliwa jądrowego przeznaczonego do przerobu lub przechowywania. 
•	Dz.U. 2006 Nr 246, poz. 1795 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2006 r. w sprawie ustanowienia programu pomocowego w zakresie regionalnej pomocy publicznej na niektóre inwestycje w ochronie środowiska. 
•	Dz.U. 2006 Nr 22, poz. 166 Rozporządzenie Ministra Transportu I Budownictwa z dnia 26 stycznia 2006 r. w sprawie trybu wydawania zezwoleń na usuwanie do morza urobku z pogłębiania dna oraz na zatapianie w morzu odpadów lub innych substancji. 
•	Dz.U. 2006 Nr 5, poz. 33 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 30 grudnia 2005 r. w sprawie szczegółowego sposobu określania wymagań, jakie powinien spełniać przedsiębiorca ubiegający się            o uzyskanie zezwolenia. 
•	Dz.U.2005 Nr 260, poz. 2176 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska. 
•	Dz.U. 2005 Nr 110, poz. 935 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 czerwca 2005 r. w sprawie podziemnych składowisk odpadów. 
•	Dz.U. 2005 Nr 4, poz. 29 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 31 grudnia 2004 r. w sprawie raportów wojewódzkich dotyczących gospodarki opakowaniami.
•	Dz.U. 2004 Nr 202, poz. 2078 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 24 sierpnia 2004 r. w sprawie wysokości kaucji na opakowania jednostkowe niektórych środków niebezpiecznych. 
•	Dz.U. 2004 Nr 195, poz. 2007 Rozporządzenie Ministra Gospodarki I Pracy z dnia 16 sierpnia 2004 r. w sprawie sposobu oznakowania produktów, urządzeń i instalacji zawierających substancje kontrolowane, a także pojemników zawierających te substancje. 
•	Dz.U.2004 Nr 162, poz. 1708 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa I Rozwoju Wsi z dnia 1 lipca 2004 r. w sprawie działań w zakresie technologii bezpiecznych dla środowiska stosowanych w produkcji                  i zagospodarowaniu odpadów. 
•	Dz.U.2004 Nr 121, poz. 1263 Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o substancjach zubożających warstwę ozonową. 
•	Dz.U.2004 Nr 98, poz. 985 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie udzielania zgody na przywóz na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wywóz z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i tranzyt przez to terytorium odpadów promieniotwórczych. 
•	Dz.U.2004 Nr 94, poz. 927 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 23 kwietnia 2004 r. w sprawie określenia wzorów oznakowania opakowań. 
•	Dz.U.2003 Nr 180, poz. 1760 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 października 2003 r. w sprawie rozciągnięcia niektórych przepisów ustawy o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki na jednostki pływające Marynarki Wojennej, Straży Granicznej i Policji oraz okręgowych inspektorów rybołówstwa morskiego. 
•	Dz.U.2003 Nr 104, poz. 973 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 21 maja 2003 r. w sprawie warunków gromadzenia, przechowywania i usuwania odpadów i ścieków ze statków żeglugi śródlądowej. 
•	Dz.U.2003 Nr 101, poz. 936 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 maja 2003 r. w sprawie przekazywania informacji o odpadach znajdujących się na statku. 
•	Dz.U.2003 Nr 101, poz. 937 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 maja 2003 r. w sprawie udzielania statkom zwolnień z obowiązku zdawania odpadów przed opuszczeniem portu.
•	Dz.U. 2002 Nr 236, poz. 1988 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 21 grudnia 2002 r.                w sprawie raportów dotyczących funkcjonowania i stopnia wykorzystania portowych urządzeń odbiorczych. 
•	Dz.U.2002 Nr 236, poz. 1989 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 21 grudnia 2002 r.                  w sprawie portowych planów gospodarowania odpadami oraz pozostałościami ładunkowymi ze statków. 
•	Dz.U.2002 Nr 230, poz. 1925 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 grudnia 2002 r. w sprawie odpadów promieniotwórczych i wypalonego paliwa jądrowego. 
•	Dz.U. 2002 Nr 166, poz. 1361 Ustawa z dnia 12 września 2002 r. o portowych urządzeniach do odbioru odpadów oraz pozostałości ładunkowych ze statków.1) 
•	Dz.U.1999 Nr 57, poz. 604 Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych I Administracji z dnia               8 czerwca 1999 r. w sprawie organów inspekcyjnych dla jednostek pływających Straży Granicznej                i Policji oraz trybu przeprowadzania przeglądów i inspekcji, a także ich rodzajów. 
•	Dziennik Ustaw 2006 Nr 95, poz. 662 Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 30 maja 2006 r.                 w sprawie szczegółowych zasad współpracy pomiędzy instytucjami finansowymi a Głównym Inspektorem Ochrony Środowiska i Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz wzorów formularzy zabezpieczenia finansowego. 
•	Dziennik Ustaw 2006 Nr 46, poz. 332 Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 9 marca 2006 r.               w sprawie ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej wprowadzającego sprzęt za niewykonanie obowiązku zbierania, przetwarzania, odzysku, w tym recyklingu, i unieszkodliwiania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego. 
•	Dziennik Ustaw 2006 Nr 45, poz. 320 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 3 marca 2006 r.            w sprawie wzoru sprawozdania o przetworzonym zużytym sprzęcie oraz sposobu jego przekazywania. 
•	Dziennik Ustaw 2006 Nr 34, poz. 241 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 20 lutego 2006 r.           w sprawie wzoru rocznego sprawozdania o wysokości należnej opłaty produktowej dla sprzętu oraz sposobu jego przekazywania. 
•	Dziennik Ustaw 2006 Nr 30, poz. 213 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 lutego 2006 r.           w sprawie wzorów dokumentów stosowanych na potrzeby ewidencji odpadów. 
•	Dziennik Ustaw 2006 Nr 27, poz. 203 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 30 stycznia 2006 r. w sprawie wzoru zaświadczenia potwierdzającego recykling oraz wzoru zaświadczenia potwierdzającego inne niż recykling procesy odzysku. 
•	Dziennik Ustaw 2006 Nr 21, poz. 160 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 20 stycznia 2006 r. w sprawie wzoru zaświadczenia o zużytym sprzęcie oraz sposobu jego przekazywania. 
•	Dziennik Ustaw 2006 Nr 21, poz. 161 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 25 stycznia 2006 r. w sprawie bazy danych o sprzęcie i zużytym sprzęcie. 
•	Dziennik Ustaw 2006 Nr 19, poz. 152 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 25 stycznia 2006 r. w sprawie szczegółowych stawek opłat produktowych dla sprzętu. 
•	Dziennik Ustaw 2006 Nr 17, poz. 139 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 19 stycznia 2006 r. w sprawie wysokości stawek opłaty rejestrowej oraz opłaty rocznej
•	Dziennik Ustaw 2006 Nr 12, poz. 78 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 12 stycznia 2006 r.             w sprawie sposobów obliczania poziomów odzysku i recyklingu zużytego sprzętu. 
•	Dziennik Ustaw 2006 Nr 11, poz. 60 Zakłady przetwarzania zużytego sprzętu. 
•	Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 stycznia 2006 r. w sprawie wzoru sprawozdania o masie zebranego i przekazanego do prowadzącego zakład przetwarzania zużytego sprzętu. 
•	Dziennik Ustaw 2006 Nr 6, poz. 37 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 5 stycznia 2006 r.            w sprawie wzoru sprawozdania o ilości i masie wprowadzonego sprzętu oraz sposobu jego przekazywania. 
•	Dziennik Ustaw 2006 Nr 6, poz. 38 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 stycznia 2006 r.             w sprawie wzoru wniosku o wpis do rejestru oraz wzoru wniosku o zmianę wpisu do rejestru, a także sposobu ich przekazywania. 
•	Dziennik Ustaw 2006 Nr 6, poz. 40 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 stycznia 2006 r.             w sprawie wzorów sprawozdań o zużytym sprzęcie, a także sposobu ich przekazywania. 
•	Dziennik Ustaw 2006 Nr 6, poz. 39 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 stycznia 2006 r.             w sprawie sposobu ustalania numeru rejestrowego. 
•	Dziennik Ustaw 2006 Nr 5, poz. 34 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 3 stycznia 2006 r.             w sprawie wzorów sprawozdań o odpadach pochodzących ze zużytego sprzętu oraz sposobu ich przekazywania. 
•	Dziennik Ustaw 2005 Nr 241, poz. 2036 Rozporządzenie Ministra Środowiska z  29 listopada 2005 r.            w sprawie wzoru wykazu zakładów przetwarzania oraz sposobu jego przekazywania. 
•	Dziennik Ustaw 2005 Nr 180, poz. 1495 Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym.

●	Ochrona przed hałasem

•	Dz.U. 2007 Nr 192, poz. 1392 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 2 października 2007 r.               w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów poziomów w środowisku substancji lub energii przez zarządzającego drogą, linią kolejową, linią tramwajową, lotniskiem, portem. 
•	Dz.U. 2007 Nr 187, poz. 1340 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 1 października 2007 r.              w sprawie szczegółowego zakresu danych ujętych na mapach akustycznych oraz ich układu i sposobu prezentacji. 
•	Dz.U. 2007 Nr 120, poz. 826 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. 
•	Dz.U. 2007 Nr 106, poz. 729 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 4 czerwca 2007 r. w sprawie ustalania wartości wskaźnika hałasu LDWN. 
•	Dz.U. 2007 Nr 105, poz. 718 Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 28 maja 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zasadniczych wymagań dla urządzeń używanych na zewnątrz pomieszczeń         w zakresie emisji hałasu do środowiska. 
•	Dz.U. 2007 Nr 1, poz. 8 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 grudnia 2006 r. w sprawie dróg, linii kolejowych i lotnisk, których eksploatacja może powodować negatywne oddziaływanie akustyczne na znacznych obszarach, dla których jest wymagane sporządzanie map akustycznych, oraz sposobów określania granic terenów objętych tymi mapami. 
•	Dz.U.2006 Nr 32, poz. 223 Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 15 lutego 2006 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zasadniczych wymagań dla urządzeń używanych na zewnątrz pomieszczeń            w zakresie emisji hałasu do środowiska. 
•	Dz.U.2005 Nr 263, poz. 2202 Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 21 grudnia 2005 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla urządzeń używanych na zewnątrz pomieszczeń w zakresie emisji hałasu do środowiska. 
•	Dz.U. 2005 Nr 189, poz. 1597 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 19 września 2005 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wymagań, jakie powinny spełniać statki powietrzne ze względu na ochronę środowiska. 
•	Dz.U.2005 Nr 96, poz. 816 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 2 maja 2005 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zakazów lotów dla statków powietrznych niespełniających wymogów ochrony środowiska w zakresie ochrony przed hałasem.
•	Dz.U. 2004 Nr 140, poz. 1486 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 19 maja 2004 r. w sprawie zakazów lotów dla statków powietrznych niespełniających wymogów ochrony środowiska w zakresie ochrony przed hałasem. 
•	Dz.U.2003 Nr 18, poz. 164 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 17 stycznia 2003 r. w sprawie rodzajów wyników pomiarów prowadzonych w związku z eksploatacją dróg, linii kolejowych, linii tramwajowych, lotnisk oraz portów, które powinny być przekazywane właściwym organom ochrony środowiska, oraz terminów i sposobów ich prezentacji. 
•	Dz.U.2002 Nr 179, poz. 1498 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 października 2002 r.              w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinien odpowiadać program ochrony środowiska przed hałasem.

●	Opłaty i kary związane z ochroną środowiska

•	M.P.2007 Nr 77, poz. 828 Obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 16 października 2007 r.                     w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2008. 
•	M.P.2007 Nr 68, poz. 754 Obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 20 września 2007 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2008. 
•	M.P.2007 Nr 65, poz. 732 Obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 18 września 2007 r. w sprawie wysokości stawek kar za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi oraz za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu, na rok 2008. 
•	Dz.U. 2007 Nr 114, poz. 788 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 5 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych stawek opłat za udostępnianie informacji o środowisku i jego ochronie oraz sposobu uiszczania opłat. 
•	Dz.U.2007 Nr 88, poz. 588 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 maja 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków przeznaczania wpływów pochodzących z opłat              w zakresie recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. 
•	M.P.2006 Nr 73, poz. 733 Obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 12 października 2006 r.                    w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2007. 
•	M.P.2006 Nr 73, poz. 734 Obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 13 października 2006 r.                    w sprawie wysokości stawek kar za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi oraz za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu, na rok 2007. 
•	M.P. 2006 Nr 71, poz. 714 Obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 4 października 2006 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2007. 
•	Dz.U. 2006 Nr 108, poz. 739 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 maja 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków przeznaczania wpływów pochodzących z opłat w zakresie recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. 
•	Dz.U. 2005 Nr 260, poz. 2177 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie wysokości jednostkowych stawek kar za przekroczenia warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi.
•	M.P.2005 Nr 62, poz. 861 Obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 18 października 2005 r.                     w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2006. 
•	M.P.2005 Nr 57, poz. 782 Obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 23 września 2005 r. w sprawie wysokości stawek kar za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi oraz za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu, na rok 2006. 
•	M.P.2004 Nr 44, poz. 779 Obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 28 października 2004 r.                    w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2005. 
•	Dz.U.2004 Nr 228, poz. 2306 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r.              w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew. 
•	Dz.U.2004 Nr 219, poz. 2229 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r.                    w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów. 
•	M.P.2004 Nr 40, poz. 706 Obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wysokości stawek kar za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi oraz za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu, na rok 2005. 
•	Dz.U.2004 Nr 92, poz. 880 Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. 
•	M.P.2003 Nr 50, poz. 783 Obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 21 października 2003 r.                     w sprawie wysokości stawek kar za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi oraz za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu, na rok 2004. 
•	Dz.U.2002 Nr 233, poz. 1957 Ustawa z dnia 23 listopada 2002 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska i ustawy - Prawo wodne. 
•	Dz.U.2002 Nr 190, poz. 1591 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 4 listopada 2002 r.                     w sprawie wysokości opłat rejestracyjnych.
•	M.P.2002 Nr 54, poz. 743 Obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 28 października 2002 r.                     w sprawie jednostkowych stawek kar za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu na rok 2003. 
•	Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie wysokości jednostkowych stawek kar za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu.

●	Ogólne przepisy ochrony środowiska

•	Dz.U. 2008 Nr 25, poz. 150 Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowisk. 
•	Dz.U. 2007 Nr 221, poz. 1645 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 12 listopada 2007 r.                 w sprawie zakresu i sposobu prowadzenia okresowych badań poziomów pól elektromagnetycznych               w środowisku. 
•	Dz.U. 2007 Nr 208, poz. 1509 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 31 października 2007 r.           w sprawie niezbędnego zakresu informacji objętych obowiązkiem przetwarzania w ramach wojewódzkiej i centralnej bazy informacji o korzystaniu ze środowiska oraz sposobie ich prowadzenia. 
•	Dz.U. 2007 Nr 187, poz. 1341 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 1 października 2007 r.              w sprawie wzoru formularza sprawozdania do tworzenia Krajowego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń. 
•	Dz.U. 2007 Nr 140, poz. 984 Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz ustawy o finansach publicznych. 
•	Dz.U. 2007 Nr 121, poz. 840 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie informacji dotyczących ruchów masowych ziemi. 
•	Dz.U.2007 Nr 88, poz. 587 Ustawa z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw. 
•	Dz.U. 2007 Nr 79, poz. 537 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 12 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków i zakresu dostępu do wojewódzkiej bazy informacji o korzystaniu ze środowiska. 
•	Dz.U. 2007 Nr 75, poz. 493 Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku          i ich naprawie. 
•	Dz.U. 2007 Nr 45, poz. 294 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 2 marca 2007 r. w sprawie wzoru raportu wojewódzkiego zawierającego informacje o zakresie korzystania ze środowiska oraz sposobu jego przedstawiania.
•	Dz. U. 2006 Nr 227, poz. 1658 Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. 
•	Dz.U. 2007 Nr 133, poz. 935 Ustawa z dnia 23 czerwca 2006 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z członkostwem Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej. 
•	Dz.U. 2006 Nr 50, poz. 360 Ustawa z dnia 24 lutego 2006 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw. 
•	Dz.U. 2005 Nr 252, poz. 2128 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 15 grudnia 2005 r.                    w sprawie wzorów wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz            o wysokości należnych opłat i sposobu przedstawiania tych informacji i danych. 
•	Dz.U. 2005 Nr 113, poz. 954 Ustawa z dnia 18 maja 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw. 
•	Dz.U. 2004 Nr 283, poz. 2842 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 23 grudnia 2004 r.              w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji. 
•	Dz.U.2004 Nr 257, poz. 2573 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko. 
•	Dz.U.2003 Nr 190,poz. 1865 Ustawa z dnia 3 października 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw. 
•	Dz.U. 2003 Nr 192. poz. 1883 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r.        w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów. 
•	Dz.U. 2003 Nr 80, poz. 731 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8 kwietnia 2003 r. w sprawie rodzajów instalacji, dla których prowadzący mogą ubiegać się o ustalenie programu dostosowawczego.
•	Dz.U. 2003 Nr 67, poz. 631 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 marca 2003 r. w sprawie wysokości zryczałtowanego kosztu postępowania negocjacyjnego. 
•	Dz.U.2003 Nr 52, poz. 466 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 12 lutego 2003 r. w sprawie zryczałtowanej wysokości wynagrodzenia członków komisji negocjacyjnej. 
•	Dz.U. 2003 Nr 18, poz. 164 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 17 stycznia 2003 r. w sprawie rodzajów wyników pomiarów prowadzonych w związku z eksploatacją dróg, linii kolejowych, linii tramwajowych, lotnisk oraz portów, które powinny być przekazywane właściwym organom ochrony środowiska, oraz terminów i sposobów ich prezentacji. 
•	Dz.U. 2003 Nr 7, poz. 78 Ustawa z dnia 19 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw. 
•	Dz.U. 2002 Nr 165, poz. 1359 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 września 2002 r.                  w sprawie standardów jakości gleby oraz standardów jakości ziemi. 
•	Dz.U. 2002 Nr 155, poz. 1298 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 września 2002 r.              w sprawie opracowań ekofizjograficznych. 
•	Dz.U. 2002 Nr 143, poz. 1196 Ustawa z dnia 18 lipca 2002 r. o zmianie ustawy o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw. 
•	Dz.U.2002 Nr 137, poz. 1157 Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 sierpnia 2002 r.          w sprawie szczegółowych zasad sporządzania instrukcji szkoleniowej w zakresie zapewnienia wymogów ochrony zwierząt oraz roślin w toku szkolenia Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej na poligonach. 
•	Dz.U. 2002 Nr 122, poz. 1055 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 26 lipca 2002 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości. 
•	Dz.U.2001 Nr 100, poz. 1085 Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw.

●	Organizmy genetycznie zmodyfikowane

•	Dziennik Ustaw 2006 Nr 89, poz.621 Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 24 maja 2006 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie urzędów celnych właściwych dla przywozu lub wywozu produktów GMO. 
•	Dziennik Ustaw 2004 Nr 82, poz. 750 Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 kwietnia 2004 r.          w sprawie urzędów celnych właściwych dla przywozu lub wywozu produktów GMO. 
•	Dziennik Ustaw 2002 Nr 212, poz. 1798 Rozporządzenie Ministra Środowiska z 29 listopada 2002 r.          w sprawie listy organizmów patogennych oraz ich klasyfikacji, a także środków niezbędnych dla poszczególnych stopni hermetyczności. 
•	Dziennik Ustaw 2002 Nr 107, poz. 944 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8 lipca 2002 r.            w sprawie określenia szczegółowego sposobu przeprowadzania oceny zagrożeń dla zdrowia ludzi                    i środowiska w związku z podjęciem działań polegających na zamkniętym użyciu GMO, zamierzonym uwolnieniu GMO do środowiska, w tym wprowadzeniu do obrotu produktów GMO, oraz wymagań, jakie powinna spełniać dokumentacja zawierająca ustalenia takiej oceny. 
•	Dziennik Ustaw 2002 Nr 87, poz. 797 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 czerwca 2002 r.          w sprawie określenia wzorów wniosków dotyczących zgód i zezwoleń na działania w zakresie organizmów genetycznie zmodyfikowanych. 
•	Dziennik Ustaw 2002 Nr 19, poz. 196 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 21 lutego 2002 r.           w sprawie szczegółowego sposobu funkcjonowania Komisji do spraw organizmów genetycznie zmodyfikowanych. 
•	Dziennik Ustaw 2007 Nr 36, poz. 233 Ustawa z dnia 22 czerwca 2001 r. o organizmach genetycznie zmodyfikowanych. 

●	Przeciwdziałanie zanieczyszczeniom

•	Dziennik Ustaw 2007 Nr 69, poz. 457 Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 27 marca 2007 r.          w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących ograniczenia wykorzystywania w sprzęcie elektrycznym i elektronicznym niektórych substancji mogących negatywnie oddziaływać na środowisko. 
•	Dziennik Ustaw 2007 Nr 11, poz. 72 Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 16 stycznia 2007 r.          w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących ograniczenia emisji lotnych związków organicznych powstających w wyniku wykorzystywania rozpuszczalników organicznych w niektórych farbach                i lakierach oraz w preparatach do odnawiania pojazdów. 
•	Dziennik Ustaw 2005 Nr 6, poz. 40 Rozporządzenie Ministra Gospodarki I Pracy z  28 grudnia 2004 r. w sprawie produktów objętych obowiązkiem zaopatrzenia w informacje istotne z punktu widzenia ochrony środowiska. 
•	Dziennik Ustaw 2004 Nr 179, poz. 1846 Rozporządzenie Ministra Gospodarki I Pracy z 23 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla niektórych produktów ze względu na ich negatywne oddziaływanie na środowisko. 
•	Dziennik Ustaw 2004 Nr 98, poz.999 Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 29 kwietnia 2004 r.          w sprawie zestawień istotnych z punktu widzenia ochrony środowiska informacji o produktach. 
•	Dziennik Ustaw 2003 Nr 217, poz. 2141 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2003 r. w sprawie substancji stwarzających szczególne zagrożenie dla środowiska. 
•	Dziennik Ustaw 2003 Nr 192, poz. 1876 Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy I Polityki Społecznej z dnia 23 października 2003 r. w sprawie wymagań w zakresie wykorzystywania                         i przemieszczania azbestu oraz wykorzystywania i oczyszczania instalacji lub urządzeń, w których był lub jest wykorzystywany azbest. 
•	Dziennik Ustaw 2002 Nr 182, poz. 1519 Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 17 października 2002 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać wytwarzane i wprowadzane do obrotu baterie i akumulatory. 
•	Dziennik Ustaw 2002 Nr 175, poz. 1439 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2002 r. w sprawie sposobu przedkładania wojewodzie informacji o rodzaju, ilości i miejscach występowania substancji stwarzających szczególne zagrożenie dla środowiska. 
•	Dziennik Ustaw 2002 Nr 173, poz. 1416 Rozporządzenie Ministra Gospodarki z 26 września 2002 r.           w sprawie określenia urządzeń, w których mogły być wykorzystywane substancje stwarzające szczególne zagrożenie dla środowiska.
•	Dziennik Ustaw 2002 Nr 96, poz. 860 Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 24 czerwca 2002 r. w sprawie wymagań w zakresie wykorzystywania i przemieszczania substancji stwarzających szczególne zagrożenie dla środowiska oraz wykorzystywania i oczyszczania instalacji lub urządzeń,            w których były lub są wykorzystywane substancje stwarzające szczególne zagrożenie dla środowiska.

●	Ochrona przyrody

•	Ustawa z dnia z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
•	Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 lutego 2002 r w sprawie zasad współdziałania Lasów Państwowych ze starostami w zakresie sporządzania planów zalesienia i uproszczonych planów urządzania lasu, szkoleń, nadzoru nad wykonywaniem prac zalesieniowych oraz dostarczania sadzonek.
•	Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 15 stycznia 2002 r. W sprawie wzoru tablic obwieszczających o obowiązujących ograniczeniach i zakazach z zakresu ochrony przyrody.
•	Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. W sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną
•	Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r. W sprawie w sprawie gatunków dziko występujących roślin objętych ochroną.
•	Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r. W sprawie gatunków dziko występujących grzybów objętych ochroną.
•	Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 sierpnia 2001 r. W sprawie określenia rodzajów siedlisk przyrodniczych podlegających ochronie.
•	Rozporządzenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych I Leśnictwa w sprawie szczegółowych zasad i trybu uznawania lasów za ochronne oraz szczegółowych zasad prowadzenia w nich gospodarki leśnej.
•	Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. W sprawie katalogu odpadów.
•	Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 20 lutego 2001 r. W sprawie określenia wzoru publicznie dostępnego wykazu danych o dokumentach zawierających informacje o środowisku i jego ochronie.
•	Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 23 lutego 2001 r. W sprawie stawek opłat za udostępnianie informacji o środowisku i jego ochronie. 
•	Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 10 września 2001 r. W sprawie określenia stanowisk                  i wymagań kwalifikacyjnych dla pracowników Służby Parków Krajobrazowych.
•	Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 10 września 2001 r. W sprawie określenia stanowisk               i wymagań kwalifikacyjnych dla pracowników Służby Parków Narodowych. 
•	Rozporządzenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 14 lipca 1998 r. W sprawie określenia rodzajów inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi albo mogących pogorszyć stan środowiska oraz wymagań, jakim powinny odpowiadać oceny oddziaływania na środowisko tych inwestycji.
•	Rozporządzenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z 9 marca 1995 r         . W sprawie określenia wymagań, jakim powinna odpowiadać prognoza skutków wpływu ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na środowisko przyrodnicze.
•	Rozporządzenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z 28 grudnia 1998 r. W sprawie szczegółowych zasad sporządzania planu urządzenia lasu, uproszczonego planu urządzenia lasu oraz inwentaryzacji stanu lasu.
•	Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 grudnia 2002 r. W sprawie gatunków zwierząt chronionych wyrządzających szkody, za które odpowiada Skarb Państwa.
•	Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 lipca 2004 r. W sprawie wymiarów                  i okresów ochronnych organizmów morskich oraz szczegółowych warunków wykonywania rybołówstwa morskiego.
•	Oświadczenie rządowe w sprawie mocy obowiązującej Konwencji o różnorodności biologicznej, sporządzonej w Rio de Janeiro dnia 5 czerwca 1992 r.

●	Przepisy inne

•	Dz.U.2006 Nr 137, poz. 984 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego. 
•	Dz.U.2005 Nr 233, poz. 1987 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2005 r.                     w sprawie wykazu substancji priorytetowych w dziedzinie polityki wodnej. 
•	Dz.U.2005 Nr 230, poz. 1960 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 października 2005 r.            w sprawie rodzajów i warunków stosowania środków, jakie mogą być używane na drogach publicznych oraz ulicach i placach. 
•	Dz.U. 2005 Nr 201, poz. 1666 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 września 2005 r.                 w sprawie wykazu przedmiotów wyposażenia i części wymontowanych z pojazdów, których ponowne użycie zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego lub negatywnie wpływa na środowisko. 
•	Dz.U.2005 Nr 60, poz. 518 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 marca 2005 r. w sprawie zasad zwalniania przez pracodawców z obowiązku świadczenia pracy osób powołanych do służby w obronie cywilnej w związku ze zwalczaniem klęsk żywiołowych, katastrof i zagrożeń środowiska. 
•	DZ.U.2005 Nr 25, poz. 202 Ustawa z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych              z eksploatacji. 
•	Deklaracja Sztokholmska Uchwała Konferencji Sztokholmskiej z dnia 14.6.1972 roku, dotycząca naturalnego środowiska człowieka. 
•	Dz.U.2004 Nr 180, poz. 1867 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie dopuszczalnych mas substancji, które mogą być odprowadzane w ściekach przemysłowych 
•	Dziennik Ustaw 2004 Nr 168, poz.1765 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r.            w sprawie gatunków dziko występujących grzybów objętych ochroną. 
•	Dz.U.2004 Nr 93, poz. 898 Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym.
•	Dziennik Ustaw 2004 Nr 92, poz. 880 Ustawa o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 Ochrona Przyrody. 
•	Dz.U.2004 Nr 70, poz. 631 Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o krajowym systemie ekozarządzania                i audytu (EMAS). 
•	Dziennik Ustaw 2003 Nr 228, poz. 2259 Ustawa z dnia 12 grudnia 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne. 
•	Dz.U. 2003 Nr 191, poz. 1869 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 października 2003 r.                      w sprawie ustanowienia odznaki honorowej Za Zasługi dla Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, ustalenia jej wzoru, zasad i trybu nadawania oraz sposobu noszenia. 
•	Dziennik Ustaw 2003 Nr 177, poz. 1736 Rozporządzenie Ministra Środowiska z 26 września 2003 r.          w sprawie późniejszych terminów do uzyskania pozwolenia zintegrowanego. 
•	Dziennik Ustaw 2003 Nr 175, poz. 1693 Ustawa z dnia 29 sierpnia 2003 r. o zmianie ustawy                       o restrukturyzacji finansowej górnictwa siarki oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska. 
•	Dziennik Ustaw 2003 Nr 132, poz. 1236 Rozporządzenie Ministra Środowiska z 25 czerwca 2003 r.            w sprawie uznania za rezerwat przyrody. 
•	Dziennik Ustaw 2003 Nr 113, poz. 1068 Ustawa z dnia 8 maja 2003 r. o zmianie ustawy o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju. 
•	Dziennik Ustaw 2003 Nr 113, poz. 1074 Rozporządzenie Ministra Środowiska z 26 czerwca 2003 r.          w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów. 
•	Dziennik Ustaw 2003 Nr 110, poz. 1057 Rozporządzenie Ministra Środowiska z 13 czerwca 2003 r.      w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji
•	Dziennik Ustaw 2003 Nr 110, poz. 1058 Rozporządzenie Ministra Środowiska z 17 czerwca 2003 r.            w sprawie określenia wzoru publicznie dostępnego wykazu danych o dokumentach zawierających informacje o środowisku i jego ochronie. 
•	Dziennik Ustaw 2003 Nr 105, poz. 994 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 4 czerwca 2003 r. w sprawie oznaczania opakowań. 
•	Dziennik Ustaw 2003 Nr 97, poz. 890 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 maja 2003 r.           w sprawie upoważnienia do uznawania nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej kwalifikacji do wykonywania zawodów regulowanych. 
•	Dziennik Ustaw 2003 Nr 89, poz. 841 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 23 kwietnia 2003 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie rocznych planów łowieckich i wieloletnich łowieckich planów hodowlanych. 
•	Dziennik Ustaw 2003 Nr 86, poz. 803 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 kwietnia 2003 r. w sprawie wzorów świadectw pochodzenia leśnego materiału rozmnożeniowego. 
•	Dziennik Ustaw 2003 Nr 80 poz. 731 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8 kwietnia 2003 r.     w sprawie rodzajów instalacji, dla których prowadzący mogą ubiegać się o ustalenie programu dostosowawczego. 
•	Dziennik Ustaw 2003 Nr 80, poz. 732 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 kwietnia 2003 r.        w sprawie stażu adaptacyjnego i testu umiejętności w toku postępowania o uznanie nabytych                        w państwach członkowskich Unii Europejskiej kwalifikacji do wykonywania zawodów regulowanych w dziedzinie geologii. 
•	Dziennik Ustaw 2003 Nr 67, poz. 631 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 marca 2003 r.           w sprawie wysokości zryczałtowanego kosztu postępowania negocjacyjnego. 
•	Dziennik Ustaw 2003 Nr 66, poz. 619 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8 kwietnia 2003 r.   w sprawie sposobu ustalenia sumy zawartości ołowiu, kadmu, rtęci i chromu sześciowartościowego                w opakowaniach. 
•	Dziennik Ustaw 2003 Nr 66, poz. 620 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 kwietnia 2003 r.         w sprawie sporządzania planów gospodarki odpadami.
•	Dziennik Ustaw 2003 Nr 61, poz. 549 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 24 marca 2003 r.            w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących lokalizacji, budowy, eksploatacji i zamknięcia, jakim powinny odpowiadać poszczególne typy składowisk odpadów. 
•	Dziennik Ustaw 2003 Nr 59, poz. 529 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 lutego 2003 r.          w sprawie rodzajów wyników pomiarów prowadzonych w związku z eksploatacją instalacji lub urządzenia, przekazywanych właściwym organom ochrony środowiska oraz terminu i sposobów ich prezentacji. 
•	Dziennik Ustaw 2003 Nr 50, poz.435 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 25 lutego 2003 r.             w sprawie stawek opłat za udostępnianie informacji o środowisku i jego ochronie oraz sposobu uiszczania opłat. 
•	Dziennik Ustaw 2003 Nr 46, poz. 392 Ustawa z dnia 14 lutego 2003 r. o zmianie ustawy                               o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska 
•	Dziennik Ustaw 2003 Nr 35, poz.308 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 23 stycznia 2003 r.         w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów poziomów w środowisku substancji lub energii przez zarządzającego drogą, linią kolejową, linią tramwajową, lotniskiem, portem. 
•	Dziennik Ustaw 2003 Nr 7, poz. 78 Ustawa z dnia 19 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw. 
•	Dz.U.2003 Nr 4, poz. 44 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać programy działań mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych. 
•	Dz.U. 2002 Nr 241, poz. 2093 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 23 grudnia 2002 r.                 w sprawie kryteriów wyznaczania wód wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych. 
•	Dziennik Ustaw 2002 Nr 238, poz. 2022 Ustawa z dnia 5 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne 
•	Dziennik Ustaw 2002 Nr 233, poz.1957 Ustawa z dnia 23 listopada 2002 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska i ustawy - Prawo wodne.
•	Dz.U.2002 Nr 217, poz. 1833 Rozporządzenie Ministra Pracy I Polityki Społecznej z 29-11-2002 r.          w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia                w środowisku pracy. 
•	Dz.U.2002 Nr 193, poz. 1617 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 listopada 2002 r.          w sprawie wymagań dla pojazdów asenizacyjnych. 
•	Dz.U.2002 Nr 188, poz. 1576 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 17 października 2002 r.         w sprawie warunków wprowadzania nieczystości ciekłych do stacji zlewnych. 
•	Dziennik Ustaw 2002 Nr 77, poz. 699 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia              14 maja 2002 r. w sprawie szczegółowych warunków wytwarzania produktów rolnictwa ekologicznego. 
•	Dziennik Ustaw 2002 Nr 77, poz. 700 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia               15 maja 2002 r. w sprawie wykazu substancji dodatkowych, innych składników wspomagających                    i składników pochodzenia rolniczego wytworzonych metodami innymi niż ekologiczne dopuszczonych do stosowania przy przetwarzaniu produktów rolnictwa ekologicznego. 
•	Dz.U. 2002 Nr 75, poz. 690 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r.                    w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. 
•	Dziennik Ustaw 2001 Nr 112, poz. 1206 Rozporządznie Ministra Środowiska z 27 września 2001 r.     w sprawie katalogu odpadów. 
•	Dz.U.2001 Nr 98, poz. 1067 Ustawa z dnia 6 lipca 2001 r. o ustanowieniu programu wieloletniego Program dla Odry - 2006. 
•	Dziennik Ustaw 2001 Nr 72, poz.747 Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu              w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. 
•	Dziennik Ustaw 2001 Nr 63, poz. 638 Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. o opakowaniach i odpadach opakowaniowych.
•	Dziennik Ustaw 2001 Nr 62, poz. 628 Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach. 
•	Dziennik Ustaw 2001 Nr 38, poz. 452 Ustawa z dnia 16 marca 2001 r. o rolnictwie ekologicznym. 
•	Dziennik Ustaw 2001 Nr 11, poz. 84 Ustawa z dnia 11 stycznia 2001 r. o substancjach i preparatach chemicznych. 
•	Dziennik Ustaw 2000 Nr 109, poz. 1157 Ustawa z dnia 9 listopada 2000 r. o dostępie do informacji              o środowisku i jego ochronie oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. 
•	Dziennik Ustaw 2000 Nr 22, poz. 272 Ustawa z dnia 3 marca 2000 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw. 
•	Dziennik Ustaw 1999 Nr 6, poz. 42 Rozporządzenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych I Leśnictwa z dnia 28 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ochrony i zbioru płodów runa leśnego oraz zasad lokalizowania pasiek na obszarach leśnych. 
•	Dziennik Ustaw 1998 Nr 86, poz. 552 Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej               z dnia 30 czerwca 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad i warunków transportu zwierząt. 
•	Dziennik Ustaw 1997 Nr 111, poz. 724 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt. 
•	Dziennik Ustaw 1997 Nr 109, poz. 706 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 1997 r.            w sprawie gatunków zwierząt chronionych wyrządzających szkody, za które odpowiada Skarb Państwa. 
•	Dziennik Ustaw 1997 Nr 53, poz. 337 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 maja 1997 r.                   w sprawie organizacji i sposobu zwalczania zanieczyszczeń na morzu.

•	Dziennik Ustaw 1995 Nr 147, poz. 713 Ustawa z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie. 
•	Dziennik Ustaw 1995 Nr 41, poz. 214 Rozporządzenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych I Leśnictwa z dnia 6 kwietnia 1995 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin. 
•	Dziennik Ustaw 1995 Nr 16, poz. 78 Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych                   i leśnych. 
•	Dziennik Ustaw 1994 Nr 27, poz. 96 Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze.            (wg stanu prawnego na dzień 1 stycznia 2004 r.) 
•	Dziennik Ustaw 1991 Nr 101, poz. 444 Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach. 
•	Dziennik Ustaw 1991 Nr 77, poz. 335 Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska.